Α. Στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής μεταφορών της Ε.Ε, για να διασφαλισθούν τα δικαιώματα των επιβατών σιδηροδρομικών γραμμών, για να βελτιωθεί η ποιότητα και η αποτελεσματικότητα των παρεχομένων υπηρεσιών στις σιδηροδρομικές μεταφορές επιβατών, και για να συνεργάζονται οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, ώστε να διευκολύνουν την μετάβαση των επιβατών σιδηροδρομικών γραμμών από ένα φορέα εκμετάλλευσης σε άλλον, με έκδοση εισιτηρίων απ ευθείας μεταφοράς, θεσπίστηκε ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1371/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2007, ο οποίος μαζί με το Παράρτημα Ι (τίτλος IV κεφάλαια Ι, ΙΙΙ και IV, τίτλος VI και VII), αποτελεί το βασικό νομικό πλαίσιο για τις μεταφορές επιβατών, αποσκευών και οχημάτων των, εντός της Ε.Ε και εντός της ελληνικής επικράτειας.  

α) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1371/2007

Με την σύμβαση μεταφοράς, ο μεταφορέας δεσμεύεται να μεταφέρει τον επιβάτη και, κατά περίπτωση, τις αποσκευές και τα οχήματά των στον τόπο προορισμού και να παραδώσει τις αποσκευές και τα οχήματα στον τόπο προορισμού. Η σύμβαση μεταφοράς αποδεικνύεται με έναν ή περισσότερους τίτλους μεταφοράς που παραδίδονται στον επιβάτη. Ωστόσο, η απουσία, η μη κανονικότητα, ή η απώλεια του τίτλου μεταφοράς δεν επηρεάζει, ούτε την ύπαρξη, ούτε την εγκυρότητα της σύμβασης. Ο τίτλος μεταφοράς αποτελεί τεκμήριο, μέχρις αποδείξεως του αντιθέτου, της σύναψης και του περιεχομένου της σύμβασης μεταφοράς.

β) Εσωτερική σιδηροδρομική γραμμή

Προκειμένου για εσωτερική σιδηροδρομική γραμμή, δηλαδή για την  σιδηροδρομική γραμμή που διασχίζει μόνο την ελληνική επικράτεια, πέραν του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1371/2007 και του Παραρτήματος Ι αυτής, εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις του Γενικού Κανονισμού Προσωπικού ΟΣΕ (ΓΕΚΑΠ), που κυρώθηκε με το άρθρο 13 του Ν. 2671/1998, οι διατάξεις για την Hellenic Train Α.Ε. (πρώην ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε.), και στο μέτρο που συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας οι διατάξεις των άρθρων 914 επ. ΑΚ.

γ) ΟΣΕ ΑΕ

Σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 90 παρ. 1 του Γενικού Κανονισμού Προσωπικού ΟΣΕ (ΓΕΚΑΠ), που κυρώθηκε με το άρθρο 13 του Ν. 2671/1998 "ρύθμιση θεμάτων του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ) και άλλες διατάξεις" ο ΟΣΕ είναι αποκλειστικά υπεύθυνος απέναντι των τρίτων για υλικές ζημίες, σωματικές βλάβες και χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, που προξενήθηκαν σ' αυτούς από παράνομες πράξεις ή παραλείψεις του προσωπικού του κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας του. Το προσωπικό καμία αστική ευθύνη δεν έχει έναντι τρίτων, αλλά μόνο έναντι του ΟΣΕ.

δ) Hellenic Train ΑΕ (πρώην ΤΡΑΙΝΟΣΕ ΑΕ)

Η Hellenic Train ΑΕ (πρώην ΤΡΑΙΝΟΣΕ ΑΕ), είναι ιδιωτική εταιρεία και  βασικός πάροχος σιδηροδρομικής μεταφοράς επιβατών και εμπορευμάτων στην Ελλάδα. Η Εταιρεία παρέχει σιδηροδρομικές υπηρεσίες, για σιδηροδρομική μεταφορά εμπορευμάτων και επιβατών και ανάπτυξη, οργάνωση εκμετάλλευση αστικών, προαστιακών, περιφερειακών, υπεραστικών και διεθνών επιβατικών και εμπορευματικών σιδηροδρομικών μεταφορών, χρησιμοποιώντας το δίκτυο και την εν γένει σιδηροδρομική υποδομή του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ Α.Ε.). 

Σημείωση

Και οι δύο σιδηροδρομικές εταιρείες ευθύνονται σε ολόκληρον σε αποζημίωση ανάλογα με το ποσοστό της ευθύνης τους για τις σιδηροδρομικές υπηρεσίες που παρέχουν.

ε) ΡΑΣ

Η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) είναι ο Εθνικός Φορέας Επιβολής του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1371/2007. Κάθε επιβάτης, που πιστεύει ότι τα δικαιώματά του δεν προστατεύονται ή παραβιάζονται, μπορεί να υποβάλει παράπονο / καταγγελία στη ΡΑΣ. Η ΡΑΣ, αφού λάβει όλα τα σχετικά στοιχεία με το παράπονο, προχωρά στη διερεύνηση της πιθανής παραβίασης του Κανονισμού και αναζητά την απάντηση της σιδηροδρομικής επιχείρησης, η οποία πρέπει να δοθεί στον επιβάτη ή / και στη ΡΑΣ μέσα στο προβλεπόμενο από τον Κανονισμό χρονικό διάστημα. Αν η απάντηση κριθεί επαρκής και ικανοποιητική από τη ΡΑΣ η διαδικασία κλείνει και αρχειοθετείται. Αν η απάντηση δεν κριθεί επαρκής και ικανοποιητική από τη ΡΑΣ ή /και από τον επιβάτη και επανέλθει εγγράφως στη ΡΑΣ, η ΡΑΣ συνεχίζει τη διερεύνηση ζητώντας συμπληρωματικά στοιχεία από τους εμπλεκόμενους. Επικοινωνεί γραπτά με τον επιβάτη παρέχοντας τυχόν συμπληρωματική πληροφόρηση επί του θέματός του και αρχειοθετεί το  παράπονο με την ολοκλήρωση της διερεύνησης. 

Β. Σύμβαση σιδηροδρομικής μεταφοράς (άρθρο 3 Κανονισμού).

α) Σύμβαση σιδηροδρομικής μεταφοράς είναι, η σύμβαση μεταφοράς, επ’ αμοιβή ή δωρεάν, μεταξύ σιδηροδρομικής επιχείρησης, ή πωλητή εισιτηρίων, και του επιβάτη, για την παροχή μιας ή περισσοτέρων υπηρεσιών μεταφοράς.  

β) Μεταφορέας είναι η συμβατική σιδηροδρομική επιχείρηση με την οποία ο επιβάτης έχει συνάψει την σύμβαση μεταφοράς, ή σειρά διαδοχικών σιδηροδρομικών επιχειρήσεων, που είναι υπόλογες βάσει της σύμβασης.

γ) Υποκαθιστών μεταφορέας είναι η σιδηροδρομική επιχείρηση, η οποία δεν έχει συνάψει την σύμβαση μεταφοράς με τον επιβάτη, αλλά στην οποία η σιδηροδρομική επιχείρηση, που είναι συμβαλλόμενο μέρος, έχει αναθέσει, πλήρως ή εν μέρει, την εκτέλεση της σιδηροδρομικής μεταφοράς.

δ) Διαχειριστής υποδομής νοείται κάθε φορέας ή επιχείρηση που είναι ειδικότερα υπεύθυνη για τη δημιουργία και διατήρηση σιδηροδρομικής υποδομής, ή μέρους αυτής, κατά την έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ, όπου μπορεί επίσης να συμπεριλαμβάνεται η διαχείριση του ελέγχου υποδομής και των συστημάτων ασφαλείας.

Γ. Υπεύθυνος σε αποζημίωση μεταφορέας

α) Σύμφωνα με το άρθρο 56 του Παρ. Ι, υπεύθυνος σε αποζημίωση, σε περίπτωση θανάτου και τραυματισμού επιβατών, είναι ο μεταφορέας στον οποίο, σύμφωνα με την σύμβαση μεταφοράς, ανήκε η παροχή υπηρεσίας μεταφοράς κατά την διάρκεια της οποίας προκλήθηκε το ατύχημα. Όταν η υπηρεσία μεταφοράς δεν πραγματοποιήθηκε από τον μεταφορέα αλλά από έναν υποκαθιστώντα μεταφορέα, οι δύο μεταφορείς είναι αλληλέγγυα υπεύθυνοι.

β) Σε κάθε άλλη περίπτωση υπεύθυνος σε αποζημίωση είναι ο πρώτος ή ο τελευταίος μεταφορέας, ή εκείνος που εκτελούσε το τμήμα της μεταφοράς κατά τη διάρκεια της οποίας συνέβη το γεγονός που προκάλεσε την αγωγή. Η αγωγή για την επιστροφή ποσού που καταβλήθηκε δύναται να ασκηθεί κατά του μεταφορέα που εισέπραξε αυτό το ποσό, ή κατά εκείνου υπέρ του οποίου εισπράχθηκε.

γ) Σύμφωνα με το άρθρο 51 του Παραρτήματος Ι, ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος για τους υπαλλήλους, εκπροσώπους, πράκτορές του και για τα άλλα πρόσωπα στην υπηρεσία των οποίων προστρέχει για την εκτέλεση της μεταφοράς, όταν αυτοί οι υπάλληλοι, εκπρόσωποι, πράκτορες, ή αυτά τα άλλα πρόσωπα ενεργούν εντός της άσκησης των καθηκόντων τους. Οι διαχειριστές της σιδηροδρομικής υποδομής, επί της οποίας πραγματοποιείται η μεταφορά, θεωρούνται πρόσωπα στην υπηρεσία των οποίων προστρέχει ο μεταφορέας για την εκτέλεση της μεταφοράς.

Δ. Δικαιώματα επιβατών

Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1371/2007, οι Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις οφείλουν να εφαρμόζουν τα παρακάτω.

1) Παροχή ταξιδιωτικών πληροφοριών (άρθρο 8 και 18)

Ο μεταφορέας οφείλει να παρέχει στον επιβάτη όλες τις  πληροφορίες που χρειάζεται σε σχέση με το ταξίδι που προτίθεται να κάνει, τόσο πριν την έναρξη του ταξιδιού, όσο και κατά την διάρκεια του ταξιδιού, με την καταλληλότερη μορφή. Σε περίπτωση καθυστέρησης στην άφιξη, ή στην αναχώρηση, οι επιβάτες τηρούνται ενήμεροι σχετικά με την κατάσταση και σχετικά με την εκτιμώμενη ώρα αναχώρησης και την εκτιμώμενη ώρα άφιξης, από την σιδηροδρομική επιχείρηση, ή από τον υπεύθυνο σταθμού αμέσως μόλις υπάρξει σχετική πληροφορία.

2) Παροχή συνδρομής (άρθρο 18)

Στην περίπτωση καθυστέρησης που υπερβαίνει τα 60 λεπτά, ο μεταφορέας προσφέρει δωρεάν στους επιβάτες

α) γεύματα και αναψυκτικά ανάλογα με το χρόνο αναμονής, εάν υπάρχουν στην αμαξοστοιχία, ή στο σταθμό, ή μπορούν να εξασφαλισθούν ευλόγως.

β) ξενοδοχείο, ή άλλο κατάλυμα και μεταφορά μεταξύ του σιδηροδρομικού σταθμού και του τόπου καταλύματος, σε περίπτωση που είναι απαραίτητη η παραμονή για μία ή περισσότερες νύκτες ή μια επιπρόσθετη παραμονή, όταν και όπου αυτό είναι υλικά εφικτό.

γ) εάν η αμαξοστοιχία είναι ακινητοποιημένη εκτός σταθμού, μεταφορά από την αμαξοστοιχία στο σιδηροδρομικό σταθμό, στον εναλλακτικό τόπο αναχώρησης, ή στον τελικό προορισμό, όταν και όπου αυτό είναι υλικά εφικτό.

3) Επιστροφή κομίστρου και επαναδρομολόγηση (άρθρο 16)

Όταν αναμένεται εύλογα ότι η καθυστέρηση άφιξης στον τελικό προορισμό θα υπερβεί τα 60 λεπτά, οι επιβάτες έχουν αμέσως την επιλογή μεταξύ

α) επιστροφής του κομίστρου στο ακέραιο, για το μέρος ή τα μέρη του ταξιδίου που δεν πραγματοποιήθηκαν και για το μέρος ή τα μέρη που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, εάν το ταξίδι δεν εξυπηρετεί πλέον το σκοπό του αρχικού ταξιδιωτικού σχεδίου του επιβάτη, μαζί με την υπηρεσία επιστροφής, με την πρώτη ευκαιρία, στην αρχική αφετηρία, κατά περίπτωση.

β) συνέχισης του ταξιδιού, ή επαναδρομολόγησης, υπό συγκρίσιμες συνθήκες μεταφοράς, προς τον τελικό προορισμό και με την πρώτη ευκαιρία.

γ) συνέχισης του ταξιδιού, ή επαναδρομολόγησης, υπό συγκρίσιμες συνθήκες μεταφοράς, προς τον τελικό προορισμό σε ύστερη ημερομηνία κατά την προαίρεση του επιβάτη.

4) Αποζημίωση κομίστρου (άρθρο 17)

Για καθυστερήσεις, χωρίς απώλεια του δικαιώματος μεταφοράς, ο επιβάτης δικαιούται αποζημίωσης

α) 25 % του κομίστρου για καθυστέρηση 60 έως 119 λεπτών.

β) 50 % του κομίστρου για καθυστέρηση 120 λεπτών και άνω.

Σημειώσεις

α) Ο επιβάτης δεν έχει δικαίωμα για αποζημίωση, εάν πληροφορήθηκε την καθυστέρηση πριν από την αγορά του εισιτηρίου, ή εάν η ώρα άφιξης, λόγω συνέχισης σε διαφορετική γραμμή ή επαναδρομολόγησης, παραμένει κάτω των 60 λεπτών.

β) Όταν η σύμβαση μεταφοράς αφορά ταξίδι με επιστροφή, η αποζημίωση για καθυστέρηση σε οποιαδήποτε κατεύθυνση υπολογίζεται με βάση το ήμισυ του καταβληθέντος κομίστρου.

γ) Εάν η μεταφορά δεν μπορεί πλέον να συνεχισθεί, ο μεταφορέας οργανώνει το συντομότερο δυνατόν εναλλακτικές υπηρεσίες μεταφοράς.

δ) Ο μεταφορέας πιστοποιεί επί του εισιτηρίου, εφ όσον του ζητηθεί από τον επιβάτη, ότι σημειώθηκε καθυστέρηση, με αποτέλεσμα την απώλεια ανταπόκρισης, ή ότι το δρομολόγιο ακυρώθηκε, ανάλογα με την περίπτωση.

ε) Η αποζημίωση του κομίστρου καταβάλλεται εντός ενός μηνός από την υποβολή της αίτησης αποζημίωσης. Η αποζημίωση μπορεί να καταβληθεί σε δελτία (κουπόνια) ή/και άλλες υπηρεσίες, εάν οι όροι παρέχουν ευελιξία (ιδίως όσον αφορά την περίοδο ισχύος και τον προορισμό). Η αποζημίωση καταβάλλεται σε χρήμα κατόπιν αιτήματος του επιβάτη.

στ) Η αποζημίωση του κομίστρου δεν μειώνεται με τη χρέωση εξόδων συναλλαγής, όπως τέλη, τηλεφωνικά έξοδα ή γραμματόσημα. Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις δύνανται να ορίσουν το ελάχιστο χρηματικό όριο κάτω του οποίου δεν καταβάλλεται αποζημίωση. Το όριο αυτό δεν υπερβαίνει τα 4 ευρώ.

Ε. Θάνατος / Σωματική βλάβη επιβάτη

1) Ευθύνη μεταφορέα σε περίπτωση θανάτου / σωματικής βλάβης (άρθρο 26  και 31 Παρ. Ι.)

α) Ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος για την ζημία που απορρέει από τον θάνατο, ή την σωματική βλάβη, ή οποιασδήποτε άλλη προσβολή της φυσικής ή ψυχικής ακεραιότητας του επιβάτη, η οποία προκλήθηκε από ατύχημα σχετικό με την μεταφορά, το οποίο επήλθε, ενώ ο επιβάτης παραμένει εντός των σιδηροδρομικών οχημάτων, εισέρχεται ή εξέρχεται από αυτά, οποιαδήποτε και αν είναι η χρησιμοποιούμενη σιδηροδρομική υποδομή.

β) Ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος, όταν, συνεπεία εξαιρετικών περιστάσεων, η σιδηροδρομική μεταφορά έχει προσωρινά διακοπεί και οι επιβάτες μεταφέρονται με άλλο μέσο μεταφοράς.

γ) Ο μεταφορέας απαλλάσσεται από την ευθύνη, εάν το ατύχημα προκλήθηκε από εξωτερικές προς την σιδηροδρομική εκμετάλλευση περιστάσεις, που ο μεταφορέας δεν μπορούσε να αποφύγει και τις συνέπειες των οποίων δεν μπορούσε να αποτρέψει, παρά την απαιτούμενη, α) επιμέλεια σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες της περίπτωσης, β) στο μέτρο που το ατύχημα οφείλεται σε σφάλμα του επιβάτη, γ) εάν το ατύχημα οφείλεται στη συμπεριφορά τρίτου, που ο μεταφορέας δεν μπορούσε να αποφύγει και τις συνέπειες της οποίας δεν μπορούσε να αποτρέψει, παρά την απαιτούμενη επιμέλεια σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες της περίπτωσης.

δ) Ο μεταφορέας δεν ευθύνεται, όταν η μεταφορά δεν είναι σιδηροδρομική μεταφορά, εκτός αν, τα σιδηροδρομικά οχήματα μεταφέρονται με πλοίο, και ο επιβάτης παραμένει εντός των σιδηροδρομικών οχημάτων, εισέρχεται ή εξέρχεται από αυτά.

Σημείωση

Εάν το ατύχημα οφείλεται στη συμπεριφορά τρίτου και ο μεταφορέας δεν απαλλάσσεται πλήρως της ευθύνης του, αυτός ευθύνεται πλήρως, με επιφύλαξη ενδεχόμενης αναγωγής κατά του τρίτου. Άλλη επιχείρηση που χρησιμοποιεί την ίδια σιδηροδρομική υποδομή δεν θεωρείται τρίτος.

Σημείωση

Όταν μεταφορά που αποτελεί αντικείμενο ενιαίας σύμβασης μεταφοράς πραγματοποιείται από διαδοχικούς μεταφορείς, σε περίπτωση θανάτου και τραυματισμών επιβατών, υπεύθυνος είναι ο μεταφορέας στον οποίο, σύμφωνα με την σύμβαση μεταφοράς, ανήκε η παροχή υπηρεσίας μεταφοράς κατά την διάρκεια της οποίας προκλήθηκε το ατύχημα. Όταν αυτή η υπηρεσία μεταφοράς δεν πραγματοποιήθηκε από το μεταφορέα, αλλά από έναν υποκαθιστώντα μεταφορέα, οι δύο μεταφορείς είναι αλληλέγγυα υπεύθυνοι.

2) Αποζημίωση σε περίπτωση θανάτου (Άρθρο 27, Παρ Ι)

α) Σε περίπτωση θανάτου επιβάτη, η αποζημίωση περιλαμβάνει, τα αναγκαία έξοδα, που συνεπάγεται ο θάνατος, κυρίως αυτά της μεταφοράς της σορού και της κηδείας.

β) Εάν ο θάνατος δεν επήλθε αμέσως η αποζημίωση περιλαμβάνει, α) τα αναγκαία έξοδα, κυρίως αυτά της θεραπείας και μεταφοράς και β) την αποκατάσταση της βλάβης που προκλήθηκε, είτε από την ολική ή μερική ανικανότητα προς εργασία, είτε από την αύξηση των αναγκών.

γ) Το ύψος της αποζημίωσης  καθορίζεται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο. Σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να είναι κατώτερο των 175.000 λογιστικών μονάδων σε κεφάλαιο ή σε ετήσια πρόσοδο.

δ) Η αποζημίωση χορηγείται υπό μορφή εφ άπαξ κεφαλαίου, ή ετήσιας προσόδου, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο.

ε) Σύμφωνα με το άρθρο 29 του Παρ. Ι, οι συγγενείς του θανόντος δεν χάνουν το δικαίωμα αποζημίωσης, που προβλέπεται από το εθνικό δίκαιο.

στ) Αποζημίωση δικαιούνται και όσοι έχουν δικαίωμα διατροφής από τον θανόντα.

3) Αποζημίωση σε περίπτωση σωματικής βλάβης (άρθρο 28 Παρ. Ι)

α) Σε περίπτωση σωματικής βλάβης, ή οποιασδήποτε άλλης προσβολής της φυσικής ή ψυχικής ακεραιότητας του επιβάτη, η αποζημίωση περιλαμβάνει, α) τα αναγκαία έξοδα, κυρίως αυτά της θεραπείας και μεταφοράς και β) την αποκατάσταση της βλάβης που προκλήθηκε, είτε από την ολική ή μερική ανικανότητα προς εργασία, είτε από την αύξηση των αναγκών.

β) Το ύψος της αποζημίωσης  καθορίζεται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο. Σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να είναι κατώτερο των 175.000 λογιστικών μονάδων σε κεφάλαιο, ή σε ετήσια πρόσοδο.

γ) Η αποζημίωση χορηγείται υπό μορφή εφ άπαξ κεφαλαίου, ή ετήσιας προσόδου σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο.

δ) Ο παθών δεν χάνει το δικαίωμα αποζημίωσης, που προβλέπεται από το εθνικό δίκαιο.

4) Προκαταβολή αποζημίωσης

α) Εάν επιβάτης σκοτωθεί ή τραυματιστεί, ο μεταφορέας πρέπει, χωρίς καθυστέρηση και οπωσδήποτε το αργότερο εντός δεκαπέντε ημερών από τον καθορισμό της ταυτότητας του προσώπου που δικαιούται αποζημίωσης, να προκαταβάλει τα ποσά που απαιτούνται για την κάλυψη άμεσων οικονομικών αναγκών, ανάλογα με την προκληθείσα ζημία. Η προκαταβολή δεν είναι κατώτερη των 21.000 ευρώ ανά επιβάτη σε περίπτωση θανάτου (άρθρο 13 του Παρ. Ι.).

β) Η προκαταβολή δεν συνιστά αναγνώριση ευθύνης και μπορεί να αντισταθμιστεί με οποιοδήποτε άλλο ποσό καταβληθεί στη συνέχεια, αλλά δεν είναι επιστρεπτέα, εκτός από την περίπτωση κατά την οποία η προκληθείσα ζημία οφειλόταν σε αμέλεια ή σφάλμα του επιβάτη, ή εάν ο αποδέκτης της προκαταβολής δεν ήταν ο δικαιούχος της αποζημίωσης.

5) Χειραποσκευές και ζώα (άρθρο 33 Παρ. Ι.)

α) Σε περίπτωση θανάτου ή τραυματισμού επιβάτη, ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος για την ζημία που απορρέει από την ολική ή μερική απώλεια, ή την βλάβη των αντικειμένων που ο επιβάτης είχε, είτε επάνω του, είτε μαζί του ως χειραποσκευές. Το ίδιο ισχύει επίσης για τα ζώα που είχε πάρει ο επιβάτης μαζί του.

β) Ο μεταφορέας δεν ευθύνεται για την ζημία που απορρέει από την ολική ή μερική απώλεια ή τη βλάβη αντικειμένων, χειραποσκευών ή ζώων, η εποπτεία των οποίων ανήκει στον επιβάτη, παρά μόνον εάν η βλάβη αυτή προκλήθηκε από σφάλμα του μεταφορέα.

γ) Η αποζημίωση ανέρχεται μέχρι του μέχρι ποσού των 1.400 λογιστικών μονάδων για κάθε επιβάτη  (άρθρο 34).

ΣΤ. Αποσκευές

1) Ευθύνη για απώλεια / ζημία / καθυστέρηση παράδοσης (άρθρο 36 Παρ. Ι).

α) Ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος για την ζημία που απορρέει από την ολική ή μερική απώλεια και την βλάβη των αποσκευών που επήλθαν από την στιγμή της ανάληψης από τον μεταφορέα έως την παράδοση, καθώς και για την καθυστέρηση παράδοσης .

β) Ο μεταφορέας απαλλάσσεται της ευθύνης, φέρων το βάρος της απόδειξης,  στο μέτρο που η απώλεια, η βλάβη, ή η καθυστέρηση παράδοσης είχε ως αιτία σφάλμα του επιβάτη, εντολή του που δεν απέρρεε από σφάλμα του μεταφορέα, ελάττωμα των ίδιων των αποσκευών, ή περιστάσεις που δεν μπορούσε ο μεταφορέας να αποφύγει και τις συνέπειες των οποίων δεν μπορούσε να αποτρέψει.

γ) Ο μεταφορέας απαλλάσσεται της ευθύνης στο μέτρο που η απώλεια, ή η βλάβη, προκύπτει από ειδικούς κινδύνους συναφείς με ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω γεγονότα, α) απουσία ή ελαττωματικότητα της συσκευασίας, β) ειδική φύση των αποσκευών και γ) αποστολή ως αποσκευών αντικειμένων που εξαιρούνται από την μεταφορά. Ο δικαιούχος διατηρεί το δικαίωμα να αποδείξει ότι η ζημία δεν οφειλόταν, ολικώς ή μερικώς, σε έναν από αυτούς τους κινδύνους.

2) Διαπίστωση απώλειας ή βλάβης

Σύμφωνα με το άρθρο 54 Παρ. Ι, όταν η απώλεια, ή βλάβη, της αποσκευής ανακαλύπτεται ή τεκμαίρεται από τον μεταφορέα, ή της οποίας ο δικαιούχος ισχυρίζεται την ύπαρξη, ο μεταφορέας πρέπει να συντάξει χωρίς καθυστέρηση και εάν είναι δυνατόν παρουσία του δικαιούχου, πρωτόκολλο διαπίστωσης που να διαπιστώνει, ανάλογα με την φύση της ζημίας, την κατάσταση του αντικειμένου και κατά δυνατόν την σπουδαιότητα της ζημίας, την αιτία της και τη στιγμή κατά την οποία αυτή έλαβε χώρα. Ένα αντίγραφο του πρωτοκόλλου διαπίστωσης πρέπει να δίδεται δωρεάν στο δικαιούχο. Όταν ο δικαιούχος δεν αποδέχεται τις διαπιστώσεις του πρωτοκόλλου, δύναται να ζητήσει όπως η κατάσταση των αποσκευών ή του οχήματος καθώς η αιτία και το ύψος της ζημίας διαπιστωθούν από εμπειρογνώμονα διορισμένο από τα μέρη του συμβολαίου μεταφοράς ή διά της δικαστικής οδού. Η διαδικασία υπάγεται στους νόμους και τις διατάξεις του κράτους όπου έλαβε χώρα η διαπίστωση.

3) Αποζημίωση σε περίπτωση απώλειας

α) Σύμφωνα με το άρθρο 41 Παρ. Ι, σε περίπτωση ολικής ή μερικής απώλειας αποσκευών, ο μεταφορέας οφείλει να καταβάλει, αποκλειομένης οποιασδήποτε άλλης αποζημίωσης

αα) εάν το ποσό της ζημίας αποδεικνύεται, αποζημίωση ίση με αυτό το ποσό, χωρίς αυτό να ξεπερνά τις 80 λογιστικές μονάδες ανά χιλιόγραμμο ελλείποντος μεικτού βάρους, ή 1.200 λογιστικές μονάδες ανά δέμα αποσκευών

αβ) εάν το ποσό της ζημίας δεν αποδεικνύεται, εφ άπαξ αποζημίωση 20 λογιστικών μονάδων ανά χιλιόγραμμο ελλείποντος μεικτού βάρους, ή 300 λογιστικών μονάδων ανά δέμα αποσκευών.

β) Ο μεταφορέας οφείλει επιπλέον να επιστρέψει το κόμιστρο για την μεταφορά των αποσκευών και τα άλλα ποσά που καταβλήθηκαν σε σχέση με τη μεταφορά του απολεσθέντος δέματος αποσκευών καθώς και τους τελωνειακούς δασμούς και τους φόρους που ήδη καταβλήθηκαν

4) Αποζημίωση σε περίπτωση βλάβης

α) Σύμφωνα με το άρθρο 42 Παρ. Ι, σε περίπτωση βλάβης των αποσκευών, ο μεταφορέας οφείλει να καταβάλει, αποκλειομένης οποιασδήποτε άλλης αποζημίωσης, αποζημίωση ίση με την απώλεια της αξίας των αποσκευών.

β) Η αποζημίωση δεν υπερβαίνει, α) το ύψος στο οποίο αυτή θα ανήρχετο σε περίπτωση ολικής απώλειας, αν από τη βλάβη επήλθε απώλεια της αξίας του συνόλου των αποσκευών, β) το ύψος στο οποίο αυτή θα ανήρχετο σε περίπτωση απώλειας του τμήματος των αποσκευών στο οποίο επήλθε απώλεια της αξίας, αν από τη βλάβη επήλθε απώλεια της αξίας τμήματος μόνον των αποσκευών

5) Αποζημίωση σε περίπτωση καθυστέρησης παράδοσης

Σύμφωνα με το άρθρο 43 Παρ. Ι), σε περίπτωση καθυστέρησης παράδοσης αποσκευών, ο μεταφορέας πρέπει να καταβάλει, ανά αδιαίρετη περίοδο είκοσι τεσσάρων ωρών υπολογιζόμενης από το αίτημα παράδοσης, αλλά με ανώτατο όριο δεκατεσσάρων ημερών, α) αποζημίωση ίση με το ύψος της ζημίας έως το πολύ 0,80 λογιστικές μονάδες ανά χιλιόγραμμο μεικτού βάρους των αποσκευών, ή 14 λογιστικές μονάδες ανά δέμα αποσκευών, που παραδόθηκαν με καθυστέρηση, εάν ο δικαιούχος αποδεικνύει ότι η ζημία, συμπεριλαμβανομένης της βλάβης, προέκυψε εξαιτίας αυτής της καθυστέρησης παράδοσης, β) εφ άπαξ αποζημίωση ίση με 0,14 λογιστικές μονάδες ανά χιλιόγραμμο μεικτού βάρους των αποσκευών, ή 2,80 λογιστικές μονάδες ανά δέμα αποσκευών, που παραδόθηκαν με καθυστέρηση, εάν ο δικαιούχος δεν αποδεικνύει ότι προέκυψε ζημία εξ αυτής της καθυστέρησης παράδοσης

6) Τεκμήριο απώλειας

α) Σύμφωνα με το άρθρο 40 Παρ. Ι, ο δικαιούχος δύναται, χωρίς να έχει να προσκομίσει άλλες αποδείξεις, να θεωρήσει δέμα αποσκευών απολεσθέν όταν δεν παραδόθηκε, ή δεν τέθηκε στη διάθεσή του, εντός των δεκατεσσάρων ημερών, που ακολουθούν μετά το αίτημα παράδοσής των.

β) Εάν δέμα αποσκευών, που χαρακτηρίστηκε απολεσθέν βρεθεί εντός του έτους που ακολουθεί το αίτημα παράδοσης, ο μεταφορέας πρέπει να πληροφορήσει το δικαιούχο, όταν είναι γνωστή η διεύθυνσή του, ή μπορεί αυτή να βρεθεί.  Εντός των τριάντα ημερών που ακολουθούν μετά την λήψη της ειδοποίησης, ο δικαιούχος μπορεί να απαιτήσει να του παραδοθεί το δέμα αποσκευών. Στη περίπτωση αυτή, πρέπει να πληρώσει τα τέλη σχετικά με τη μεταφορά του δέματος από τον τόπο αποστολής έως τον τόπο παράδοσης και να επιστρέψει την αποζημίωση που έλαβε, αφού αφαιρέσει, αν συντρέχει περίπτωση, τα τέλη που θα είχαν συμπεριληφθεί στην αποζημίωση αυτή. Ωστόσο, διατηρεί τα δικαιώματα αποζημίωσής του για καθυστέρηση παράδοσης.

Ζ. Οχήματα

1) Σύμφωνα με το άρθρο 3 του Παρ. Ι, ως «όχημα» νοείται όχημα με κινητήρα, ή ρυμουλκούμενο, που μεταφέρεται με την ευκαιρία μεταφοράς επιβατών. Οι συμβατικές υποχρεώσεις σχετικά με την μεταφορά οχημάτων πρέπει να διαπιστώνονται με δελτίο μεταφοράς που παραδίδεται στον επιβάτη. Το δελτίο μεταφοράς μπορεί να είναι ενσωματωμένο στον τίτλο μεταφοράς του επιβάτη.

2) Διαπίστωση μερικής απώλειας, ή βλάβης

Σύμφωνα με το άρθρο 54 Παρ. Ι, όταν η μερική απώλεια ή βλάβη του οχήματος ανακαλύπτεται, ή τεκμαίρεται, ή της οποίας ο δικαιούχος ισχυρίζεται την ύπαρξη, ο μεταφορέας πρέπει να συντάξει χωρίς καθυστέρηση και εάν είναι δυνατόν παρουσία του δικαιούχου, πρωτόκολλο διαπίστωσης που να διαπιστώνει, ανάλογα με τη φύση της ζημίας, την κατάσταση του αντικειμένου και κατά δυνατόν τη σπουδαιότητα της ζημίας, την αιτία της και τη στιγμή κατά την οποία αυτή έλαβε χώρα. Ένα αντίγραφο του πρωτοκόλλου διαπίστωσης πρέπει να δίδεται δωρεάν στο δικαιούχο. Όταν ο δικαιούχος δεν αποδέχεται τις διαπιστώσεις του πρωτοκόλλου, δύναται να ζητήσει όπως η κατάσταση του οχήματος καθώς η αιτία και το ύψος της ζημίας διαπιστωθούν από εμπειρογνώμονα διορισμένο από τα μέρη του συμβολαίου μεταφοράς, ή διά της δικαστικής οδού. Η διαδικασία υπάγεται στους νόμους και τις διατάξεις του κράτους όπου έλαβε χώρα η διαπίστωση.

3) Αποζημίωση σε περίπτωση καθυστέρησης

Σύμφωνα με το άρθρο 44 Παρ. Ι, σε περίπτωση καθυστέρησης κατά τη φόρτωση για λόγους που βαρύνουν το μεταφορέα, ή καθυστέρησης στην παράδοση οχήματος, ο μεταφορέας οφείλει να καταβάλει αποζημίωση της οποίας το ποσό δεν υπερβαίνει το κόμιστρο, όταν ο δικαιούχος αποδείξει ότι εξ αυτής της καθυστέρησης προέκυψε ζημία. Εάν ο δικαιούχος παραιτείται της σύμβασης μεταφοράς, σε περίπτωση καθυστέρησης κατά τη φόρτωση για λόγους που βαρύνουν το μεταφορέα, το κόμιστρο επιστρέφεται στο δικαιούχο. Επιπλέον, αυτός μπορεί να ζητήσει αποζημίωση της οποίας το ύψος δεν υπερβαίνει το κόμιστρο, όταν αποδείξει ότι προέκυψε ζημία από αυτή την καθυστέρηση.

4) Αποζημίωση σε περίπτωση απώλειας

Σύμφωνα με το άρθρο 45 Παρ. Ι, σε περίπτωση ολικής ή μερικής απώλειας οχήματος, η αποζημίωση, που πρέπει να καταβληθεί στο δικαιούχο για την αποδεδειγμένη ζημία, υπολογίζεται σύμφωνα με τη συνήθη αξία του οχήματος. Η αποζημίωση δεν υπερβαίνει τις 8.000 λογιστικές μονάδες. Ρυμουλκούμενο με ή χωρίς φορτίο θεωρείται ανεξάρτητο όχημα.

5) Ευθύνη σε σχέση με άλλα αντικείμενα

Όσον αφορά τα αντικείμενα που έχουν αφεθεί εντός του οχήματος ή που βρίσκονται εντός των χώρων αποσκευών του οχήματος (π.χ. για αποσκευές ή για σκι) καλά στερεωμένα στο όχημα, ο μεταφορέας ευθύνεται μόνο για τη ζημία που προκλήθηκε από σφάλμα του. Η συνολική αποζημίωση που καταβάλλεται δεν υπερβαίνει τις 1. 400 λογιστικές μονάδες. Όσον αφορά τα αντικείμενα που είναι στερεωμένα στο εξωτερικό μέρος του οχήματος, συμπεριλαμβανομένων των χώρων αποσκευών περί των οποίων η παράγραφος 1, ο μεταφορέας ευθύνεται μόνον αν αποδειχτεί ότι η ζημία προέκυψε από πράξη ή παράλειψη που διέπραξε ο μεταφορέας, είτε με την πρόθεση να προκαλέσει τέτοια ζημία, είτε βεβιασμένα και έχοντας συνείδηση ότι τέτοια ζημία πιθανώς θα προκύψει.

Η) Απόσβεση δικαιώματος άσκησης αγωγών  

1) Σε περίπτωση θανάτου και τραυματισμών

Σύμφωνα με το άρθρο 58 του Παρ. Ι. το δικαίωμα άσκησης αγωγής του δικαιούχου που στηρίζεται στην ευθύνη του μεταφορέα σε περίπτωση θανάτου ή τραυματισμών επιβατών αποσβένεται, εάν το ατύχημα που συνέβη στον επιβάτη δεν γνωστοποιηθεί στον μεταφορέα εντός δώδεκα μηνών αφ ότου έλαβε γνώση της ζημίας. Το δικαίωμα άσκησης αγωγής δεν αποσβένεται, εάν, α) ο υπεύθυνος μεταφορέας έλαβε γνώση, δι’ άλλης οδού, για το ατύχημα που συνέβη στον επιβάτη εντός της παραπάνω προθεσμίας, β) το ατύχημα δεν αναγγέλθηκε, ή αναγγέλθηκε καθυστερημένα, λόγω περιστάσεων που δεν αποδίδονται στον δικαιούχο, γ) ο δικαιούχος αποδεικνύει ότι το ατύχημα οφειλόταν σε σφάλμα του μεταφορέα.

2) Για αποσκευές

Σύμφωνα με το άρθρο 59 του Παρ Ι, η αποδοχή των αποσκευών από το δικαιούχο αποσβένει οποιοδήποτε δικαίωμα άσκησης αγωγής κατά του μεταφορέα (σε περίπτωση μερικής απώλειας, βλάβης ή καθυστέρησης παράδοσης). Το δικαίωμα άσκησης αγωγής δεν αποσβέννυται μεταξύ άλλων, α) σε περίπτωση μη εμφανούς ζημίας, της οποίας η ύπαρξη διαπιστώθηκε μετά την αποδοχή των αποσκευών από το δικαιούχο, β) εάν ο δικαιούχος αποδείξει ότι η ζημία οφείλεται σε σφάλμα του μεταφορέα

Θ) Παραγραφή αξιώσεων

1) Σύμφωνα με το άρθρο 60 Παρ. Ι, οι αξιώσεις περί αποζημιώσεων λόγω θανάτου ή τραυματισμού επιβατών παραγράφονται

α) για τον επιβάτη, τρία έτη μετά την επόμενη ημέρα του ατυχήματος.

β) για τους άλλους δικαιούχους, τρία έτη από την επόμενη ημέρα από το θάνατο επιβάτη, χωρίς ωστόσο η προθεσμία αυτή να μπορεί να υπερβεί τα πέντε έτη από την επόμενη ημέρα του ατυχήματος.

2) Όλες οι άλλες αξιώσεις παραγράφονται σε ένα έτος. Η παραγραφή ανέρχεται σε δύο έτη εάν πρόκειται για αγωγή λόγω ζημίας που προέκυψε από πράξη ή παράλειψη διαπραχθείσα, είτε με πρόθεση να προκληθεί τέτοια ζημία, είτε βεβιασμένα και έχοντας συνείδηση ότι τέτοια ζημία πιθανώς θα προκύψει.

Ι) Δικαίωμα αναγωγής

Ο μεταφορέας που κατέβαλε αποζημίωση έχει δικαίωμα αναγωγής κατά των μεταφορέων που συμμετείχαν στη μεταφορά  (άρθρο 62 Παρ. Ι.).

ΙΑ) Αδικοπρακτική ευθύνη μεταφορέα

Σύμφωνα με το άρθρο 48 του Παρ. Ι, τα όρια ευθύνης που προβλέπονται στην σύμβαση, που περιορίζουν τις αποζημιώσεις σε ορισμένο ποσό, δεν εφαρμόζονται, εάν αποδεικνύεται ότι η ζημία προκύπτει από πράξη ή παράλειψη που διέπραξε ο μεταφορέας, είτε με πρόθεση να προκαλέσει τέτοια ζημία, είτε βεβιασμένα και έχοντας συνείδηση ότι τέτοια ζημία πιθανώς θα προκύψει.

ΙΒ) Συρροή συμβατικής και αδικοπρακτικής ευθύνης 

Στην περίπτωση συρροής συμβατικής και αδικοπρακτικής ευθύνης εφαρμογή έχουν και οι διατάξεις των άρθρων 914 επ. ΑΚ, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 297, 298 και 330  ΑΚ, σύμφωνα με τις οποίες, όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει.