Καθιερώθηκε με τον νόμο 4842/2021 η πιλοτική δίκη στον Άρειο Πάγο για θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος, όταν υφίσταται δυσχερές ερμηνευτικό νομικό ζήτημα, προκειμένου να επιταχυνθεί η απονομή της Δικαιοσύνης και ενισχυθεί η ασφάλεια δικαίου.

Σύμφωνα με τον νομοθέτη, με την πιλοτική δίκη, θα επιλύονται ζητήματα που αφορούν σημαντικό αριθμό δικών, θα αποφεύγεται ο κίνδυνος έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων και η διαιώνιση δικών ενώπιον των δικαστηρίων της ουσίας, με επιτάχυνση της απονομής της Δικαιοσύνης και ενίσχυσης της ασφάλειας δικαίου.

Επισημαίνουμε ότι, ως έχει διατυπωθεί η νομοθετική πρόβλεψη, στις υποθέσεις που θα εισαχθούν απ ευθείας στον Άρειο Πάγο, παρακάμπτοντας τα  πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια δικαστήρια, η δικανική κρίση του Αρείου Πάγου έχει ισχύ «οιονεί» δεδικασμένου για κάθε συναφή υπόθεση, που θα εισαχθεί σε δικαστήριο της ουσίας, γιατί το δικαστήριο της ουσίας δεσμεύεται να ακολουθήσει την απόφαση του Αρείου Πάγου ως καθοδηγητική, ενοποιητική και δεσμευτική, αφού ο ίδιος ο νόμος προβλέπει ότι «η απόφαση της πλήρους ολομέλειας του Αρείου Πάγου δεσμεύει τους διαδίκους της ενώπιόν του δίκης, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι παρεμβάντες». Προκρίνεται ότι οι υποθέσεις που θα υπαχθούν αρχικώς στην πολιτική δίκη, θα είναι τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά,  οι δανειολήπτες, οι συμβασιούχοι, κλπ.

Αναλύοντας το άρθρο 2 του νόμου, με το οποίο προστέθηκε άρθρο 20Α στον ΚΠολΔ, κάθε ένδικο βοήθημα ή μέσο, που ασκήθηκε ενώπιον οποιουδήποτε πολιτικού δικαστηρίου, μπορεί να εισαχθεί στην πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με απλή πράξη τριμελούς επιτροπής (που αποτελείται από τον Πρόεδρό του, τον αρχαιότερο Αντιπρόεδρο και τον Πρόεδρο του αρμόδιου καθ’ ύλην Τμήματος) ύστερα, α) από αίτημα ενός των διαδίκων, που κατατίθεται ενώπιόν της, ή β) ύστερα από προδικαστικό ερώτημα που υποβάλλεται από το δικαστήριο της ουσίας, με απόφαση που δεν υπόκειται σε ένδικα μέσα, ή γ) με απ ευθείας εισαγωγή με απλή πράξη του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, όταν υφίσταται «νέο δυσχερές ερμηνευτικό νομικό ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος, που έχει συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων».

Ο νόμος δεν προσδιορίζει ποιο θεωρείται «νέο δυσχερές ερμηνευτικό νομικό ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος που έχει συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων», άλλωστε δεν θα μπορούσε, και το αφήνει στην νομική κρίση της Τριμελούς Επιτροπής του Αρείου Πάγου, του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου και της Ολομέλειάς του.

Διαδικαστικά, πριν την έκδοση της Πράξης της Τριμελούς Επιτροπής του Αρείου Πάγου, η Επιτροπή καλεί όλους τους διαδίκους, να εμφανισθούν ενώπιόν της για να εκθέσουν τις απόψεις τους αυτοπροσώπως, ή με υπόμνημα. Η Πράξη, με την δημοσίευσή της σε (2) ημερήσιες εφημερίδες των Αθηνών, προκαλεί  άνευ ετέρου την αναστολή της εκδίκασης όλων των εκκρεμών υποθέσεων, στις οποίες τίθεται το ίδιο ζήτημα. Στη δίκη ενώπιον της πλήρους ολομέλειας του Αρείου Πάγου επιτρέπεται παρέμβαση κάθε διαδίκου σε εκκρεμή δίκη, στην οποία τίθεται το ίδιο ζήτημα. Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, αφού αποφανθεί σε προθεσμία (6) μηνών, παραπέμπει το ένδικο μέσο ή βοήθημα στο αρμόδιο δικαστήριο, με αποτέλεσμα, η απόφασή του να δεσμεύει τους διαδίκους της ενώπιόν του δίκης, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι παρεμβάντες, οι υποθέσεις δε, που είχε ανασταλεί η εκδίκασή τους, επαναφέρονται για συζήτηση με κλήση με επιμέλεια οποιουδήποτε διαδίκου.