Η αυτοδικία με την έννοια της άσκησης (οποιαδήποτε) υλικής πράξης, που τείνει στην ικανοποίηση της αξίωσης κατά παράλειψη της δικαστικής οδού, σχετική με δικαίωμα που, ή το έχει πραγματικά, ή από πεποίθηση το οικειοποιείται ο δράστης, απαγορεύεται και είναι πράξη παράνομη.

1) Η μόνη επιτρεπτή περίπτωση αυτοδικίας είναι αυτή που παρέχεται από την διάταξη του άρθρου 985 ΑΚ, όπου  ο νομέας έχει δικαίωμα να αποκρούσει με την βία κάθε διατάραξη, ή απειλούμενη αποβολή, από την νομή πράγματος και το δικαίωμα να ξαναπάρει με την βία το πράγμα αμέσως μετά την αποβολή. Έχει δηλαδή δικαίωμα αυτοδικίας, για να ανακτήσει αυτοδυνάμως την απολεσθείσα νομή, τηρώντας βέβαια το αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού μέτρο βίας.

Στην περίπτωση αυτή η χρησιμοποιούμενη βία δεν είναι παράνομη, γιατί αίρεται ο άδικος χαρακτήρας της και δεν τιμωρείται ποινικά, ούτε γεννά υποχρέωση αποζημίωσης, τηρώντας πάντως το αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού αυτού μέτρο βίας, παρ όλο που, κάθε μορφής βία στις μεταξύ των προσώπων σχέσεις, είναι πράξη αντικειμενικώς άδικη (ΑΠ 1534/2010).

2) Σε κάθε άλλη περίπτωση, όμως, εκείνος που ασκεί αυθαίρετα αξίωση σχετική με δικαίωμα που, ή το έχει πραγματικά, ή από πεποίθηση το οικειοποιείται, τιμωρείται με την ποινή του άρθρου 331 του νέου Ποινικού Κώδικα, ως ισχύει μετά την τροποποίησή του με τον ν. 34855/2021, δηλαδή με χρηματική ποινή, ή παροχή κοινωφελούς εργασίας.

Σημείωση 1

Σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 331 ΠΚ, για την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος της αυτοδικίας, απαιτείται άσκηση αξίωσης κατά τρόπο αυθαίρετο, αναφορικά με δικαίωμα που έχει, ή από πεποίθηση οικειοποιείται ο δράστης. Ως αυθαίρετη ενέργεια θεωρείται οποιαδήποτε υλική πράξη, που τείνει στην ικανοποίηση αξίωσης, κατά παράλειψη της δικαστικής οδού, με την οποία ρυθμίζεται η αμφισβήτηση που ανέκυψε. Υποκειμενικώς απαιτείται δόλος, δηλαδή γνώση του δράστη ότι ενεργεί αυτογνωμόνως, και περαιτέρω πεποίθηση ότι το δικαίωμα ανήκει σε αυτόν (ΑΠ 213/2012).

Σημείωση 2

Για την ποινική δίωξη απαιτείται έγκληση.