Α. Από τα άρθρα 1000 και 1001 ΑΚ προκύπτει ότι στην έννοια της κυριότητας πάνω σε ακίνητο περιλαμβάνεται κάθε εξουσία μη ειδικώς, από τον νόμο, ή από δικαίωμα τρίτου, αποκλειομένη (ΑΠ 1855/1984).

Β. Η εξουσία όμως του κυρίου του ακινήτου περιορίζεται με νομίμους περιορισμούς, που επιβάλλονται,

α) από διατάξεις του ιδιωτικού δικαίου, τους περιορισμούς δηλαδή της κυριότητας, που συνθέτουν το λεγόμενο ιδιωτικό γειτονικό δίκαιο και αποτελούν, κυρίως ειπείν, προσδιοριστικούς του περιεχομένου της κυριότητας όρους.

Γ. Εκ των περιορισμών αυτών, που περιλαμβάνονται στα άρθρα 1003 έως 1032 ΑΚ, παράγεται, υπό τους όρους του νόμου, ενοχικό υπέρ τρίτου δικαίωμα, δηλαδή παρέχουν οι εν λόγω διατάξεις υπέρ του δικαιούχου τρίτου, προς προστασία του, ενοχική αξίωση κατά του εκάστοτε ιδιοκτήτη προς ανοχή, ή πράξη, ή παράλειψη (ΑΠ 1855/1984).

Δ. Οι περιορισμοί αυτοί είναι

α) η υποχρέωση ανοχής στην εκπομπή καπνού, αιθάλης, αναθυμίασης, θερμότητας, θορύβου κλπ από το γειτονικό ακίνητο, εφ όσον αυτές δεν βλάπτουν σημαντικά τη χρήση του ακινήτου, ή προέρχονται από χρήση συνήθη για τα ακίνητα της περιοχής του ακινήτου από το οποίο προκαλείται η βλάβη (άρθρο 1003 ΑΚ).

β) η απαγόρευση κατασκευής, ή διατήρησης, επιβλαβών εγκαταστάσεων στο γειτονικό ακίνητο, προληπτικά μεν, αν, από την ύπαρξη, ή την χρήση τους, προβλέπονται με βεβαιότητα παράνομες επενέργειες στο ακίνητο, κατασταλτικά δε, αν, επήλθαν αυτές και οι εγκαταστάσεις έχουν γίνει με άδεια της αρμόδιας αρχής (άρθρα 1004 και 1005 ΑΚ).

γ) η λήψη απαιτουμένων μέτρων προς αποτροπή κινδύνου, εάν υπάρχει κίνδυνος να πέσει ολικά, ή μερικά, οικοδομή, ή άλλο έργο και από την πτώση απειλείται βλάβη στο γειτονικό ακίνητο (άρθρο 1006 ΑΚ).

δ) η απαγόρευση εκσκαφής του ακινήτου σε τέτοιο βάθος, ώστε το έδαφος του γειτονικού ακινήτου, να στερηθεί του απαιτουμένου ερείσματος, εκτός αν έχει ληφθεί πρόνοια, να στερεωθεί αρκετά το έδαφος με άλλο τρόπο (άρθρο 1007 ΑΚ).

ε) το δικαίωμα κοπής των εισχωρησάντων ριζών δένδρων, ή κλάδων δένδρου, από το γειτονικό ακίνητο, εφ όσον εμποδίζεται η χρήση του όμορου ακινήτου, πχ. λόγω πτώσης πευκοβελόνων στα κεραμίδια παρακείμενης οικίας, που αποφράσσουν τα αυλάκια της σκεπής και τις υδρορροές και υπάρχει κίνδυνος πλημμύρας, ή πυρκαγιάς (άρθρο 1008 ΑΚ).

στ) το δικαίωμα συλλογής των καρπών δένδρων, που πέφτουν από το γειτονικό ακίνητο, εκτός αν το ακίνητο είναι κοινόχρηστο (άρθρο 1009 ΑΚ).

ζ) η δυνατότητα επιδίκασης της κυριότητας του καταληφθέντος γειτονικού γηπέδου (οικοπέδου) στον κύριο του οικοδομήσαντος ακίνητο, εάν ο κύριος αυτού, πριν, ή, κατά μέγα μέρος, ανεγερθεί η οικοδομή, δεν διαμαρτυρηθεί καθ όλου, με την καταβολή της κατά τον χρόνο κατάληψης αξίας αυτού, ως και κάθε άλλης ζημίας και ιδίως από την τυχόν μείωση της αξίας του υπολειφθέντος τμήματος (άρθρο 1010 και 1011  ΑΚ).

ι) η υποχρέωση παροχής διόδου σε ακίνητο, που στερείται δίοδο προς οδό (άρθρο 1012 έως 1017 ΑΚ) .

θ) η υποχρέωση του κυρίου ακινήτου, να ανεχθεί τις ενοχλήσεις που γίνονται από την ανέγερση, επισκευή, ή ανακαίνιση, γειτονικού κτιρίου,  και η υποχρεωτική ανοχή εισόδου και κυκλοφορίας στο ακίνητό του του εργαζόμενου προσωπικού, ή παροδικής τοποθέτησης σε αυτό εγκαταστάσεων, ή, οικοδομικού υλικού, εφ' όσον η χρήση του ακινήτου του δεν εμποδίζεται σοβαρά, έναντι αποζημίωσης, ή παροχής ασφάλειας, για την τυχόν ζημία (άρθρο 1018 ΑΚ).

ι) το δικαίωμα του κυρίου ακινήτου, να απαιτήσει από τον κύριο του γειτονικού, την κατασκευή από κοινού και με κοινή δαπάνη οροσήμων (άρθρο 1019 ΑΚ), και επί σύγχυσης αυτών τον κανονισμό των ορίων (άρθρο 1020 ΑΚ).

ια) την από κοινού χρήση ατραπού (μονοπάτι), φράκτη, τοίχου, τάφρου, ή άλλου κατασκευάσματος, που εξυπηρετούν τα δύο ακίνητα, εφ όσον δεν προκύπτει αποκλειστική χρήση του ενός από αυτούς (άρθρο 1021 και 1022 ΑΚ).

ιβ) ο προσδιορισμός ότι το δένδρο, που βρίσκεται πάνω στα όρια, είναι κοινό και των δύο γειτόνων (άρθρο 1023 ΑΚ).

ιγ) η υποχρέωση του κυρίου ακινήτου να επιτρέψει την διέλευση από το ακίνητό του, εναερίως ή υπογείως, σωλήνων, ή, καλωδίων, προς μεταφορά ηλεκτρικού, φωταερίου και νερού, χάριν γειτονικών ακινήτων (άρθρο 1031 ΑΚ).

ιδ) η απαγόρευση κατασκευάσματος, που να εμποδίζει, ή να μεταβάλλει, την φυσική ροή των νερών (άρθρο 1024 ΑΚ), ανοχή στην επισκευή, ή αποκατάσταση, υπαρχόντων κατασκευασμάτων προς περιστολή της φοράς του νερού (άρθρο 1025 ΑΚ), υποχρέωση κατασκευής της στέγης ώστε τα νερά της βροχής να μη φέρονται στο κτήμα του γείτονα (άρθρο 1026 ΑΚ).   

Ε. Τα υπόλοιπα άρθρα του Αστικού Κώδικα, που ρυθμίζουν θέματα χρήσης των νερών (άρθρα 1027 έως 1030 ΑΚ) έχουν καταστεί ανενεργά με την εφαρμογή του ν. 1739/1987 «διαχείριση των υδατικών πόρων και άλλες διατάξεις» ο οποίος, υπερισχύει κάθε προηγούμενης διάταξης, που είναι αντίθετη στις διατάξεις του, ή ανάγεται σε θέματα, που ρυθμίζονται απ' αυτόν.

ΣΤ. Κατά την διάταξη του άρθρου 1032 ΑΚ οι αξιώσεις από τα άρθρα 1004 έως 1007, 1012, 1015, 1018, 1019, 1020, 1023 παρ. 2, και 1031 δεν υπόκεινται σε παραγραφή.

Ζ. Οι γενικές διατάξεις του δικαίου, που αφορούν περιουσιακά δικαιώματα, παρέχουν στον κύριο του ακινήτου που βλάπτεται,

α) λήψη ασφαλιστικών μέτρων κατά τους όρους του νόμου,

β) αυτοτελή ενοχική αγωγή

γ) την αρνητική αγωγή του άρθρου 1108 ΑΚ, που προϋποθέτει επενέργειες στο ακίνητο του ενάγοντος διαταρακτικές της κυριότητάς του και απευθύνεται εναντίον εκείνου από τον οποίο προήλθε η διατάραξη, ανεξάρτητα αν αυτός συνδέεται με το γειτονικό ακίνητο, ως κύριος, νομέας, επικαρπωτής κλπ. και ως αίτημα έχει την άρση της προσβολής και την παράλειψή της στο μέλλον,

δ) την αγωγή περί διατάραξης της νομής του άρθρου  982 ΑΚ, αφού η αγωγή αυτή παρέχεται στον νομέα του πράγματος, ο οποίος διαταράχθηκε παράνομα στη νομή του από οποιονδήποτε τρίτο και έχει αίτημα την παύση της διατάραξης και την παράλειψή της στο μέλλον (ΑΠ 308/97, ΕφΑθ 377/2004).

Η. Αν η συμπεριφορά του κυρίου του βλάπτοντος ακινήτου φέρει τον χαρακτήρα κατάχρησης δικαιώματος, ο βλαπτόμενος κύριος μπορεί να ζητήσει άρση της προσβολής και παράλειψή της στο μέλλον, με την έγερση αγωγής παράλειψης, ενδεχομένως δε και αποζημίωση (ΑΠ 680/76, ΑΠ 289/74).