Με τον νεοψηφισθέντα νόμο «Προστασία του εθελοντισμού, ενίσχυση της δράσης της Κοινωνίας των Πολιτών, φορολογικά κίνητρα για την ενίσχυση της κοινωφελούς δράσης των Ο.Κοι.Π. και λοιπές διατάξεις» ρυθμίστηκε για πρώτη φορά το νομοθετικό και θεσμικό πλαίσιο που ρυθμίζει τις σχέσεις κράτους – κοινωνίας πολιτών και τον εθελοντισμό και ξεκαθάρισε το θολό τοπίο που επικρατούσε μέχρι πρότινος. 

1) Στο πλαίσιο (άρθρο 4 παρ.1α) προβλέφθηκε ο καθορισμός της έννοιας «Οργάνωση Κοινωνίας των Πολιτών» (Ο.Κοι.Π.), ως η εθελοντική οργάνωση προσώπων που έχει συσταθεί και λειτουργεί στην Ελλάδα ως σωματείο ή αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, με κοινωφελή σκοπό, είναι ανεξάρτητη από κράτη ή κυβερνήσεις, την τοπική αυτοδιοίκηση, τους δημόσιους οργανισμούς δημόσιου ή ιδιωτικού δικαίου, τους εμπορικούς, συνδικαλιστικούς και επαγγελματικούς οργανισμούς και ενώσεις, τις πολιτικές οργανώσεις και τα πολιτικά κόμματα, η οποία (Οργάνωση Κοινωνίας Πολιτών) ταυτίστηκε με τον όρο «Μη Κυβερνητική Οργάνωση» (ΜΚΟ).

Σημείωση 1

Η ανεξαρτησία αυτή προσδιορίζεται από την μη συμμετοχή οιουδήποτε νομικού προσώπου που ανήκει στον δημόσιο τομέα, όπως αυτός προσδιορίζεται στην περ. α της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014  με την εξαίρεση των νομικών προσώπων της υποπαρ. 3 της παρ. 1 του άρθρου 68 του ν. 4235/2014, στην σύνθεση των οργάνων διοίκησής τους και των γενικών συνελεύσεών τους.

2) Στον νόμο ορίστηκε τι είναι Εθελοντής, Εθελοντισμός, τι συνιστά Εθελοντική Απασχόληση, καθώς και ότι η Εθελοντική Απασχόληση δεν αποτελεί δραστηριότητα που υπάγεται στην κοινωνική ασφάλιση, δεν συνιστά μορφή εξαρτημένης εργασίας και δεν εφαρμόζονται σε αυτή οι διατάξεις του εργατικού δικαίου, πλην αυτών που αφορούν την παροχή μέσων ατομικής προστασίας, το ωράριο και τα μέτρα υγειονομικής ασφάλειας (άρθρο 13), θεσπίζονται οι υποχρεώσεις των ιδιωτικού και δημοσίου δικαίου φορέων προς τους οποίους παρέχεται εθελοντική απασχόληση (άρθρο 14), και ορίζεται ότι δικηγόροι, συμβολαιογράφοι, μηχανικοί, αρχιτέκτονες, οικονομολόγοι, λογιστές και ορκωτοί ελεγκτές δύνανται να παρέχουν τις υπηρεσίες τους στους ανωτέρω φορείς άνευ αμοιβής (άρθρο 15).

3) Αναλυτικά

α) Εθελοντής, ορίζεται, το φυσικό πρόσωπο, που κατοικεί ή διαμένει στην Ελλάδα και παρέχει εθελοντική απασχόληση σε ατομική βάση, ή συλλογικά στο πλαίσιο δράσης ενός Φορέα Παροχής Εθελοντικής Απασχόλησης.

β) Εθελοντισμός, ορίζεται, η οικειοθελής δέσμευση του εθελοντή για προσφορά εργασίας και υπηρεσιών προς όφελος του κοινωνικού συνόλου άνευ αμοιβής. ή άλλου υλικού ανταλλάγματος.

Σημείωση 2

Φορείς Παροχής Εθελοντικής Απασχόλησης είναι,  οι κοινωφελείς φορείς, καθώς και οι κρατικοί φορείς, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού και τα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου του δημοσίου τομέα, στα οποία παρέχεται η εθελοντική απασχόληση.

γ) Εθελοντική απασχόληση

α) Η εθελοντική απασχόληση περιλαμβάνει την προσφορά εργασίας, ή υπηρεσιών σε δράσεις, έργα ή προγράμματα φορέων παροχής εθελοντικής απασχόλησης από εθελοντές άνευ οικονομικού ή άλλου υλικού ανταλλάγματος.

Σημείωση 3

Δεν αποτελούν οικονομικό αντάλλαγμα, οι χρηματικές παροχές προς εθελοντές αποκλειστικά για κάλυψη οδοιπορικών ή εξόδων διαμονής και διατροφής, τα οποία έχουν άμεση σχέση με την εθελοντική τους απασχόληση, καθώς και παροχές προς αυτούς ειδών εξοπλισμού και διατροφής, ή δωρεάν υπηρεσιών μετάβασης, διαμονής και διατροφής για τον ίδιο λόγο.

β) Τι δεν συνιστά εθελοντική απασχόληση

1) Δεν συνιστά εθελοντική απασχόληση η απασχόληση σε προγράμματα φορέων παροχής εθελοντικής απασχόλησης που προβλέπεται ως υποχρεωτική από τον νόμο ή δικαστική απόφαση.

2) Η εθελοντική απασχόληση δεν συνιστά δραστηριότητα υπακτέα στην ασφάλιση του e-ΕΦΚΑ.

3) Η εθελοντική απασχόληση δεν συνιστά μορφή εξαρτημένης εργασίας και δεν εφαρμόζονται σε αυτή οι διατάξεις του εργατικού δικαίου.

Σημείωση 4

Εφαρμόζονται όμως, όλα τα μέτρα για την προστασία των απασχολουμένων, που αφορούν στην παροχή μέσων ατομικής προστασίας με βάση τη φύση της απασχόλησης, την τήρηση ωραρίου και τα μέτρα υγειονομικής ασφάλειας, τα οποία οφείλει να λαμβάνει και τηρεί ο φορέας παροχής εθελοντικής απασχόλησης

4) Υποχρεώσεις φορέα παροχής εθελοντικής απασχόλησης

α) Υποχρεούται να αναγγέλλει τους εθελοντές στην ειδική εφαρμογή του πληροφοριακού συστήματος καταγραφής εργαζομένων ΕΡΓΑΝΗ.

β) Ευθύνεται αποκλειστικά για ζημίες που προξενεί ο εθελοντής σε τρίτους από αμέλεια κατά την παροχή της εθελοντικής του απασχόλησης στον φορέα, σύμφωνα με τα άρθρα 922 και 334 ΑΚ, με εξαίρεση την περίπτωση που ο εθελοντής ενεργεί αυτοβούλως και κατά παράβαση των εντολών του φορέα.

γ) Καλύπτει ιατροφαρμακευτικές και νοσοκομειακές δαπάνες έως του ποσού των (3.000) ευρώ ετησίως για ατύχημα ή ασθένεια του εθελοντή που τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με την εθελοντική απασχόλησή του στον φορέα, αν ο εθελοντής στερείται άλλου τύπου δημόσιας ή ιδιωτικής ασφαλιστικής κάλυψης, υπό την προϋπόθεση εθελοντικής απασχόλησης με ελάχιστο χρόνο απασχόλησης (10) ώρες μηνιαίως.

δ) Αναλαμβάνει πλήρως τα έξοδα ταξιδιού, διαβίωσης, καταλύματος, επαναπατρισμού, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης του εθελοντή στο εξωτερικό, αν ο εθελοντής απασχολείται στο εξωτερικό για χρονικό διάστημα έως (9) μηνών, εκτός αν υπάρχει αντίθετη έγγραφη συμφωνία.

Σημείωση 5

Δικηγόροι, συμβολαιογράφοι, μηχανικοί, αρχιτέκτονες, οικονομολόγοι, λογιστές και ορκωτοί ελεγκτές δύνανται να παρέχουν τις υπηρεσίες τους σε φορείς παροχής εθελοντικής απασχόλησης άνευ αμοιβής.