Η ναύλωση αποτελεί σύμβαση μεταξύ του εκναυλωτή (πλοιοκτήτη, εφοπλιστή, αντιπρόσωπο αυτών) και του ναυλωτή (φορτωτή) με την οποία ο εκναυλωτής αναλαμβάνει την υποχρέωση να διαθέσει στον ναυλωτή συγκεκριμένο πλοίο, ολόκληρο, ή μέρος αυτού, για την πραγματοποίηση της μεταφοράς, ή ακόμα αναλαμβάνει την υποχρέωση να μεταφέρει για συγκεκριμένη χρονική περίοδο εμπορεύματα, εισπράττοντας για την υποχρέωση αυτή χρηματική αμοιβή, που λέγεται ναύλος. Η ναύλωση αποδεικνύεται από το ναυλοσύμφωνο (charterparty).

Α. ΕΙΔΗ ναυλώσεων

1. Ναύλωση ανά ταξίδι (voyage charter). Ένα ταξίδι, μία μεταφορά.

2. Ναύλωση χρόνου – Χρονοναύλωση (time charter). Μίσθωση του πλοίου μαζί με το υφιστάμενο πλήρωμα και τον εξοπλισμό του για συγκεκριμένο χρόνο.

3. Μικτή Ναύλωση (mixed time charter). Πρόκειται για ναύλωση ανά ταξίδι μαζί με το υφιστάμενο πλήρωμα και τον εξοπλισμό του.

4. Ναύλωση ολική. Πρόκειται για ναύλωση όλης της χωρητικότητας του πλοίου.

5. Ναύλωση μερική. Πρόκειται για ναύλωση μέρους της ολικής χωρητικότητας του πλοίου.

6. Ναύλωση γυμνού πλοίου (demise charter, ή, bareboat charter). Στη περίπτωση αυτή ο ναυλωτής υποκαθιστά τον εκναυλωτή, επιλέγει ο ίδιος τον πλοίαρχο και το πλήρωμα και αναλαμβάνει και την ασφάλιση του πλοίου. Σε αντάλλαγμα καταβάλει στον πλοιοκτήτη μίσθωμα όπως και στη χρονοναύλωση.

7. Ναύλωση κατ αποκοπή  (lumpsum basis charter). Πρόκειται για ναύλωση με καθορισμένο ναύλο, ανεξάρτητα της ποσότητας του προς μεταφορά φορτίου.

8. Ναύλωση γραμμής. Με αυτόν τον τύπο ναυλώνονται τα πλοία γραμμής, που εκτελούν τακτικά συγκεκριμένη γραμμή και μεταφέρουν φορτία πολλών φορτωτών και παραληπτών.

Β. ΤΑ ΝΑΥΛΟΣΥΜΦΩΝΑ

Η ναύλωση αποδεικνύεται από το ναυλοσύμφωνο (charterparty), που μπορεί όμως να αντικατασταθεί από την φορτωτική (bill of lading), πράγμα που συνήθως γίνεται, ή με  άλλο παραστατικό έγγραφο που να αποδεικνύει τη παραλαβή του φορτίου προς φόρτωση. Σύμφωνα με το αγγλικό εθιμικό δίκαιο οι όροι των ναυλοσυμφώνων ταξινομούνται σε 18 Ρητούς και Υπονοούμενους όρους (express & implied terms).

α) Ρητοί όροι (express terms) είναι οι όροι που περιγράφονται ρητώς στα ναυλοσύμφωνα, είτε στις τυποποιημένες φόρμες, ή στο πρόσθετο παράρτημα (rider).

β) Υπονοούμενοι όροι (implied terms) είναι οι όροι που δεν περιέχονται γραπτώς στα ναυλοσύμφωνα, αλλά είναι τόσο φανεροί και ισχυροί που γίνονται σιωπηλά αποδεκτοί από τα συμβαλλόμενα μέρη. Συνήθως, οι υπονοούμενοι όροι αφορούν ζητήματα μεγαλύτερης βαρύτητας και γι’ αυτό η παραβίασή τους επιφέρει σημαντικές κυρώσεις. Οι πιο σημαντικοί υπονοούμενοι όροι του αγγλικού δικαίου αφορούν την αξιοπλοΐα (seaworthiness), τη δέουσα επιμέλεια εκτέλεσης της ναύλωσης (due dispatch) και τη μη παρέκκλιση (proper route).

γ) Εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, οι περί ναυλώσεως πλοίου διατάξεις περιέχονται στον Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου (ΚΙΝΔ) ως προς την σύμβαση μεταφοράς πραγμάτων, εφ όσον άλλο τίποτα ιδιαίτερο δεν ορίζεται από το νόμο, ή δεν έχει συμφωνηθεί ρητά.

δ) Σε ναυλώσεις διεθνών μεταφορών εφαρμόζονται οι γενικοί κανόνες ναύλωσης, όπως έχουν θεσπιστεί από διεθνείς ναυτικούς ασφαλιστικούς φορείς, όπως οι Λόυντς, ή, όπως ακολουθείται κατά το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο.

Γ. ανάλογα με το είδος της ναύλωσης τα ναυλοσύμφωνα διακρίνονται

1. Ναυλοσύμφωνο ταξιδίου (voyage charter party)

2. Ναυλοσύμφωνο χρονοναύλωσης (time charter party)

3. Ναυλοσύμφωνο πλοίου γυμνού (bareboat charter party)

4. Συμβόλαιο εργολαβικής μεταφοράς (contract of affreightment)

5. Ναυλοσύμφωνο συνεχών ταξιδίων (consecutive voyages charter party)

6. Σε συμφωνημένα ναυλοσύμφωνα (agreed charter parties). Αυτά συνάπτονται ανάμεσα σε μία ένωση πλοιοκτητών με μία ένωση ναυλωτών. Οι τυπωμένοι αρχικοί όροι ενός τέτοιου ναυλοσυμφώνου δεν αλλάσσονται, ή τροποποιούνται χωρίς την σαφή έγκριση των οργανισμών, που έχουν συντελέσει στην δημιουργία του ναυλοσυμφώνου.

7. Σε αποδεκτά ναυλοσύμφωνα (adopted charter parties). Και αυτά συμφωνούνται ανάμεσα σε μία ένωση πλοιοκτητών και μία ένωση ναυλωτών. Είναι υποχρεωτικό για τα μέλη του οργανισμού, που το έχει αποδεχθεί, με την προϋπόθεση ότι το ναυλοσύμφωνο είναι ήδη συμφωνημένο ανάμεσα σε δύο άλλες ενώσεις.

8. Σε προτεινόμενα ναυλοσύμφωνα (recommended charter parties). Όταν δεν υπάρχουν ενώσεις ναυλωτών με τις οποίες μπορεί ένας πλοιοκτήτης να διαπραγματευτεί μία συγκεκριμένη ναύλωση, τότε εκδίδονται ναυλοσύμφωνα, τα οποία απλώς προτείνονται ως ενδεδειγμένα γι' αυτή τη ναύλωση.

9. Εγκεκριμένα ναυλοσύμφωνα (approved charter parties). Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει τα συμφωνημένα (agreed), αποδεκτά (adopted) και προτεινόμενα (recommended) ναυλοσύμφωνα. (Η BIMCO (Baltic and International Maritime Council), είναι η μεγαλύτερη διεθνής ένωση εφοπλιστών, με κύρια δραστηριότητα την τυποποίηση και απλούστευση της ναυτιλίας, παίζει δε καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία ναυλοσυμφώνων παγκοσμίως και έχει προχωρήσει σε τυποποίηση ναυλοσυμφώνων.