πικίνδυνα εμπορεύματα, ADR, ευθύνη φορτωτή, μεταφορέα, παραλήπτη.

ΓΕΝΙΚΑ

Α. Με τον όρο «Επικίνδυνα εμπορεύματα» νοούνται οι ουσίες και τα είδη, η μεταφορά των οποίων επιτρέπεται μόνο υπό τους όρους της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας για την Οδική Μεταφορά Επικίνδυνων Εμπορευμάτων (ADR - Accord Dangereux Routier).

Αποτελεί το βασικό νομοθέτημα για την διεθνή οδική διακίνηση επικίνδυνων εμπορευμάτων στον ευρωπαϊκό χώρο. Υπογράφηκε στις 30/11/1957 στη Γενεύη. Σήμερα, η ισχύουσα μορφή της Συμφωνίας είναι η έκδοση ADR 2011, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2011 στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Στη χώρα μας έγινε εναρμόνιση τον Ιανουάριο 2012 (ΦΕΚ/Β/37/20-1-2012). Συμβαλλόμενα μέρη είναι η πλειονότητα των Ευρωπαϊκών Χωρών

Β. Για τους άλλους τρόπους μεταφοράς εφαρμόζονται άλλες διεθνείς συμφωνίες (συνθήκες).

α) Συμφωνία RID (Κανονισμοί για την Διεθνή Σιδηροδρομική Μεταφορά Επικινδύνων Εμπορευμάτων).

β) Συμφωνία ADΝ (Ευρωπαϊκή Συμφωνία για την Διεθνή Μεταφορά Επικινδύνων Εμπορευμάτων με Πλωτά Μέσα).

γ) Κώδικας IMDG (Διεθνής Ναυτιλιακός Κώδικας Επικίνδυνων Ειδών).

δ) ICAO (Τεχνικές Οδηγίες για την Ασφαλή Μεταφορά Επικίνδυνων Εμπορευμάτων Αεροπορικώς).

Γ. Επικίνδυνα εμπορεύματα είναι ουσίες από την φύση τους επικίνδυνες, των οποίων λανθασμένος χειρισμός μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνη αντίδραση, όπως

α) καύση, ή έκλυση σημαντικού ποσού θερμότητας,

β) εκπομπή εύφλεκτων, ασφυξιογόνων, οξειδωτικών, ή τοξικών αερίων,

γ) σχηματισμός διαβρωτικών ουσιών,

δ) σχηματισμός ασταθών ουσιών όπως, Εκρηκτικά, Εύφλεκτα Υγρά και Αέρια, Δηλητήρια, Διαβρωτικά και Τοξικά, Χημικά και προϊόντα τους,  Βενζίνη, Κηροζίνη, Υγραέριο, Φυσικό αέριο, Χρώματα, Φάρμακα και Γεωργικά Φάρμακα, Λίπασμα Νιτρικού Αμμωνίου, Αέρια υπό Πίεση, Οξυγόνο, Άζωτο, Υγραέριο, Βουτάνιο, Απόβλητα και Μολυσματικές Ουσίες, Κλινικά απόβλητα, Διαγνωστικά Δείγματα, Μπαταρίες, Φιάλες υγραερίου, Εντομοκτόνα.

Δ. Οι μεταφορές των επικινδύνων αυτών εμπορευμάτων μπορούν να διενεργούνται μόνο με φορτηγά αυτοκίνητα, που διαθέτουν Πιστοποιητικό ADR, από οδηγό που έχει πιστοποιητικό επαγγελματικής κατάρτισης οδηγού ADR.

Προϋποθέσεις κατοχής του πιο πάνω πιστοποιητικού, είναι η επαγγελματική κατάρτιση σε εγκεκριμένο φορέα εκπαίδευσης, με ισχύ (5) έτη, με δικαίωμα ανανέωσης κατόπιν εξέτασης.

Ε. Κάθε επιχείρηση, η οποία εκτελεί μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων, ή σχετικές ενέργειες φορτοεκφόρτωσης, υποχρεούται να ορίσει ένα, ή περισσότερους συμβούλους ασφαλείας για την μεταφορά των επικινδύνων εμπορευμάτων και να γνωστοποιήσει την ταυτότητά τους στην Αρμόδια Αρχή και στον αστυνομικό τμήμα της περιοχής. Οι αναφορές ασφαλείας του συμβούλου ασφαλείας φυλάσσονται για (5) έτη και είναι στην διάθεση της αρμόδιας αρχής, όποτε αυτή τις ζητήσει.

ΣΤ. Κάθε φορτηγό, που μεταφέρει επικίνδυνα εμπορεύματα, φέρει

α) πινακίδες κινδύνου, αναγνώρισης της ύλης και αναγνώρισης του κινδύνου (πορτοκαλί πινακίδες) και

β) ετικέτες κινδύνου.  

Ζ. Όταν απειλείται κίνδυνος (θάνατος, σοβαρός τραυματισμός, ζημία στο περιβάλλον κλπ) λαμβάνονται άμεσα μέτρα, συμπεριλαμβανομένης και της ακινητοποίησης του φορτηγού

Η. Εκτός από τα μέλη που αποτελούν το πλήρωμα του οχήματος, απαγορεύεται η μεταφορά επιβατών.

Θ. Οι βασικές διαδικασίες που προηγούνται κάθε μεταφοράς επικίνδυνων εμπορευμάτων είναι

α) Σήμανση και επισήμανση των μεταφερόμενων συσκευασιών.

β) Σήμανση και επισήμανση του οχήματος, του εμπορευματοκιβωτίου ή/και της δεξαμενής.

γ) Να συμπληρωθούν σωστά τα έγγραφα τεκμηρίωσης της μεταφοράς.

ΕΥΘΥΝΗ ΦΟΡΤΩΤΗ 

πρέπει να υποδείξει στον οδηγό, ότι πρόκειται για επικίνδυνο υλικό,

πρέπει να υποδείξει στον οδηγό του βυτιοφόρου οχήματος την στάθμη της πλήρωσης,

δεν επιτρέπει την αναχώρηση υπερφορτωμένων οχημάτων,

επιτρέπεται να παραδώσει μόνο εμπόρευμα συσκευασμένο σύμφωνα με τις προδιαγραφές,

οφείλει να ελέγξει την ακεραιότητα της συσκευασίας,

οφείλει να τοποθετήσει τις ετικέτες κινδύνου,

πρέπει να παραδώσει το δελτίο ατυχήματος,

οφείλει να ελέγξει τα κλείθρα (στόμια ασφάλισης) του βυτίου,

πρέπει να διαθέσει επιπλέον γενικές οδηγίες ασφαλείας,

πρέπει να παραδίδει τα επικίνδυνα εμπορεύματα στον μεταφορέα, μόνο εάν είναι επιτρεπτά προς μεταφορά σύμφωνα με την συμφωνία ADR,

ελέγχει, κατά την παράδοση συσκευασμένων επικίνδυνων εμπορευμάτων ή ακαθάριστων κενών συσκευασιών, εάν η συσκευασία είναι φθαρμένη.

δεν παραδίδει κόλο του οποίου η συσκευασία είναι φθαρμένη, ιδιαίτερα αν δεν είναι στεγανό, και υπάρχουν διαρροές, ή πιθανότητα διαρροών, της επικίνδυνης ουσίας, έως ότου επισκευαστεί η φθορά. Αυτή η υποχρέωση ισχύει και για κενές ακαθάριστες συσκευασίες,

συμμορφώνεται με τις ειδικές απαιτήσεις φόρτωσης και χειρισμού, όταν φορτώνει επικίνδυνα εμπορεύματα σε ένα όχημα, ή μεγάλο ή μικρό εμπορευματοκιβώτιο,

κατά τη φόρτωση κόλων, συμμορφώνεται με τις απαγορεύσεις περί μικτής φόρτωσης, λαμβάνοντας υπ όψιν τυχόν επικίνδυνα εμπορεύματα, που βρίσκονται ήδη στο όχημα, ή σε μεγάλο εμπορευματοκιβώτιο και με τις απαιτήσεις σχετικά με την απομόνωση τροφίμων, άλλων αναλωσίμων υλικών ή ζωοτροφών.

ΕΥΘΥΝΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ

πρέπει να ελέγξει, αν επιτρέπεται η μεταφορά,

πρέπει να ελέγξει αν επιτρέπεται το είδος μεταφοράς (βυτίο, εμπορευματοκιβώτιο),

οφείλει να λάβει υπ όψιν τις προδιαγραφές που αφορούν στα οχήματα, π.χ. τη μέγιστη επιτρεπόμενη χωρητικότητα,

πρέπει να παραδώσει τα συνοδευτικά έγγραφα στον οδηγό,

πρέπει να καθοδηγήσει τον οδηγό του οχήματος (οδηγίες χρήσης, ασφάλιση φορτίου, πρόσθετες οδηγίες στα βυτιοφόρα οχήματα),

πρέπει να παραδώσει τον εξοπλισμό προστασίας στον οδηγό του οχήματος,

οφείλει να χρησιμοποιήσει συνοδηγό (εάν χρειάζεται),

οφείλει να δώσει προσοχή στα μέτρα ασφαλείας για τρόφιμα και είδη διατροφής,

έχει την ευθύνη να χρησιμοποιεί οδηγούς στα οχήματα μεταφοράς επικίνδυνων υλικών που έχουν εκπαιδευτεί σύμφωνα με την Συμφωνία.

οφείλει να εξακριβώνει ότι τα επικίνδυνα εμπορεύματα προς μεταφορά είναι εγκεκριμένα για μεταφορά σύμφωνα με την Συμφωνία,

οφείλει να βεβαιώνεται ότι τα προβλεπόμενα έγγραφα είναι πάνω στο φορτηγό,  

να εξακριβώνει οπτικά ότι τα οχήματα και φορτία δεν έχουν εμφανή ελαττώματα, διαρροές ή ρωγμές, ελλιπή εξοπλισμό, κ.λπ.,

να εξακριβώνει ότι η ημερομηνία προθεσμίας για τον επόμενο έλεγχο των βυτιοφόρων οχημάτων, οχημάτων μεταφοράς συστοιχίας δοχείων αερίων, σταθερών δεξαμενών, αποσυνδεόμενων δεξαμενών, φορητών δεξαμενών, δεξαμενών - εμπορευματοκιβωτίων δεν έχει εκπνεύσει,

να επιβεβαιώνει ότι τα οχήματα δεν είναι υπερφορτωμένα,

να εξακριβώνει ότι οι ετικέτες κινδύνου και οι σημάνσεις που προβλέπονται για τα οχήματα έχουν επικολληθεί,

να εξακριβώνει ότι ο εξοπλισμός που προβλέπεται στις γραπτές οδηγίες προς τον οδηγό βρίσκεται πάνω στο όχημα.

εάν διαπιστώσει παραβίαση των απαιτήσεων της συμφωνίας, δεν θα προωθήσει το φορτίο, ώσπου το ζήτημα να διευθετηθεί.

εάν κατά την διάρκεια του ταξιδιού παρατηρηθεί παραβίαση, που θα μπορούσε να διακινδυνεύσει την ασφάλεια της επιχείρησης, η αποστολή πρέπει να σταματήσει άμεσα. Η μεταφορά μπορεί να συνεχιστεί μόνο όταν η αποστολή συμμορφωθεί με τους κανονισμούς.

ΕΥΘΥΝΗ ΠΑΡΑΛΗΠΤΗ

Ο παραλήπτης έχει την υποχρέωση να μην αρνηθεί την παραλαβή των εμπορευμάτων χωρίς σοβαρούς λόγους και να επιβεβαιώσει, μετά την εκφόρτωση, ότι έχουν ακολουθηθεί οι προϋποθέσεις ασφαλούς μεταφοράς.

Εάν ο παραλήπτης χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες άλλων συμμετεχόντων (εκφορτωτής, καθαριστής, υπηρεσία απολύμανσης, κ.λπ.) πρέπει να λάβει κατάλληλα μέτρα για την εξασφάλιση της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις της συμφωνίας.

Αν στην περίπτωση εμπορευματοκιβωτίου, διαπιστωθεί παραβίαση των απαιτήσεων της συμφωνίας, ο παραλήπτης οφείλει να επιστρέψει το εμπορευματοκιβώτιο στο μεταφορέα μόνο μετά την αποκατάσταση της παραβίασης.

Ήδη στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αναπτύσσεται πληροφοριακό σύστημα ADR για την παρακολούθηση των φορέων που επιθεωρούν οχήματα μεταφοράς επικίνδυνων εμπορευμάτων και θεσπίζονται πρόστιμα σε όσες επιχειρήσεις δεν ορίζουν σύμβουλο ασφαλούς μεταφοράς επικίνδυνων εμπορευμάτων.