Για πρώτη φορά στην Χώρα μας, κατόπιν επιταγής του ενωσιακού δικαίου, επιχειρήθηκε με τον νόμο 4829/2021 νομοθετική πρωτοβουλία για την ρύθμιση του παγκόσμιου φαινομένου άσκησης επιρροής από ομάδες συμφερόντων (εταιρείες, σωματεία, βιομηχανικοί σύνδεσμοι, εμπορικά επιμελητήρια, κλπ), που ξοδεύουν μεγάλα ποσά για να ασκήσουν επιρροή στις κυβερνητικές αποφάσεις για την εξυπηρέτηση των δικών τους συμφερόντων, με στόχο την αναχαίτιση των φαινομένων αδιαφάνειας, διαφθοράς και αθέμιτων πρακτικών.

Με την νομοθετική πρωτοβουλία θεσμοθετήθηκε το νομικό πλαίσιο της νόμιμης άσκησης επιρροής από τις ομάδες επιρροής για την εμπέδωση μίας νοοτροπίας διαφάνειας και ακεραιότητας στην Δημόσια Διοίκηση. Το νομικό πλαίσιο επικρίθηκε από μεγάλη μερίδα της νομοθετικής λειτουργίας ως άτολμο και ελλιπές, γεγονός, όμως, είναι, ανεξάρτητα αν χρειάζονται μεταγενέστερες βελτιώσεις και τροποποιήσεις, ότι για πρώτη φορά στην Χώρα μας επιχειρήθηκε σχετική ρύθμιση.

Α. Έτσι χωρίς να προσδιοριστούν άμεσα οι «ομάδες άσκησης επιρροής συμφερόντων»,  αυτές προσδιορίστηκαν έμμεσα με βάση την δραστηριότητα που ασκούν κατά την άσκηση επιρροής. Ως τέτοια (δραστηριότητα επιρροής)προσδιορίστηκε η κάθε είδους άμεση επικοινωνία «εκπροσώπου συμφερόντων» µε θεσμικούς φορείς (δηλαδή, με τους φορείς που ασκούν νομοθετική ή εκτελεστική λειτουργία, με τα µέλη ή τους υπαλλήλους των, είτε δρουν ατοµικά ή συλλογικά), η οποία αποσκοπεί να επηρεάσει την διαδικασία λήψης απόφασης, ιδίως, ως προς στο περιεχόμενο νόμου, προεδρικού διατάγματος, υπουργικής απόφασης, άλλης κανονιστικής διοικητικής πράξης ή εγκυκλίου και η οποία διεξάγεται µε αμοιβή, στο πλαίσιο εκπροσώπησης των «συμφερόντων του πελάτη» (δηλαδή του φυσικού ή νομικού προσώπου, το οποίο έχει αναθέσει στον «εκπρόσωπο συμφερόντων» (δηλαδή στο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το είναι εγγεγραμμένο στο Μητρώο Διαφάνειας και το οποίο ασκεί δραστηριότητα επιρροής µε αμοιβή, µέσω οιασδήποτε μορφής επικοινωνίας του (προφορικής, γραπτής ή ηλεκτρονικής) και κατόπιν δικής του πρωτοβουλίας, να ασκεί δραστηριότητα επιρροής.

Β. Στον ορισμό της «δραστηριότητας επιρροής» δεν εμπίπτει η επικοινωνία που λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο

α) πρόσκλησης από τους θεσμικούς φορείς για παροχή ενημέρωσης κατά την διαδικασία λήψης απόφασης,

β) νομικής ή άλλου είδους επαγγελματικής εκπροσώπησης, που αποσκοπεί στην άσκηση δικαιωμάτων, όπως ιδίως τα δικαιώματα πληροφόρησης, ακρόασης και προσφυγής σε κάθε διαδικασία,

γ) συλλογικών διαπραγματεύσεων µε µέλη συνδικαλιστικών οργανώσεων, όπως προβλέπονται από την εργατική νοµοθεσία, εφόσον δρουν υπό την ιδιότητα αυτή,

δ) συζήτησης µε µέλη διπλωματικής αποστολής ή προξενικής αρχής, ή µε εκπροσώπους κρατών µελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ή τρίτων χωρών, ή µε εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ή άλλων ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών, εφόσον δρουν υπό την επίσημη ιδιότητά τους.

Γ. Οι «εκπρόσωποι συμφερόντων» κατά την άσκηση δραστηριότητας επιρροής οφείλουν να ενεργούν µε ακεραιότητα, διαφάνεια και υπευθυνότητα. Ειδικότερα, υποχρεούνται

α) να γνωστοποιούν την ιδιότητά τους ως εκπρόσωποι συμφερόντων, την εγγραφή τους στο Μητρώο Διαφάνειας και την ταυτότητα του πελάτη τους, καθώς και να ενημερώνουν για τον σκοπό της δραστηριότητας επιρροής,

β) να αποφεύγουν οποιαδήποτε επικοινωνία, που δύναται να δημιουργήσει κατάσταση σύγκρουσης συμφερόντων,

γ) να απέχουν από την άσκηση οποιασδήποτε µμορφής αθέμιτης επιρροής ή πίεσης,

δ) να µην αποσπούν πληροφορίες µε αθέμιτο ή παράνομο τρόπο, να µη διαστρεβλώνουν και να µη χειραγωγούν διαθέσιμες πληροφορίες,

ε) να µη χρησιμοποιούν και να µη δημοσιοποιούν τις πληροφορίες που λαμβάνουν από θεσμικούς φορείς για εμπορικούς ή διαφημιστικούς σκοπούς,

στ) να µην προσφέρουν στους θεσμικούς φορείς οποιασδήποτε φύσης αθέμιτο ωφέλημα, συμπεριλαμβανομένων των δώρων, της φιλοξενίας, της χορηγίας, της δωρεάς ή άλλων διευκολύνσεων,

ζ) να υποβάλλουν αληθή και έγκυρα στοιχεία στο Μητρώο Διαφάνειας και στην ετήσια δήλωση και να τα επικαιροποιούν ,

η) να διατηρούν πληροφορίες σχετικές µε τις δραστηριότητες επιρροής για χρονικό διάστημα (3) ετών και να τις θέτουν στη διάθεση της Εποπτεύουσας Αρχής, εφ όσον ζητηθούν.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1

Οι θεσμικοί φορείς, οι σύζυγοι ή οι συμβιούντες με τους θεσμικούς φορείς, δεν επιτρέπεται να ασκούν δραστηριότητα επιρροής κατά την διάρκεια της θητείας τους και για (18) µμήνες μετά από την αποχώρηση από τη θέση τους.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ 2

Σε περίπτωση παραβίασης των παραπάνω υποχρεώσεων η Εποπτεύουσα Αρχή (η Εθνική Αρχή Διαφάνειας)προβαίνει στην επιβολή των κάτωθι κυρώσεων, σωρευτικά ή διαζευκτικά

α) σύσταση, ή πρόταση συμμόρφωσης, εντός συγκεκριμένης προθεσμίας,

β) πρόστιμο ύψους από (5.000) έως (20.000) ευρώ, και σε περίπτωση επανειλημμένης τέλεσης παραβιάσεων πρόστιμο ύψους από (20.000) έως (40.000) ευρώ.

γ) αναστολή άσκησης δραστηριοτήτων επιρροής για χρονικό διάστημα από (6) µμήνες έως (2) έτη,

δ) προσωρινή διαγραφή από το Μητρώο και απαγόρευση επανεγγραφής για χρονικό διάστημα από (6) μήνες έως και (2) έτη,

ε) οριστική διαγραφή από το Μητρώο.

Για όσο χρόνο διαρκεί η αναστολή, ή η προσωρινή διαγραφή από το Μητρώο, ο εκπρόσωπος συμφερόντων δεν µμπορεί να ασκήσει δραστηριότητα επιρροής. Σε περίπτωση άσκησης δραστηριότητας επιρροής παρά την αναστολή, ή την προσωρινή διαγραφή, επιβάλλεται πρόστιμο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ 3

Ο νόμος ρυθμίζει επιπλέον το θέμα παροχής δώρων, παροχών, ωφεληµάτων και φιλοξενίας στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στον Πρωθυπουργό, Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, στους Υπουργούς, Υπουργούς Επικρατείας, Αναπληρωτές Υπουργών και τους Υφυπουργούς.

Έτσι οι παραπάνω απαγορεύεται

α) να αποδέχονται δώρα, παροχές, ή άλλα ωφελήματα, που τους προσφέρονται στο πλαίσιο άσκησης των καθηκόντων τους, ή τα οποία µμπορεί να θεωρηθεί ότι συνδέονται µε οποιονδήποτε τρόπο µε την άσκηση των καθηκόντων τους, εκτός αν η εκτιμώμενη αξία τους δεν υπερβαίνει τα (200) ευρώ, οπότε δύναται να περιέλθουν στην κυριότητά τους, εκτός αν δηλώσουν το αντίθετο. Οι παραπάνω µμπορούν, όμως, να αποδέχονται αντικείμενα που τους προσφέρονται ως δώρα λόγω της θεσμικής τους ιδιότητας κατά τους κανόνες της εθιμοτυπίας, ή για λόγους αβρότητας και ευγένειας και,

β) να αποδέχονται φιλοξενία, που τους προσφέρεται στο πλαίσιο άσκησης των καθηκόντων τους, ή που µμπορεί να θεωρηθεί ότι συνδέεται µε οποιονδήποτε τρόπο µε την άσκηση αυτών, εκτός αν πρόκειται για φιλοξενία που τους προσφέρεται λόγω της θεσμικής τους ιδιότητας για λόγους αβροφροσύνης, ή σύμφωνα µε την διπλωματική πρακτική. Παρουσία κατόπιν προσκλήσεως σε εκδηλώσεις, κατά τις οποίες τα παραπάνω πρόσωπα καλούνται λόγω της θεσμικής τους ιδιότητας, δεν θεωρείται φιλοξενία.

Τα αντικείμενα που προσφέρονται ως δώρα κατά τα παραπάνω περιέρχονται στην κυριότητα του Δημοσίου και τελούν υπό την διοίκηση και την διαχείριση της Προεδρίας της Δημοκρατίας, ή της Προεδρίας της Κυβέρνησης, αντίστοιχα.