Σύμφωνα με το άρθρο 409 AK, αν η ποινική ρήτρα που συμφωνήθηκε είναι δυσανάλογα μεγάλη μειώνεται, ύστερα από αίτηση του οφειλέτη, από το δικαστήριο, στο μέτρο που αρμόζει. Αντίθετη συμφωνία δεν ισχύει.

Α. Η περί μειώσεως της  ποινικής ρήτρας αίτηση μπορεί να ασκηθεί, είτε με αγωγή ή ανταγωγή, είτε με ένσταση.

Β. Για να κριθεί το βάσιμο ή μη αυτής, ως δυσανάλογα μεγάλης, λαμβάνονται υπ όψιν τα περιστατικά που συντρέχουν σε κάθε περίπτωση, ιδίως το μέγεθος της ποινής σε σύγκριση προς την αξία της αντιπαροχής του δανειστή, η οικονομική κατάσταση των μερών, τα εκ της αθετήσεως της συμβάσεως πληγέντα συμφέροντα του δανειστή και μάλιστα όχι μόνον τα περιουσιακά, αλλά και η τυχόν ηθική βλάβη αυτού, η έκταση της συμβατικής παραβάσεως του οφειλέτη, ο βαθμός του πταίσματός του και το γεγονός της τυχόν ωφέλειάς του από τη μη εκπλήρωση της παροχής, καθώς και κάθε δικαιολογημένο συμφέρον του δανειστή και τα απώτερα, ακόμη, επιβλαβή γενικώς αποτελέσματα τα οποία είχε γι’ αυτόν η μη εκπλήρωση, ή μη προσήκουσα εκπλήρωση, της παροχής, όχι δε απλώς η μη επέλευση σ’ αυτόν ζημιάς, ή το μέγεθος αυτής.

Γ. Επειδή η διάταξη του άρθρου (409 ΑΚ περιέχει κανόνα αναγκαστικού δικαίου, αντίθετη συμφωνία των μερών δεν ισχύει (ΑΠ 224/2012, ΕφΠειρ  341/2020).