Α. Η διεθνής θαλάσσια μεταφορά επιβατών διέπεται από την Διεθνή Σύμβαση των Αθηνών της 13ης Δεκεμβρίου 1974 «σχετικά με τη θαλάσσια μεταφορά επιβατών και των αποσκευών τους», όπως τροποποιήθηκε από το Πρωτόκολλο της 19ης Νοεμβρίου 1976 και το Πρωτόκολλο της 1ης Νοεμβρίου 2002, που κυρώθηκαν με τους ν. 1922/1991 και ν. 4195/2013 αντίστοιχα, καθώς και από τον Κανονισμό (ΕΚ) 392/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Απριλίου 2009 «σχετικά με την ευθύνη των μεταφορέων, που εκτελούν θαλάσσιες μεταφορές επιβατών, σε περίπτωση ατυχήματος», ο οποίος, με βάση το άρθρο 2, ισχύει από την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή από την 29-5-2009, η δε εφαρμογή του αρχίζει από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της Σύμβασης των Αθηνών, όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, όχι όμως αργότερα από την 31-12-2012 (ΜονΕφΠειρ 187/2021).

α) Ο παραπάνω Κανονισμός θεσπίζει το ενωσιακό καθεστώς σχετικά με την ευθύνη και την ασφάλιση για τις θαλάσσιες μεταφορές επιβατών, όπως ορίζουν οι συναφείς διατάξεις: α) της Σύμβασης των Αθηνών του 1974, σχετικά με τη θαλάσσια μεταφορά επιβατών και των αποσκευών τους, όπως τροποποιήθηκε με το πρωτόκολλο του 2002 και β) των επιφυλάξεων και των κατευθυντήριων γραμμών του ΙΜΟ για την εφαρμογή της Σύμβασης των Αθηνών, που υιοθέτησε η νομική επιτροπή του ΙΜΟ στις 19 Οκτωβρίου 2006 (άρθρο 1 παρ. 1) (ΤριμΕφΠειρ 638/2020, ΤριμΕφΠειρ 636/2020, ΜονΕφΠειρ 540/2019).

β) Ο Κανονισμός και η με αυτόν διαμορφούμενη Σύμβαση των Αθηνών 2002 (άρθρο 1 σημείο 9 της Σύμβασης) εφαρμόζεται σε οποιαδήποτε διεθνή μεταφορά, όπου σύμφωνα με την σύμβαση μεταφοράς, ο τόπος αναχώρησης και ο τόπος προορισμού βρίσκονται σε δύο διαφορετικά κράτη, ή σε ένα μόνο κράτος εάν, σύμφωνα με την σύμβαση μεταφοράς, ή το προγραμματισμένο δρομολόγιο, υπάρχει ενδιάμεσο λιμάνι προσέγγισης σε άλλο κράτος, εφ όσον, α) το πλοίο φέρει σημαία κράτους μέλους, ή είναι νηολογημένο σε κράτος μέλος, ή β) η σύμβαση μεταφοράς έχει συναφθεί σε κράτος μέλος, ή γ) ο τόπος αναχώρησης, ή προορισμού, βρίσκεται σε κράτος μέλος (ΤριμΕφΠειρ 638/2020, ΤριμΕφΠειρ 636/2020, ΜονΕφΠειρ 187 /2021). 

Β. Μεταφορά φορτηγών δημόσιας χρήσεως

Η μεταφορά φορτηγών δημόσιας χρήσεως και του φορτίου αυτών, δεν εντάσσεται στο πεδίο εφαρμογής της Συμβάσεως των Αθηνών και του Κανονισμού. Η μη έκδοση φορτωτικής δεν μπορεί να οδηγήσει, λόγω της μη εφαρμογής των κανόνων  Χάγης Βίσμπυ, στην εφαρμογή της Σύμβασης των Αθηνών ( ΜονΕφΠειρ 545/2020, ΜονΕφΠειρ 187/2021). 

Γ. Συμβατικός Μεταφορέας

Με το άρθρο 1 παρ. 1 περ. α’ της Σύμβασης, ως συμβατικός μεταφορέας ορίζεται το πρόσωπο, το οποίο έχει συνάψει σύμβαση μεταφοράς, ή για λογαριασμό του οποίου έχει συναφθεί η σύμβαση μεταφοράς, ανεξαρτήτως του εάν η μεταφορά εκτελείται όντως από το πρόσωπο αυτό ή από πρόσωπο, που ενεργεί για λογαριασμό του.

Δ. Πραγματικός Μεταφορέας

α) Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 1 περ. β’ της Σύμβασης δύναται να οριστεί ως πραγματικός μεταφορέας πρόσωπο διαφορετικό από τον συμβατικό μεταφορέα, που είναι ο πλοιοκτήτης, ναυλωτής, ή διαχειριστής ενός πλοίου, το οποίο εκτελεί το σύνολο, ή μέρος της μεταφοράς για λογαριασμό του συμβατικού μεταφορέα.

β) Δεν αποκλείεται ο συμβατικός μεταφορέας να φέρει και την ιδιότητα του πραγματικού μεταφορέα, στο μέτρο που αυτός εκτελεί πράγματι τη μεταφορά

Ε. Χρονοναυλωτής

Στο πλαίσιο της Σύμβασης των Αθηνών 2002, σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 84, 105, 106 και 107 ΚΙΝΔ, πραγματικός μεταφορέας είναι και ο χρονοναυλωτής, υπό την προϋπόθεση, ότι πρόκειται για εφοπλιστική χρονοναύλωση, δηλαδή για ναύλωση στην οποία ο ναυλωτής διατηρεί την εκμετάλλευση και τη ναυτική (τεχνική) διαχείριση του πλοίου, χορηγώντας στον πλοίαρχο και το πλήρωμα τις σχετικές εντολές και οδηγίες (ΤριμΕφΠειρ 638/2020, ΤριμΕφΠειρ 636/2020, ΜονΕφΠειρ 187 /2021).

Σημείωση

Η μεταφορά που συμφώνησε ο συμβατικός μεταφορέας με τον επιβάτη (συμβατική μεταφορά) αποδεικνύεται με την έκδοση του εισιτηρίου. Έτσι, καθοριστικό στοιχείο της έννοιας του πραγματικού μεταφορέα αποτελεί το πραγματικό γεγονός της εκτέλεσης της μεταφοράς, ενώ δεν αποκλείεται ο συμβατικός μεταφορέας να φέρει και την ιδιότητα του πραγματικού μεταφορέα, στο μέτρο που αυτός εκτελεί πράγματι τη μεταφορά (ΤριμΕφΠειρ 638/2020, ΤριμΕφΠειρ 636/2020, ΜονΕφΠειρ 187 /2021) .

ΣΤ. Ελάττωμα του πλοίου

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 5, γ) «ελάττωμα του πλοίου» σημαίνει οποιαδήποτε δυσλειτουργία, αστοχία, ή μη συμφωνία με τους ισχύοντες κανονισμούς ασφαλείας, η οποία αφορά οποιοδήποτε μέρος του πλοίου, ή του εξοπλισμού του, όταν χρησιμοποιείται για την διαφυγή, εκκένωση, επιβίβαση και αποβίβαση επιβατών, ή όταν χρησιμοποιείται για την ώθηση, πηδαλιούχηση, ασφαλή πλεύση, πρόσδεση, αγκυροβόληση, άφιξη ή αναχώρηση από προκυμαία ή αγκυροβόλιο, ή έλεγχο βλάβης έπειτα από κατάκλυση, ή όταν χρησιμοποιείται για την καθέλκυση σωστικών μέσων.

Ζ. Πρόσωπο το οποίο ενεργεί για λογαριασμό του μεταφορέα

α) Σύμφωνα με το άρθρο 4, παρ. 1, εάν η διενέργεια της μεταφοράς ή μέρος αυτής έχει ανατεθεί σε πρόσωπο, που ενεργεί για λογαριασμό του μεταφορέα, ο μεταφορέας εξακολουθεί παρά ταύτα να φέρει την ευθύνη για το σύνολο της μεταφοράς. Το πρόσωπο, το οποίο ενεργεί για λογαριασμό του μεταφορέα, υπόκειται στις διατάξεις της Σύμβασης, και δύναται να τις επικαλεσθεί, για το μέρος της μεταφοράς, που έχει ο ίδιος εκτελέσει.

β) Σύμφωνα με το άρθρο 4, παρ. 2, ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος, σε σχέση με την μεταφορά, που έχει εκτελεσθεί από πρόσωπο, το οποίο ενεργεί για λογαριασμό του μεταφορέα, για τις πράξεις και παραλείψεις του τελευταίου και των υπαλλήλων και πρακτόρων του, που ενεργούν στο πλαίσιο της σχέσης εργασίας τους (ΤριμΕφΠειρ 638/2020, ΤριμΕφΠειρ 636/2020).

Η) Αποσκευές

α) Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 5 της Σύμβασης, «Αποσκευές» σημαίνει, κάθε αντικείμενο, ή όχημα, που μεταφέρεται από τον μεταφορέα βάσει συμβάσεως μεταφοράς, με εξαίρεση, α) τα αντικείμενα και οχήματα, που μεταφέρονται βάσει ναυλοσυμφώνου, φορτωτικής, ή άλλης σύμβασης, που αφορά πρωταρχικά την μεταφορά αγαθών και β) τα ζώντα ζώα.

β) Σύμφωνα με την παρ. 6 του ίδιου άρθρου, «Αποσκευές καμπίνας» σημαίνει αποσκευές, που έχει ο επιβάτης στην καμπίνα του, ή που βρίσκονται με άλλον τρόπο στην κατοχή του, υπό την επιτήρηση ή τον έλεγχό του. Στις αποσκευές καμπίνας περιλαμβάνονται και οι αποσκευές, που έχει ο επιβάτης μέσα ή πάνω στο όχημά του (ΤριμΕφΠειρ 638/2020, ΤριμΕφΠειρ 636/2020, ΜονΕφΠειρ 187 /2021).

Θ) Περίοδος κάλυψης

Η μεταφορά καλύπτει τις εξής περιόδους

α) Σχετικά με τον επιβάτη και τις αποσκευές του καμπίνας, την περίοδο που ο επιβάτης και/ή οι αποσκευές του καμπίνας βρίσκονται στο πλοίο, ή στη διάρκεια της επιβίβασης ή αποβίβασης, και την περίοδο που ο επιβάτης και οι αποσκευές του καμπίνας μεταφέρονται με πλωτά μέσα από την ξηρά στο πλοίο ή το αντίθετο, αν το κόστος της μεταφοράς αυτής περιλαμβάνεται στο ναύλο ή αν το σκάφος που χρησιμοποιείται γι’ αυτόν τον σκοπό της βοηθητικής μεταφοράς έχει τεθεί από το μεταφορέα στη διάθεση του επιβάτη. Εν τούτοις, όσον αφορά τον επιβάτη, η μεταφορά δεν περιλαμβάνει την περίοδο στην οποία αυτός βρίσκεται σε τερματικό σταθμό ή σταθμό ή σε προκυμαία ή μέσα ή πάνω σε κάθε άλλη λιμενική εγκατάσταση.

β) Σχετικά με τις αποσκευές καμπίνας, επίσης την περίοδο στην οποία ο επιβάτης βρίσκεται σε τερματικό σταθμό ή σταθμό ή σε προκυμαία ή μέσα ή πάνω σε κάθε άλλη λιμενική εγκατάσταση εάν οι αποσκευές αυτές έχουν παραληφθεί από το μεταφορέα ή τον υπάλληλό του ή από πράκτορα και δεν παραδόθηκαν ξανά στον επιβάτη.

γ) Σχετικά με αποσκευές άλλες που δεν είναι αποσκευές καμπίνας, την περίοδο από τον χρόνο παραλαβής από το μεταφορέα ή τον υπάλληλό του ή από πράκτορα στην ξηρά ή στο πλοίο μέχρι το χρόνο επαναπαράδοσής τους από αυτούς.

Ι. Ευθύνη μεταφορέα

1) Πταίσμα ή αμέλεια μεταφορέα

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 5, β) με τους όρους «πταίσμα ή αμέλεια του μεταφορέα» νοούνται το πταίσμα ή η αμέλεια του προσωπικού του μεταφορέα, το οποίο ενεργεί στο πλαίσιο της σχέσης εργασίας του.

2) Το ανεύθυνο του μεταφορέα

Σύμφωνα με το άρθρο 5, ο μεταφορέας δεν είναι υπεύθυνος για απώλεια ή ζημία σε χρήματα, διαπραγματεύσιμα αξιόγραφα, χρυσό, ασημικά, κοσμήματα, διακοσμητικά αντικείμενα, έργα τέχνης ή άλλα τιμαλφή, εκτός εάν αυτά παραδόθηκαν στο μεταφορέα με συμφωνία για τη φύλαξή τους, οπότε ο μεταφορέας ευθύνεται μέχρι του ορίου, που προβλέπει το άρθρο 8 παράγραφος 3, εκτός εάν συμφωνήθηκε υψηλότερο όριο ευθύνης σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 1.

3) Συντρέχον πταίσμα

Εάν ο μεταφορέας αποδεικνύει ότι το πταίσμα ή αμέλεια του επιβάτη προκάλεσε ή συνέβαλε στο θάνατο ή τις σωματικές βλάβες επιβάτη ή την απώλεια ή ζημία των αποσκευών του, το δικαστήριο  μπορεί να απαλλάξει το μεταφορέα ολικά ή μερικά από την ευθύνη αποζημίωσης.

4) Θάνατος / σωματική βλάβη επιβάτη

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 1 ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος για τη ζημία, που επήλθε, ως αποτέλεσμα θανάτου ή σωματικής βλάβης επιβάτη, που προξενήθηκαν από ναυτικό συμβάν, κατά το βαθμό, που η ζημία αυτή, ως προς τον εν λόγω επιβάτη, δεν υπερβαίνει σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση τις 250.000 μονάδες υπολογισμού, εκτός εάν ο μεταφορέας αποδείξει ότι το συμβάν

α) ήταν αποτέλεσμα πολεμικής πράξης, εχθροπραξιών, εμφυλίου πολέμου, εξέγερσης ή φυσικού φαινομένου, έκτακτου, αναπόφευκτου και ακαταμάχητου χαρακτήρα, ή

β) προξενήθηκε εξ ολοκλήρου από πράξη ή παράλειψη τρίτου με σκοπό την προξένηση του συμβάντος.

Εφόσον και κατά το βαθμό που η ζημία υπερβαίνει το ανωτέρω όριο, ο μεταφορέας είναι περαιτέρω υπεύθυνος, εκτός αν ο μεταφορέας αποδείξει ότι το συμβάν, που προξένησε τη ζημία, δεν οφειλόταν σε δικό του πταίσμα ή αμέλεια

Σημείωση

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 5, α) «ναυτικό συμβάν» σημαίνει ναυάγιο, ανατροπή, σύγκρουση ή προσάραξη του πλοίου, έκρηξη, ή πυρκαγιά στο πλοίο, ή ελάττωμα του πλοίου.

Σημειώσεις 

α) Τόσο ο συμβατικός, όσο και ο πραγματικός, μεταφορέας είναι συνυπεύθυνοι, είτε για το σύνολο της μεταφοράς, όταν αυτή διενεργείται στο σύνολό της από τον πραγματικό μεταφορέα, είτε για το τμήμα που διενεργήθηκε από τον τελευταίο. 

β) Η ευθύνη του συμβατικού μεταφορέα επεκτείνεται στις πράξεις ή παραλείψεις τόσο του πραγματικού μεταφορέα, στον οποίο ανέθεσε την εκτέλεση του συνόλου της μεταφοράς ή τμήματος αυτής, όσο και των υπαλλήλων ή των πρακτόρων αυτού, υπό την προϋπόθεση ότι αυτοί ενήργησαν στο πλαίσιο των ανατεθειμένων σε αυτούς καθηκόντων· 

γ) Καλύπτεται η ζημία που επήλθε ως αποτέλεσμα του θανάτου ή της σωματικής βλάβης του επιβάτη (η οποία δεν εξειδικεύεται με τη Σύμβαση).

δ) Καλύπτεται κάθε ζημία, που επήλθε ως αποτέλεσμα της ψυχικής βλάβης του επιβάτη, είτε αυτή συναρτάται με την σωματική του βλάβη είτε έχει επέλθει ανεξάρτητα απ’ αυτήν (ΤριμΕφΠειρ 638/2020, ΤριμΕφΠειρ 636/2020, ΜονΕφΠειρ 187 /2021).

ε) Κάθε περιουσιακή ζημία του παθόντος από τις βλάβες στη διανοητική ή ψυχική του υγεία συνιστά ζημία, έστω και αν οι βλάβες αυτές δεν συντρέχουν με σωματική βλάβη (ΜονΕφΠειρ 187 /2021).

στ) Ο ενάγων πρέπει να αποδείξει ότι το συμβάν, που προξένησε τη ζημία, έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της μεταφοράς, καθώς και την έκταση της ζημιάς.

5) Αποσκευές

Για την ζημία, που επήλθε ως αποτέλεσμα της απώλειας ή φθοράς αποσκευών καμπίνας, την ευθύνη φέρει ο μεταφορέας, εφ όσον το συμβάν, που προξένησε τη ζημία οφειλόταν σε δικό του πταίσμα ή αμέλεια. Το πταίσμα ή η αμέλεια του μεταφορέα τεκμαίρονται για τη ζημία, που προξενήθηκε από ναυτικό συμβάν.

Σημείωση

α) Ο επιβάτης ενημερώνει εγγράφως το μεταφορέα ή τον πράκτορά του σε περίπτωση προφανούς ζημίας σε αποσκευές καμπίνας, πριν ή κατά το χρόνο αποβίβασης του επιβάτη και για όλες τις άλλες αποσκευές, πριν ή κατά το χρόνο της επαναπαράδοσής τους.

β) Σε περίπτωση ζημίας σε αποσκευές που δεν είναι καταφανής, ή απώλειας αποσκευών, εντός δεκαπέντε ημερών από την ημερομηνία αποβίβασης, ή επαναπαράδοσης, ή από το χρόνο που η επαναπαράδοση αυτή θα έπρεπε να είχε γίνει.

γ) Σε κάθε άλλη περίπτωση θεωρείται ότι οι αποσκευές έχουν παραληφθεί χωρίς βλάβη, εκτός αν αποδεικνύεται το αντίθετο.

δ) Η έγγραφη γνωστοποίηση δεν χρειάζεται να γίνει αν η κατάσταση των αποσκευών κατά το χρόνο της παραλαβής τους ελέγχθηκε ή επιθεωρήθηκε από κοινού.

ΙΑ) Οι αποζημιώσεις

1) Αποζημίωση λόγω θανάτου / σωματικής βλάβης επιβάτη

α) Η ευθύνη του μεταφορέα για ζημία, που επήλθε ως αποτέλεσμα του θανάτου ή της σωματικής βλάβης του επιβάτη είναι αντικειμενική, μέχρι το ανώτατο όριο των 250.000 μονάδων υπολογισμού σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση επιβάτη, εκτός εάν ο μεταφορέας αποδείξει προς απαλλαγή του ότι το συμβάν α) ήταν αποτέλεσμα πολεμικής πράξης, εχθροπραξιών, εμφυλίου πολέμου, εξέγερσης, ή φυσικού φαινομένου, έκτακτου, αναπόφευκτου και ακαταμάχητου χαρακτήρα ή β) προξενήθηκε εξ ολοκλήρου από πράξη ή παράλειψη τρίτου με σκοπό την προξένηση του συμβάντος.

β) Για το ποσό της αποζημίωσης, που υπερβαίνει τις 250.000 μονάδες υπολογισμού και μέχρι το ανώτατο όριο ευθύνης των 400.000 μονάδων υπολογισμού, η ευθύνη του μεταφορέα είναι νόθος αντικειμενική, δηλαδή υποκειμενική, με τεκμήριο πταίσματός του και επομένως για την απαλλαγή από την ευθύνη του, πρέπει ο ίδιος να επικαλεσθεί και να αποδείξει ότι το συμβάν που προξένησε τη ζημία δεν οφειλόταν σε δικό του πταίσμα ή αμέλεια  (ΤριμΕφΠειρ 638/2020, ΤριμΕφΠειρ 636/2020, ΜονΕφΠειρ 187 /2021).

2) Αποζημίωση για απώλεια ή ζημία αποσκευών και οχημάτων

Σύμφωνα με το άρθρο 8, η ευθύνη του μεταφορά για την απώλεια ή ζημία, α) αποσκευών καμπίνας δεν υπερβαίνει σε καμία περίπτωση τις 2.250 μονάδες υπολογισμού ανά επιβάτη και ανά μεταφορά, β) για την απώλεια ή ζημία οχημάτων, συμπεριλαμβανομένων όλων των αποσκευών που μεταφέρονται εντός ή επί του οχήματος, δεν υπερβαίνει σε καμία περίπτωση τις 12.700 μονάδες υπολογισμού ανά όχημα και ανά μεταφορά (ΜονΕφΠειρ 187 /2021).

Σημείωση

Η ευθύνη του μεταφορέα για την απώλεια ή ζημία αποσκευών πλην των ανωτέρω δεν υπερβαίνει σε καμία περίπτωση τις 3.375 μονάδες υπολογισμού ανά επιβάτη και ανά μεταφορά.

Σημείωση

 Ο μεταφορέας και ο επιβάτης δύνανται να συμφωνήσουν ότι η ευθύνη του μεταφορέα υπόκειται σε ατέλεια η οποία δεν υπερβαίνει τις 330 μονάδες υπολογισμού στην περίπτωση βλάβης οχήματος και δεν υπερβαίνει τις 149 μονάδες υπολογισμού ανά επιβάτη στην περίπτωση απώλειας ή ζημίας άλλων αποσκευών. Το ποσό αυτό αφαιρείται από το ποσό της απώλειας ή της ζημίας.

Σημείωση

Σύμφωνα με το Πρωτόκολλο 2002 της σύμβασης των Αθηνών, η μονάδα υπολογισμού είναι τα Ειδικά Τραβηκτικά Δικαιώματα όπως ορίζονται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, που μετατρέπονται στο εθνικό νόμισμα του κράτους, κατά την ημερομηνία εκδίκασης της υπόθεσης, ή την ημερομηνία που συμφωνήθηκε από τους διαδίκους. Αν το κράτος δεν είναι μέλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η μονάδα υπολογισμού ισούται με 15 χρυσά φράγκα. Το χρυσό φράγκο αντιστοιχεί με εξήντα πέντε κόμμα πέντε χιλιοστόγραμμα χρυσού καθαρότητας εννιακοσίων βαθμών.

ΙΒ) Έκπτωση μεταφορέα από το δικαίωμα περιορισμού της ευθύνης

α) Ο μεταφορέας δεν έχει το δικαίωμα να επικαλεσθεί τα παραπάνω όρια ευθύνης, αν αποδεικνύεται ότι η ζημία προκλήθηκε από πράξη ή παράλειψη του μεταφορέα που έγινε με πρόθεση να προξενηθεί η ζημία αυτή, ή από αμέλεια με τη γνώση ότι τέτοια ζημία θα μπορούσε πιθανότατα να προκληθεί.

β) Ο υπάλληλος ή πράκτορας του μεταφορέα ή του προσώπου που ενεργεί για λογαριασμό του μεταφορέα δεν έχει το δικαίωμα να επικαλεσθεί τα όρια αυτά, αν αποδεικνύεται ότι η ζημία προκλήθηκε από πράξη ή παράλειψη αυτού του υπαλλήλου ή πράκτορα, που έγινε με πρόθεση να προξενηθεί η ζημία αυτή, ή από αμέλεια με τη γνώση ότι μία τέτοια ζημία θα μπορούσε πιθανότατα να προκληθεί.

Σημείωση

Ο μεταφορέας για να εκπέσει από το δικαίωμα περιορισμού της ευθύνης, ο ενάγων θα πρέπει να επικαλεστεί και να αποδείξει ότι η ζημία εχώρησε ως αποτέλεσμα εμπρόθετης ή δόλιας συμπεριφοράς ή τουλάχιστον συμπεριφοράς που εμπίπτει στον ενδεχόμενο δόλο (ΜονΕφΠειρ 187 /2021).

ΙΓ) Αδικοπρακτική ευθύνη μεταφορέα

α) Το άρθρο 14 της Σύμβασης εμποδίζει άλλη βάση των απαιτήσεων. Επομένως η διάκριση σε συμβατική ευθύνη και αδικοπραξία δεν έχει νόημα και συνακόλουθα στον άνω περιορισμό του ποσού της συνολικής ευθύνης υπόκεινται και απαιτήσεις, που δυνατόν να απορρέουν από παράβαση της σύμβασης, από αδικοπραξία ή από αναγωγή ή οποιαδήποτε αιτία, αρκεί να πηγάζουν από «απώλεια ζωής ή σωματικές βλάβες». Στις απαιτήσεις αυτές συγκαταλέγονται και οι αφορούσες προσωπική βλάβη του επιβάτη, άρα τόσο σωματική όσο και ψυχική του βλάβη, αφού δεν αποκλείεται επιβάτης, μετά από το ναυτικό (συλλογικό) ατύχημα και την ανέλπιστη διάσωσή του, μολονότι δεν εμφανίζει σωματική βλάβη, εν τούτοις να υποφέρει από αϋπνίες, κατάθλιψη, φοβίες, ως συνέπεια του νευρικού κλονισμού του στη διάρκεια του ατυχήματος

β) Σε κάθε περίπτωση, είτε πρόκειται για συμβατική, είτε για εξωσυμβατική ευθύνη, οι σχέσεις του επιβάτη διεθνούς θαλάσσιας μεταφοράς και του μεταφορέα ρυθμίζονται από τους διεθνείς κανόνες, που περιλαμβάνονται στην άνω Σύμβαση (ΤριμΕφΠειρ 638/2020, ΤριμΕφΠειρ 636/2020, ΜονΕφΠειρ 187 /2021).

ΙΔ) Δικαιοδοσία

Αρμόδιο δικαστήριο να δικάσει την σχετική αγωγή είναι

α) το δικαστήριο του τόπου της μόνιμης διαμονής ή του κυρίου τόπου εργασίας του εναγομένου, ή

β)το δικαστήριο του τόπου της αναχώρησης ή του προορισμού σύμφωνα με τη σύμβαση μεταφοράς, ή

γ) το δικαστήριο του Κράτους της κατοικίας ή της μόνιμης διαμονής του ενάγοντα, αν ο εναγόμενος έχει τόπο εργασίας και υπόκειται στη δικαιοδοσία του Κράτους αυτού, ή

δ) δικαστήριο του Κράτους όπου συνομολογείται η Σύμβαση μεταφοράς, αν ο εναγόμενος έχει τόπο εργασίας και υπόκειται στη δικαιοδοσία του Κράτους αυτού.

Σημείωση

Μετά το περιστατικό που προκάλεσε τη ζημία, τα μέρη μπορούν να συμφωνήσουν ότι η απαίτηση για αποζημίωση θα υποβληθεί σε οποιαδήποτε δικαιοδοσία ή σε διαιτησία.

ΙΕ) Παραγραφή αγωγών

1) Η αγωγή αποζημίωσης, που προέρχεται από θάνατο ή σωματικές βλάβες σε επιβάτη, ή απώλεια ή ζημία σε αποσκευές του, παραγράφεται μετά από πάροδο δύο ετών, με έναρξη παραγραφής

α) σε περίπτωση σωματικής βλάβης, από την ημερομηνία που αποβιβάσθηκε ο επιβάτης.

β) σε περίπτωση θανάτου που συνέβη κατά την διάρκεια της μεταφοράς, από την ημερομηνία που ο επιβάτης θα έπρεπε να είχε αποβιβασθεί, και σε περίπτωση σωματικής βλάβης που συνέβη κατά τη διάρκεια της μεταφοράς και είχε σαν αποτέλεσμα το θάνατο του επιβάτη μετά την αποβίβαση, από την ημερομηνία του θανάτου, υπό την προϋπόθεση ότι η περίοδος αυτή δεν θα υπερβαίνει τα τρία χρόνια από την ημερομηνία της αποβίβασης·

γ) σε περίπτωση απώλειας η ζημίας σε αποσκευές, από την ημερομηνία αποβίβασης ή από την ημερομηνία που η αποβίβαση θα έπρεπε να είχε πραγματοποιηθεί, οποιαδήποτε από τις δύο είναι μεταγενέστερη.

2) Σε καμιά περίπτωση δεν επιτρέπεται άσκηση αγωγής μετά από τρία χρόνια από την ημερομηνία αποβίβασης του επιβάτη, ή από την ημερομηνία που η αποβίβαση θα έπρεπε να είχε πραγματοποιηθεί.

3) Ο χρόνος παραγραφής μπορεί να παραταθεί με δήλωση του μεταφορέα, ή κατόπιν συμφωνίας των διαδίκων μετά τη γένεση της αιτίας της αγωγής. Η δήλωση ή η συμφωνία πρέπει να είναι έγγραφη.