Σύμφωνα με τα άρθρα 1012 και 1013 ΑΚ, αν ακίνητο στερείται την αναγκαία δίοδο προς το δρόμο, έχει δικαίωμα ο κύριός του να απαιτήσει δίοδο από τους γείτονες έναντι ανάλογης αποζημίωσης, η κατεύθυνση της διόδου και η έκταση του δικαιώματος για χρήση καθώς και η αποζημίωση που πρέπει να καταβληθεί καθορίζονται με δικαστική απόφαση.

Α. Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι

α) ακίνητο στερούμενο την αναγκαία δίοδο προς την οδό θεωρείται εκείνο που στερείται κάθε επικοινωνία με δημόσια, δημοτική ή κοινοτική οδό, αναγκαία για την εκμετάλλευση ή χρησιμοποίηση του, σύμφωνα με τον προορισμό του, καθώς και εκείνο που έχει μεν δίοδο, πλην όμως, αυτή εξυπηρετεί ατελώς τις ανάγκες του.

β) η έκταση του δικαιώματος προς χρήση διόδου, η οποία πρέπει να ανταποκρίνεται προς την οικονομική χρησιμότητα του, καθώς και η επάρκεια της διόδου κρίνονται αντικειμενικά με βάση τις συγκεκριμένες συνθήκες κατά το χρόνο έγερσης της αγωγής ήτοι τις ενεστώσες ανάγκες του ακινήτου, τον ενεστώτα προορισμό του, τη θέση ή περιοχή του.

γ) στο δικαστήριο παρέχεται η εξουσία να καθορίσει τις διαστάσεις της διόδου και την κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθεί αυτή, με  την όσο το δυνατό μικρότερη ζημία του γειτονικού ακινήτου (1197/2015).

Β. Η σχετική αγωγή ασκείται από τον κύριο του ακινήτου, που στερείται παντελώς διόδου ή επαρκούς διόδου, και απευθύνεται κατά του κυρίου του ακινήτου, που μεσολαβεί μεταξύ του ακινήτου αυτού και του δημοσίου, δημοτικού ή κοινοτικού δρόμου. Αν μεταξύ του ακινήτου του ενάγοντος και του δρόμου μεσολαβούν περισσότερα συνεχόμενα ακίνητα, η αγωγή απευθύνεται και κατά των κυρίων των ακινήτων αυτών. Οι παρεμβαλλόμενοι ιδιοκτήτες ενάγονται, είτε από κοινού, είτε με χωριστές αγωγές, οι οποίες όμως αναγκαίως συνεκδικάζονται (ΑΠ 935/2003, ΑΠ 829/2017).

Γ. Στην περίπτωση, που μεσολαβούν περισσότερα συνεχόμενα ακίνητα, ο ενάγων δεν υποχρεούται να απευθύνει την αγωγή του κατά των κυρίων όλων των ακινήτων από τα οποία είναι δυνατή η διέλευση της διόδου, αλλά απόκειται στην υπεράσπιση του εναγομένου να ισχυρισθεί και να αποδείξει ότι υπάρχει άλλο γειτονικό ακίνητο, από το οποίο μπορεί να παρασχεθεί δίοδος, λιγότερο επαχθής από αυτήν που ζητείται με την αγωγή (ΑΠ 829/2017).