Α. Σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 2032 ΑΚ, δωρεά αιτία θανάτου είναι η δωρεά, που συμφωνήθηκε με την αναβλητική αίρεση της προαποβίωσης του δωρητή, ή αν πεθάνουν συγχρόνως και οι δύο συμβαλλόμενοι. Σημειώνεται ότι, στο εν τω μεταξύ ο δωρεοδόχος δεν έχει την απόλαυση των αντικειμένων που δωρίζονται.

Ο δωρητής, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 2033 ΑΚ, ανακαλεί ελεύθερα την δωρεά αιτία θανάτου. Η δήλωση για την ανάκληση γίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο και γνωστοποιείται στο δωρεοδόχο. Εφ όσον αφορά δωρεά ακινήτου απαιτείται και μεταγραφή. Με την ανάκληση η δωρεά αναιρείται αυτοδικαίως. Αν η δωρεά αιτία θανάτου συμφωνήθηκε αμετάκλητη, ανακαλείται μόνο στις περιπτώσεις και με τον τρόπο που ανακαλείται κάθε άλλη δωρεά (άρθρο 2034 ΑΚ).

Β. Από τις παραπάνω διατάξεις προκύπτει ότι η αιτία θανάτου δωρεά είναι ελεύθερα μετακλητή, εκτός αν έχει συμφωνηθεί το αντίθετο κατά τον χρόνο σύναψης αυτής, ή μεταγενέστερα.

Ο δωρητής μπορεί να ανακαλεί οποτεδήποτε την μετακλητή αιτία θανάτου δωρεά, χωρίς κανέναν περιορισμό και χωρίς να επικαλεστεί οποιονδήποτε λόγο ανάκλησης. Η ανάκληση γίνεται με μονομερή συμβολαιογραφική δήλωση του δωρητή και με γνωστοποίηση αυτής προς τον δωρεοδόχο, ενώ, σε περίπτωση ακινήτων, απαιτείται και μεταγραφή της ανακλητικής δήλωσης. Από τη γνωστοποίησή της η σχετική δήλωση γίνεται οριστική και αμετάκλητη και επιφέρει άμεση και αυτοδίκαιη αναίρεση της αιτία θανάτου δωρεάς, η οποία θεωρείται σαν να μην είχε συναφθεί ποτέ.

Γ. Αν η αιτία θανάτου δωρεά έχει συμφωνηθεί ως αμετάκλητη, τότε αυτή ανακαλείται μόνο για τους λόγους που ανακαλείται η εν ζωή δωρεά (άρθρα 505-508 ΑΚ) από τον δωρητή ή τους κληρονόμους του, η δε ανάκληση, για οποιονδήποτε λόγο και αν γίνεται, έχει μόνο ενοχική ενέργεια, δηλαδή επιφέρει απόσβεση της υποχρέωσης του δωρητή για παροχή, η δε παροχή που έχει εκπληρωθεί αναζητείται κατά τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού.

Έτσι, σε δίκη ανάκλησης μετακλητής αιτία θανάτου δωρεάς, ο αγωγικός ισχυρισμός αχαριστίας του δωρεοδόχου προς τον δωρητή, ως λόγος ανάκλησης αυτής, δεν ασκεί έννομη επιρροή, αφού η μετακλητή αιτία θανάτου δωρεά είναι ελεύθερα ανακλητή και αρκεί, για την άμεση και αυτοδίκαιη αναίρεσή της, μόνη η συμβολαιογραφική ανακλητική δήλωση και η γνωστοποίηση αυτής, χωρίς επίκληση λόγων ανάκλησης. Όταν, όμως, ο εναγόμενος προβάλλει με τις προτάσεις του την ένσταση καταχρηστικής άσκησης του ανακλητικού δικαιώματος του ενάγοντος, ο αγωγικός ισχυρισμός της αχαριστίας και τα πραγματικά περιστατικά που συνάπτονται μ' αυτόν λειτουργούν ως άρνηση της ένστασης και συνεκτιμώνται, ως ουσιώδης ειδική περίσταση, με τα λοιπά περιστατικά (αδράνεια στην άσκηση του δικαιώματος κλπ.) από το δικαστήριο της ουσίας, οπότε ενδέχεται να καθιστούν ανεκτή, κατά την καλή πίστη και τα χρηστά συναλλακτικά ήθη, και, ως εκ τούτου, μη καταχρηστική την άσκηση του δικαιώματος ανάκλησης της αιτία θανάτου δωρεάς στη συγκεκριμένη περίπτωση (ΑΠ 1450/2014).

Δ. Η δωρεά αιτία θανάτου, ως προς το δικαίωμα της νόμιμης μοίρας των αναγκαίων κληρονόμων και κατά τον υπολογισμό αυτής λαμβάνεται ως κληροδοσία με αποτέλεσμα να θεωρείται ότι τα αντικείμενα της δωρεάς αιτία θανάτου δεν έχουν εξέλθει από την κληρονομία (ΑΠ 1438/2011).