Α. Σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 512 ΑΚ, οι δωρεές που έγιναν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον, ή από λόγους ευπρέπειας, δεν μπορούν να ανακληθούν. Συμπεριλαμβάνεται και η ανταποδοτική δωρεά (ΑΠ 1434/2014).

α) Δωρεά από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον, είναι εκείνη, που αντικειμενικά κατά τις κρατούσες αντιλήψεις ανταποκρίνεται σε κάποιο ιδιαίτερο ηθικό καθήκον του δωρητή, άσχετα προς τα ελατήρια τα οποία τον ώθησαν.

Το ιδιαίτερο ηθικό καθήκον δεν είναι το κοινό καθήκον που έχει κάθε άνθρωπος στους συνανθρώπους του, αλλά μόνο εκείνο που απορρέει από τις ιδιαίτερες σχέσεις του δωρητή προς το δωρεοδόχο και δεν υπάρχει στη δωρεά που γίνεται από τον πατέρα στο παιδί του, για να το ανταμείψει για τις περιποιήσεις του, αφού μεταξύ πατέρα και παιδιού υπάρχει νόμιμη υποχρέωση από το συγγενικό τους δεσμό.

β) Δωρεά από λόγους ευπρέπειας, είναι εκείνη που ανταποκρίνεται στις κοινωνικές συνήθειες, ή απαιτήσεις της κοινής γνώμης, ή γίνεται από κοινωνική υποχρέωση.

γ) Στις δωρεές που δεν ανακαλούνται  περιλαμβάνεται και η ανταποδοτική δωρεά, δηλαδή αυτή με την οποία ο δωρητής σκοπεύει να ανταμείψει υπηρεσίες που του παρασχέθηκαν από τον δωρεοδόχο, ο οποίος δεν μπορούσε να αξιώσει αμοιβή από το δωρητή για την παροχή τους (ΑΠ 1434/2014).

Β. Ο χαρακτηρισμός της δωρεάς, ως δωρεά από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον, ή από λόγους ευπρέπειας, δεν εξαρτάται από την ονομασία που της έδωσαν οι συμβαλλόμενοι, αλλά είναι έργο του δικαστηρίου, με βάση τα πραγματικά περιστατικά της συμβάσεως. Μόνη η μνεία στο δωρητήριο συμβόλαιο, ότι η δωρεά έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον του δωρητή προς το δωρεοδόχο, ή από λόγους ευπρέπειας, δεν έχει έννομη επιρροή, αλλά πρέπει να εκτίθενται στο συμβόλαιο τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, αν είναι αληθινά, θεμελιώνουν την κρίση του δικαστηρίου, ότι η δωρεά έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον, ή από λόγους ευπρέπειας (ΑΠ 1434/2014).

Γ. Αν η δωρεά δεν έχει συναφθεί από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον και για λόγους ευπρέπειας, παρά το χαρακτηρισμό που έδωσαν στη σύμβαση οι διάδικοι, ρήτρα περί παραίτησης του δωρητή από το δικαίωμα ανάκλησης είναι άκυρη, αποκλειόμενης της εμμάρτυρης απόδειξης (ΑΠ 1832/2011, ΑΠ 968/2001, ΑΠ 1525/2009).

Δ. Περιπτωσιολογία

α) Ανάκληση της δωρεάς δικαιολογούν περιστατικά, που συνιστούν βαριά παραπτώματα της δωρεοδόχου, που οφείλονται σε υπαιτιότητά της και καταδεικνύουν έλλειψη συναισθήματος ευγνωμοσύνης προς την δωρήτρια και δικαιολογούν την ανάκληση δωρεών εκ μέρους της τελευταίας, όταν αυτές δεν έγιναν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον και λόγους ευπρέπειας, αλλά από ελευθεριότητα, λόγω της στενής φιλίας που είχε αναπτυχθεί μεταξύ τους και ενόψει των μελλοντικών υπηρεσιών της δωρεοδόχου προς την δωρήτρια (ΑΠ 1504/2009).

β) Ανάκληση της δωρεάς δικαιολογούν περιστατικά, που συνιστούν αχαριστία και αντικοινωνική συμπεριφορά που επέδειξε η δωρεοδόχος στο πρόσωπο της δωρήτριας, εξυβρίζοντας αυτή χυδαιότατα και ζητώντας να εγκαταλείψει την οικία της, η οποία την εμπιστεύτηκε, ενώ είχε τις διαβεβαιώσεις της για επίδειξη στο μέλλον φροντίδας, τόσο στην ίδια, όσο και στον πατέρα της, στηρίζοντας αυτήν για πολλά χρόνια ηθικά και οικονομικά, δεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο έλλειψη συναισθήματος ευγνωμοσύνης προς την δωρήτρια (ΑΠ 1832/2011).