Εργάτες γης θεωρούνται οι απασχολούμενοι στις άμεσες γεωργικές εργασίες που συμβάλλουν ευθέως στην παραγωγή γεωργικών ή κτηνοτροφικών προϊόντων, όπως η καλλιέργεια της γης, η ανάπτυξη ζώων, η επιτήρηση των καλλιεργουμένων, η φύλαξη των προϊόντων και των ζώων, έως την ολοκλήρωση της παραγωγικής διαδικασίας, η οποία στις καλλιέργειες συμπίπτει με την συγκομιδή (ΑΠ 794/1995).

Α. Ο ν. 1876/1990 "Περί ελευθέρων συλλογικών διαπραγματεύσεων και άλλων διατάξεων" και δη τα άρθρα 1 παρ. 1, 3 παρ. 1 περ. α και 8 παρ. 1 εδ. α, αφορά όλους όσους εργάζονται με σχέση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου σε οποιονδήποτε ημεδαπό ή αλλοδαπό εργοδότη, επιχείρηση, εκμετάλλευση ή υπηρεσία του ιδιωτικού ή δημοσίου τομέα της οικονομίας, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται και οι εργαζόμενοι στη γεωργία, κτηνοτροφία και συναφείς εργασίες, καθώς και οι κατ` οίκον εργαζόμενοι.  Οι διατάξεις του ν. 1876/1990 επεξέτειναν από τις 8-5-1990 τον θεσμό των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και στους αμέσως εργαζόμενους στη γεωργία, ανεξαρτήτως από την υπαγωγή ή μη αυτών στην ασφάλιση του ΙΚΑ και την ιδιότητα του εργοδότη τους, υπάγοντας εφ εξής και αυτούς στους κανονιστικούς όρους της εκάστοτε ισχύουσας εθνικής γενικής συλλογικής συμβάσεως εργασίας, ως προς τους οποίους ουδεμία πλέον ισχύ έχει η αντιθέτου περιεχομένου διάταξη του άρθρου 8 παρ. 3 της με τον ν. 133/1975 κυρωθείσας από 26.2.1975 ΕΓΣΣΕ, ούτε οι όμοιες διατάξεις των ΔΑ και ΕΓΣΣΕ που επακολούθησαν.

Β. Εν όψει των ανωτέρω και ότι δεν υφίσταται κλαδική σύμβαση εργασίας που να ρυθμίζει τους όρους αμοιβής και εργασίας των εργατών γης, οι εργάτες γης αμείβονται με ελεύθερη συμφωνία, με όρους, όμως, που δεν μπορεί να είναι δυσμενέστεροι από το νόμιμο νομοθετημένο κατώτατο ημερομίσθιο ανειδίκευτου εργάτη, που σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 103 ν. 4172/2013 και με την με αριθμό 38866/2022 απόφαση του Υπ. Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων ανέρχεται από 1-5-2022 στα 31,85 ευρώ, όσον αφορά τους μισθολογικούς όρους και τις ρυθμίσεις της Ε.Γ.Σ.Σ.Ε, όσον αφορά τους θεσμικούς όρους.

Γ. Κατά συνέπεια τα χρονικά όρια εργασίας των εργατών γης, έως ότου συναφθούν κλαδικές ή ομοιοεπαγγελματικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας, διέπονται από το άρθρο 6 εδ. α` της από 14.2.1984 Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, κατά το οποίο, η διάρκεια της εβδομαδιαίας εργασίας των εργαζομένων που απασχολούνται σε οποιοδήποτε εργοδότη με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου όλης της Χώρας, ορίζεται σε 40 ώρες (ΟλΑΠ 36/2007, ΑΠ 1322/2008).

Δ. Περαιτέρω, κατά την ίδια ΕΓΣΣΕ σε συνδυασμό και με τις διατάξεις της 1/1982 Απόφασης του Δ.Δ.Δ.Δ. Αθηνών, που κυρώθηκε με τον Ν. 1346/1983, από 1.1.1984, η εργασία που προσφέρουν οι εργάτες γης μετά την 40η ώρα του εβδομαδιαίου ωραρίου και μέχρι την 48η ώρα, χαρακτηρίζεται ως υπερεργασία και αμείβεται με το ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 25%, ενώ, σύμφωνα με το άρθρο 58 ν. 4808/2021 οι πέραν του 40ώρου εβδομαδιαίως, 5 ώρες εργασίας χαρακτηρίζονται ως υπερεργασία για την οποία οφείλεται το ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 20%, η δε απασχόληση πέραν των 45 ωρών ανά εβδομάδα θεωρείται υπερωριακή απασχόληση ως προς όλες τις συνέπειες, διατυπώσεις και διαδικασίες έγκρισης και αμείβεται μέχρι τη συμπλήρωση 150 ωρών ετησίως με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 40%, και κάθε ώρα υπερωρίας, πέραν των ανωτέρω, χαρακτηρίζεται παράνομη υπερωρία και ο εργαζόμενος δικαιούται αποζημίωση ίση με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά (120%). Αν δε προσφέρει εργασία κατά τις Κυριακές και άλλες μη εργάσιμες εορτές, δικαιούνται να λάβει προσαύξηση 75% επί του νομίμου ημερομισθίου, καθώς και αναπληρωματική εβδομαδιαία ανάπαυση σε άλλη ημέρα της εβδομάδας (άρθρο 63 ν. 4808/2021).

Ε. Οι εργάτες γης δικαιούνται να λάβουν δώρα εορτών, ετήσια άδεια με αποδοχές από την έναρξη της απασχόλησής των, χορηγούμενα αναλογικά (ποσοστό) με βάση το χρονικό διάστημα που απασχολήθηκαν, ως και αποδοχές αδείας και επιδόματος αδείας, σύμφωνα με τις διατάξεις του ΑΝ 539/1945, ακόμη και σε περίπτωση άκυρης σύμβασης εργασίας (ΑΠ 1322/2008, ΑΠ 131/2015).

ΣΤ. Η αμοιβή των εργατών γης και η καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών τους γίνεται με το εργόσημο. Δηλαδή ο εργοδότης, ατομική επιχείρηση, ή οι ομόρρυθμες και ετερόρρυθμες εταιρείες, που απασχολούν εργάτες γης, αντί για χρηματικό ποσό που αντιστοιχεί στην αμοιβή για την παρεχόμενη αγροτική εργασία, αποδίδουν στον εργάτη γης που απασχολούν, εργόσημο ονομαστικής αξίας ίσης με την αμοιβή που έχει συμφωνηθεί μεταξύ τους.

Σημείωση

Οι απασχολούμενοι με αμοιβή στην πρωτογενή αγροτική δραστηριότητα σε επιχειρήσεις με μορφή Α.Ε. και ΕΠΕ, οι  απασχολούμενοι σε κτηνοτροφικές επιχειρήσεις – εκμεταλλεύσεις ενσταυλισμένου τύπου (βουστάσια, ιπποφορβεία, πτηνοτροφεία, χοιροτροφεία, μονάδες εκτροφής αιγοπροβάτων και παρεμφερείς προς αυτά επιχειρήσεις ή εκμεταλλεύσεις) καθώς και οι αλιεργάτες της παράκτιας και μέσης αλιείας, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 7 του ν. 3232/2004, όπως ισχύει, δεν αμείβονται με εργόσημο, αλλά κανονικά και ασφαλίζονται στον ΟΓΑ του ΕΦΚΑ

Ζ. Ο χρόνος ασφάλισης των εργατών γης υπολογίζεται, αποκλειστικά και υποχρεωτικά, με βάση τις αμοιβές που έχουν λάβει με το εργόσημο. Το εργόσημο εκδίδεται από τα ΕΛ.ΤΑ, ή τις Τράπεζες. Δεν είναι απαραίτητο να εκδίδεται ξεχωριστό εργόσημο για κάθε ημέρα εργασίας. Στην περίπτωση που ο εργοδότης δεν χρησιμοποιήσει το εργόσημο, έχει την δυνατότητα να το ακυρώσει εντός (3) μηνών από την έκδοσή του. Ο απασχολούμενος εξαργυρώνει, αποκλειστικά ο ίδιος, το εργόσημο και εισπράττει το αναγραφόμενο πληρωτέο ποσό, το οποίο είναι η ονομαστική αξία του εργόσημου μείον ποσοστό 10% που παρακρατείται για ασφαλιστικές εισφορές ΟΓΑ, στα ΕΛ.ΤΑ. ή στην Τράπεζα έκδοσης, εντός (4) μηνών από την ημερομηνία έκδοσής του. Οι εργάτες γης, που έχουν πραγματοποιήσει εντός του έτους 150 ημέρες εργασίας και άνω ασφαλίζονται στον ΟΓΑ για ολόκληρο το έτος. Όσοι έχουν πραγματοποιήσει, εντός του έτους, ημέρες εργασίας λιγότερες των 150 ο χρόνος ασφάλισής τους υπολογίζεται σε μήνες, οι οποίοι προκύπτουν από τη διαίρεση του συνόλου των ημερών εργασίας του έτους διά του 25. Υπόλοιπο ημερών εργασίας άνω των 12 λογίζεται ως μήνας.