Για την εφαρμογή της σύμβασης CMR είναι αδιάφορο, ποίος είναι ο εντολέας του μεταφορέα, πού εκδόθηκε το δελτίο παράδοσης, αν αυτός που ανέλαβε την μεταφορά των εμπορευμάτων διατηρεί επιχείρηση μεταφοράς, ή την εκτελεί εντελώς περιστασιακά, ή αναθέτει την εκτέλεση της σε υπομεταφορέα, αν δεν έχει δικά του αυτοκίνητα και αναθέτει σε τρίτο την εκτέλεση της, ή έχει την ιδιότητα του παραγγελιοδόχου μεταφοράς, αρκεί να μη γίνεται μνεία στη σύμβαση μεταφοράς, ότι η μεταφορά θα ανατεθεί σε τρίτο, ή, ότι ο εντολέας αναθέτει στον αντισυμβαλλόμενο του απλώς και μόνο τη μέριμνα για την εξεύρεση μεταφορέα.Ο μεταφορέας ευθύνεται για ολική, ή μερική, απώλεια των εμπορευμάτων και για την βλάβη των, που λαμβάνει χώρα μεταξύ του χρόνου κατά τον οποίον παραλαμβάνει τα εμπορεύματα και του χρόνου της παράδοσης, καθώς για οιαδήποτε καθυστέρηση  παράδοσης.

Είναι υπεύθυνος για τις πράξεις και παραλείψεις των πρακτόρων και υπαλλήλων αυτού και οιωνδήποτε άλλων προσώπων τις υπηρεσίες των οποίων χρησιμοποιεί για την εκτέλεση της μεταφοράς. Δεν είναι υπεύθυνος, όμως, αν αυτοί ενέργησαν στο όνομα τους.

Η ευθύνη του μεταφορέα είναι συμβατική και νόθος αντικειμενική, ανεξάρτητη, δηλαδή, από το αν ο ίδιος, ή, οι προστηθέντες του, βαρύνονται με πταίσμα. Απαλλάσσεται μόνο, αν επικαλεστεί και αποδείξει συνδρομή περιπτώσεων, που αναφέρονται στο άρθρο 17 της Σύμβασης. Ο μεταφορέας, κατά το άρθρο 29 παρ. 1 της Σύμβασης, δεν δικαιούται να επωφεληθεί των διατάξεων της Σύμβασης, που  αποκλείουν, ή περιορίζουν, την ευθύνη του, εάν η ζημία προκλήθηκε λόγω «ηθελημένης κακής διαχείρισής» του, των πρακτόρων, ή υπαλλήλων του.

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΕΥΘΥΝΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ 

Ο μεταφορέας, σύμφωνα με το άρθρο 17 της Σύμβασης, απαλλάσσεται της ευθύνης, εάν η απώλεια, βλάβη, ή καθυστέρηση, οφείλεται  

α) από εσφαλμένη ενέργεια, ή αμέλεια, του προβάλλοντος την απαίτηση.

β) από οδηγίες, που έχουν δοθεί στον μεταφορέα από τον προβάλλοντα την απαίτηση.

γ) λόγω συνθηκών, τις οποίες ο μεταφορέας δεν δύνατο να αποφύγει και τας συνεπείας των οποίων δεν δύνατο να προλάβει. Δηλαδή απαλλάσσεται, μόνο, εάν αποδείξει ότι η ζημία, ή καθυστέρηση παράδοσης, έλαβε χώρα από ευθύνες ασυνήθιστες, που ο ίδιος, ή εκείνος που είχε προστηθεί από αυτόν, δεν θα μπορούσε να αποφύγει, ούτε να προλάβει τις συνέπειες ακόμη και εάν επιδείκνυε τον κατά τις περιστάσεις υψηλότερο βαθμό επιμέλειας.

δ) σε χρησιμοποίηση ανοικτών ακαλύπτων οχημάτων, όταν η χρησιμοποίηση  αυτών ρητώς συμφωνήθηκε στην φορτωτική.

ε) από κρυμμένο ελάττωμα των εμπορευμάτων.

στ) σε έλλειψη, ή σε ανεπαρκή, ή σε ελαττωματική συσκευασία των εμπορευμάτων.

ζ) σε χειρισμό, φόρτωση, στοιβασία, εκφόρτωση των εμπορευμάτων από τον αποστολέα, παραλήπτη, ή προσώπων ενεργούντων για λογαριασμό του αποστολέα, ή του παραλήπτη.

η) σε θραύση, σκωρία, σήψη, αποξήρανση, ροή, συνήθη φύρα, ή επενέργεια σκώρων ή ζωυφίων, που οφείλεται στην φύση των εμπορευμάτων.

θ) σε ανεπάρκεια ή ακαταλληλότητα σημείων και αριθμών επί των δεμάτων.

ι) σε μεταφορά ζώντων ζώων.

Το βάρος της απόδειξης ότι η απώλεια, η βλάβη, ή, η καθυστέρηση  οφείλεται σε ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω αίτια εναπόκειται στον μεταφορέα.

ΜΗ ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΕΥΘΥΝΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ

Ο μεταφορέας δεν απαλλάσσεται της ευθύνης

α) λόγω ελαττωματικής κατάστασης του χρησιμοποιουμένου μεταφορικού μέσου.  

β) λόγω εσφαλμένης ενεργείας, ή αμέλειας, του προσώπου από τον οποίο τυχόν μίσθωσε το όχημα, ή των πρακτόρων, ή των υπαλλήλων του.

ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΟΣ  

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 23 παρ. 1 έως 3 και 7 CMR, σε περίπτωση  ζημίας ο μεταφορέας ευθύνεται για το ποσό για το οποίο μειώθηκε η αξία των εμπορευμάτων, και σε περίπτωση ολικής απώλειας με την αξία του εμπορεύματος.

α) Η αξία του εμπορεύματος υπολογίζεται με αναφορά στον τόπο και χρόνο κατά τον οποίο έγιναν δεκτά προς μεταφορά, η οποία ορίζεται σύμφωνα με την τιμή του χρηματιστηρίου εμπορευμάτων και εάν δεν υπάρχει τέτοια τιμή, σύμφωνα με την τρέχουσα τιμή αγοράς, και εάν δεν υπάρχει ούτε αυτή, σύμφωνα με την τιμή του τιμολογίου των εμπορευμάτων, το οποίο είναι το σύνηθες. 

β) Η αποζημίωση δεν δύναται να υπερβεί, α) εάν ολόκληρο το φορτίο υπέστη ζημία, την αξία του φορτίου, εκτός αντίθετης συμφωνίας και β) εάν μέρος μόνο του φορτίου υπέστη ζημία, την αξία του ζημιωθέντος φορτίου.

ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΜΕ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΕΥΘΥΝΗΣ   

α) Το ύψος της παραπάνω αποζημίωσης ισούται με 8,33 μονάδες λογαριασμού ανά κιλό ελλείποντος μεικτού βάρους του εμπορεύματος. Ως μονάδα λογαριασμού νοείται το ειδικό Τραβηκτικό δικαίωμα ( SDR) του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το οποίο μετατρέπεται σε ευρώ με βάση την ισοτιμία του κατά τον χρόνο της πρώτης συζήτησης της υπόθεσης στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο (ΑΠ 303/1992, ΕφΑθ 2640/2001).

β) Πέραν της παραπάνω αποζημίωσης μπορεί, κατά την παρ. 4 του άρθρου 23 CMR, να ζητηθούν ως αποζημίωση, το κόμιστρο, οι τελωνειακοί δασμοί και οι λοιπές επιβαρύνσεις που έχουν σχέση με την συγκεκριμένη μεταφορά.

Για την αποζημίωση των δαπανών αυτών ο μεταφορέας ευθύνεται απεριορίστως. Δεν ισχύει, δηλαδή ο παραπάνω περιορισμός της έκτασης της αποζημίωσης.

Επιβαρύνσεις, που έχουν σχέση με την συγκεκριμένη μεταφορά, νοούνται εκείνες, που ήταν αναγκαίες για την εκτέλεση της μεταφοράς, όπως λ.χ. τα έξοδα συντήρησης των πραγμάτων μέχρι την μεταφορά, οι δαπάνες σφράγισης, ζύγισης, τα λιμενικά δικαιώματα, οι δαπάνες συνεργασίας και φύλαξης μέχρι την φόρτωση στο αυτοκίνητο.

Δεν συμπεριλαμβάνονται οι δαπάνες, που έλαβαν χώρα με αφορμή το ατύχημα, όπως τα έξοδα μεταφοράς του αυτοκινήτου που είχε το ατύχημα και τα έξοδα ιδιωτικής πραγματογνωμοσύνης που έγινε από τον δικαιούχο με αφορμή την μεταφορά για την διαπίστωση της ζημίας..

γ) Το ποσοστό του επιτοκίου υπερημερίας επί τις καταβλητέας αποζημίωσης, σύμφωνα με το άρθρο 27 παρ. 1 της CMR, είναι 5% ετησίως, και αρχίζει να τρέχει από την σχετική έγγραφη ειδοποίηση (όχληση) προς τον μεταφορέα, ή από την ημερομηνία επίδοσης του δικογράφου της αγωγής προς τον μεταφορέα (άρθρο 215 παρ. 1 ΚΠολΔ).

ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΧΩΡΙΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΕΥΘΥΝΗΣ 

α) Σύμφωνα με το άρθρο 29 παρ. 1 της Σύμβασης, κατ εξαίρεση, ο μεταφορέας ευθύνεται σε αποζημίωση απεριορίστως και μέχρι της αξίας του εμπορεύματος, αν η ζημία προκλήθηκε λόγω «ηθελημένης κακής διαχείρισης» του, ή των προσώπων που χρησιμοποίησε για την εκτέλεση της μεταφοράς. Αυτό σημαίνει ότι, τόσο ο μεταφορέας, όσο και τα πρόσωπα που χρησιμοποιήθηκαν κατά την μεταφορά, δεν μπορούν να επικαλεσθούν τον περιορισμό της αποζημίωσης σε 8,33 μονάδες λογαριασμού ανά κιλό ελλείποντος μεικτού βάρους του εμπορεύματος, αλλά ευθύνονται σε αποζημίωση απεριορίστως και μέχρι την αξία του εμπορεύματος, πλέον κομίστρων, τελωνειακών δασμών και λοιπών επιβαρύνσεων, που έχουν σχέση με την συγκεκριμένη μεταφορά.

β) Ο όρος «ηθελημένη κακή διαχείριση» αποτελεί απόδοση στην ελληνική του αγγλικού όρου «wilful misconduct» από το πρωτότυπο και επίσημο αγγλικό κείμενο της σύμβασης CMR, είναι δε άγνωστος στο Ελληνικό Δίκαιο. Δεν ταυτίζεται με τον δόλο (άμεσο ή ενδεχόμενο), αλλά αποτελεί μορφή πταίσματος, ελαφρότερη του δόλου. Διαφοροποιείται, όμως, από την βαρεία αμέλεια και ως μορφή πταίσματος περιλαμβάνει και το υποκειμενικό στοιχείο.  

γ) Ως εκ τούτου η «ηθελημένη κακή διαχείριση», περιλαμβάνει, εκτός από τον δόλο, άμεσο ή ενδεχόμενο, και την συμπεριφορά του μεταφορέα, ή του προσώπου για τις πράξεις του οποίου ο μεταφορέας ευθύνεται, κατά την οποία αυτός ενέργησε σε γνώση του ότι, η πράξη, ή η παράλειψή του, οδηγεί σε επαύξηση του κινδύνου επέλευσης του ζημιογόνου αποτελέσματος, για το οποίο επέδειξε αδιαφορία, χωρίς όμως κατ ανάγκη και να το αποδέχεται (ΑΠ 1628/2001, Ολ ΑΠ 18/1998, ΑΠ 270/2002, ΕφΑθ 6550/2009, ΕφΠειρ 1065/2007).

δ) Έχει κριθεί ότι «ηθελημένη κακή διαχείριση» αποτελεί μεταξύ άλλων και η κλοπή των εμπορευμάτων μετά την στάθμευση εμφόρτου του φορτηγού σε αφύλαχτο χώρο και η εγκατάλειψή του από την οδηγό, ιδίως κατά την διάρκεια της νύκτας (ΑΠ 270/2002, ΕφΑθ 2132/2001) ή και μόνη η στάθμευση και η διανυκτέρευση του φορτηγού σε χώρο μη φυλασσόμενο (ΕφΑθ 773/2005, ΕφΠειρ 639/2012).

ε) Έχει κριθεί, όμως, ότι η αμελής και μόνο συμπεριφορά του οδηγού κατά την οδήγηση του φορτηγού, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την βλάβη του εμπορεύματος, δεν στοιχειοθετεί «ηθελημένη κακή διαχείριση» (ΑΠ 1729/2014).

ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΑΠΟ ΑΔΙΚΟΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ

α) Σε περίπτωση που, πέραν της παραπάνω ευθύνης με βάση την Σύμβαση CMR, γεννηθεί και ζήτημα ζημίας του εμπορεύματος από αδικοπραξία του Αστικού Κώδικα, έξω δηλαδή από την ενδοσυμβατική ευθύνη του μεταφορέα, ή των προσώπων, που χρησιμοποιήθηκαν στην μεταφορά, οι εν λόγω, μπορεί, να ευθύνονται σε αποζημίωση από αυτή την εξωσυμβατική (αδικοπρακτική) ευθύνη. Η ευθύνη αυτή δεν αποκλείεται από την Σύμβαση CMR, αλλά συρρέει με αυτή  (ΑΠ 1060/2003, ΑΠ 1628/2001).

β) Στην περίπτωση αυτή, τόσο ο μεταφορέας, όσο και τα πρόσωπα που χρησιμοποιήθηκαν κατά την μεταφορά, δεν μπορούν να επικαλεσθούν τις πιο πάνω ευνοϊκές για αυτούς ρυθμίσεις της CMR, προκειμένου να απαλλαγούν της ευθύνης των, ή να περιορίσουν το ύψος της οφειλομένης από αυτούς αποζημίωσης, αλλά ευθύνονται πλήρως σε αποζημίωση, σύμφωνα με τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα (άρθρο 28 CMR).

ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΣΕ ΔΗΛΩΘΕΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ

α) Ο αποστολέας δύναται κατόπιν συμφωνίας με τον μεταφορέα, με εγγραφή στην φορτωτική, έναντι καταβολής συμπληρωματικού ποσού, να δηλώσει την αξία του  εμπορεύματος, ή να καθορίσει ένα ποσό αποζημίωσης, σε περίπτωση  απώλειας ή ζημίας, ή υπέρβασης του συμφωνηθέντος χρονικού ορίου παράδοσης του εμπορεύματος.

β) Στην περίπτωση αυτή  η αποζημίωση για την απώλεια, ή ζημία, ή υπέρβαση του συμφωνηθέντος χρονικού ορίου παραδόσεως, ανέρχεται μέχρι του συμφωνηθέντος συνολικού ποσού του δηλωθέντος ενδιαφέροντος, ανεξαρτήτως των προβλεπομένων από την CMR περιορισμών αποζημίωσης.

ΑΣΚΗΣΗ ΑΓΩΓΩΝ

Ο έχων απαίτηση κατά του μεταφορέα, ή των προστηθέντων, δύναται να εγείρει αγωγή ενώπιον δικαστηρίου

α) Συμβαλλομένης χώρας, που έχει ρητά ορισθεί στην σύμβαση μεταφοράς.

β) Της χώρας, που ο μεταφορέας διαμένει συνήθως, ή έχει την έδρα των εργασιών του, ή το υποκατάστημα, ή πρακτορείο μέσω του οποίου συνάφθηκε η σύμβαση μεταφοράς.

γ) Της χώρας, που βρίσκεται ο τόπος στον οποίον παραλήφθηκαν τα εμπορεύματα προς μεταφορά, ή της χώρας που ορίσθηκε ως τόπος παράδοσης των εμπορευμάτων.

ΠΑΡΑΓΡΑΦΗ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ

α) Σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 32 παρ. 1 της CMR ο χρόνος παραγραφής με βάση την σύμβαση μεταφοράς, είναι ένα έτος από την παράδοση, ή του χρόνου που έπρεπε να παραδοθεί το εμπόρευμα.

β) Αν η ευθύνη του μεταφορέα στηρίζεται σε «ηθελημένη κακή διαχείριση», ο χρόνος παραγραφής είναι τριετής.

γ) Αν η ευθύνη του μεταφορέα στηρίζεται σε εξωσυμβατική ευθύνη από αδικοπραξία του Αστικού Κώδικα, η παραγραφή της αξίωσης είναι πενταετής (ΑΠ 950/2015, ΜονΕφΑθ 589/2016, ΑΠ 1669/2011, ΑΠ 1741/2008).