Με τα άρθρα 2 και 9 του νεοψηφισθέντα νόμου 4830/2021 για την προστασία των ζώων συντροφιάς, ρυθμίζονται οι υποχρεώσεις των ιδιοκτητών ζώων συντροφιάς, με κατάργηση κάθε γενικής, ή ειδικής, διάταξης, αντίθετης προς τις ρυθμίσεις του νόμου (ν. 1197/1981, ν. 4039/2012, άρθρο 55 ν. 4745/2020). Σύμφωνα με τον νόμο «ζώα συντροφιάς» είναι οι σκύλοι, γάτες, οι σκύλοι βοήθειας, οι σκύλοι εργασίας, καθώς τα ζώα θεραπείας. Δεν  συμπεριλαμβάνονται τα ζώα άγριας πανίδας.

Α. Οι βασικές υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη ζώου συντροφιάς είναι

1) Να προσφέρει στο ζώο του «ευζωία», δηλαδή, α) να του έχει εξασφαλισμένο άνετο, ασφαλές, υγιεινό και κατάλληλο κατάλυμα, προσαρμοσμένο στον φυσικό τρόπο διαβίωσής του, β) να μη υποφέρει από καταστάσεις, όπως πόνος, φόβος και αγωνία, γ) να είναι ικανό το ζώο να εκφράζει συμπεριφορές, οι οποίες είναι σημαντικές για την καλή φυσική και ψυχική του κατάσταση και να διασφαλίσει ότι το ζώο απολαμβάνει τις εξής πέντε ελευθερίες, α) ελευθερία από την πείνα και την δίψα, με πρόσβαση σε τροφή και νερό, κατάλληλα σε ποιότητα και ποσότητα, β) ελευθερία από άσκοπη ταλαιπωρία και καταπόνηση, με ασφαλές και καθαρό κατάλυμα στέγασης και ανάπαυσης, που προστατεύει από αντίξοες καιρικές συνθήκες, γ) ελευθερία από πόνο, τραυματισμό και ασθένεια, με κατάλληλη φροντίδα και κτηνιατροφαρμακευτική περίθαλψη, δ) ελευθερία από φόβο και αγωνία, με την κατάλληλη συμπεριφορά και μεταχείριση και ε) ελευθερία έκφρασης φυσιολογικής συμπεριφοράς, με κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης και κοινωνικοποίησης.

2) Να στειρώσει το ζώο του, με έναρξη την 1-3-2022, εντός (6) μηνών από την απόκτησή του, εφ όσον το ζώο είναι άνω του (1) έτους. Σε περίπτωση απόκτησης ζώου κάτω του (1) έτους, η στείρωση λαμβάνει χώρα μέσα στους (6) πρώτους μήνες από την συμπλήρωση του (1) έτους.

α) Αν ο ιδιοκτήτης δεν θέλει να στειρώσει το ζώο του υποχρεούται να πάρει δείγμα γενετικού υλικού (DNA) του ζώου και να το στείλει στο Εργαστήριο Φύλαξης και Ανάλυσης Γενετικού Υλικού Ζώων Συντροφιάς (ΕΦΑΓΥΖΣ) του ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ), το οποίο πρόκειται να συσταθεί.  

β) Σε περίπτωση, που ο ιδιοκτήτης του ζώου δεν το στειρώσει, ή δεν αποστείλει δείγμα γενετικού του υλικού (DNA) στο Εργαστήριο Φύλαξης και Ανάλυσης Γενετικού Υλικού Ζώων Συντροφιάς, του επιβάλλεται, με έναρξη την 1-9-2022, πρόστιμο 1.000 ευρώ και του χορηγείται τρίμηνη προθεσμία για να προβεί στην στείρωση, ή την αποστολή δείγματος γενετικού υλικού του ζώου. Σε περίπτωση που και αυτή η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, επιβάλλεται εκ νέου το πρόστιμο.

3) Να σημάνει και να καταγράψει το ζώο του στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς (ΕΜΖΣ), μετά από βεβαίωση του Κυνολογικού Ομίλου Ελλάδος για σκύλους, ή του Συλλόγου Ερασιτεχνών Εκτροφέων Σκύλων Ελλάδας για σκύλους και του Ελληνικού Ομίλου Γάτας, ή του Συλλόγου Εκτροφέων Γάτας Ελλάδος για γάτες, πριν το ζώο εγκαταλείψει τον τόπο γέννησής του και οπωσδήποτε εντός προθεσμίας (2) μηνών από την γέννησή του και σε κάθε άλλη περίπτωση απόκτησης το αργότερο εντός προθεσμίας δέκα (10) εργασίμων ημερών από την μεταβολή ιδιοκτησίας του ζώου. Απαγορεύεται η αφαίρεση του μέσου ηλεκτρονικής σήμανσης από τον ιδιοκτήτη του ζώου συντροφιάς ή από άλλο πρόσωπο ή από κτηνίατρο, χωρίς κτηνιατρική γνωμάτευση που βεβαιώνει την αναγκαιότητα της αφαίρεσης και εντολή αρμόδιου εισαγγελέα.

4) Να  ενημερώνει το ΕΜΖΣ, σε κάθε περίπτωση που υπάρχει ανάγκη καταχώρησης ή μεταβολής στοιχείων που αφορούν τον ίδιο, ή το ζώο, το αργότερο εντός προθεσμίας δέκα (10) εργασίμων ημερών από την μεταβολή.

5) Να τηρεί τους κανόνες ευζωίας του ζώου, δηλαδή να τελεί σε καλή φυσική και ψυχική κατάσταση σε σχέση με τις συνθήκες στις οποίες διαβιεί και πεθαίνει. Να μεριμνά για την αναγκαία κτηνιατρική περίθαλψή του, την εξασφάλιση άνετου, υγιεινού και κατάλληλου καταλύματος, προσαρμοσμένου στον φυσικό τρόπο διαβίωσης του ζώου, το οποίο να του επιτρέπει να βρίσκεται στη φυσική του στάση, χωρίς να εμποδίζονται οι φυσικές του κινήσεις και η δυνατότητα για πραγματοποίηση της απαραίτητης για την υγεία και την ευζωία του άσκησης.

6) Να μεριμνά, ώστε να καλύπτονται οι ελάχιστες ανάγκες του ζώου και το ζώο να έχει επαρκή επαφή με τον ίδιο, ή άλλο άνθρωπο, ώστε να μην ζει σε κατάσταση μοναξιάς και να διατηρείται η ψυχική του υγεία, καθώς και για την εκπαίδευσή του, όταν απαιτείται.

7) Να μη μένει μόνιμα δεμένος ο σκύλος και πάντως όχι πάνω από (2) ώρες την ημέρα, εντός της ιδιοκτησίας του, ακόμα και αν η αλυσίδα ή το σκοινί είναι μακρύ. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις και εφ όσον η ιδιοκτησία δεν έχει περίφραξη, επιτρέπεται η χρήση υπόγειου ηλεκτρονικού φράχτη.

8) Εφ όσον ο σκύλος διαμένει μόνιμα στην αυλή, ή σε άλλο εξωτερικό χώρο, οφείλει να του παρέχει κατάλυμα για ανάπαυση, το οποίο να είναι δροσερό και σκιασμένο το καλοκαίρι και επαρκώς προστατευμένο από το κρύο και τον αέρα το χειμώνα.

Σημείωση 1. Αν δεν τηρεί τους κανόνες ευζωίας του ζώου απειλείται διοικητικό πρόστιμο 1.000 ευρώ. Ειδικά, αν το ζώο διαμένει σε μονοκατοικία, ή σε διαμέρισμα πολυκατοικίας και δεν τηρούνται οι κανόνες ευζωίας του ζώου, οι υγειονομικές διατάξεις και οι αστυνομικές διατάξεις περί κοινής ησυχίας, απειλείται διοικητικό πρόστιμο 500 ευρώ ανά ζώο.

9) Να μην εγκαταλείπει το ζώο του.

Σε περίπτωση που επιθυμεί να το αποχωριστεί, και εφ όσον δεν έχει βρει νέο ιδιοκτήτη, υποχρεούται να γνωστοποιεί την πρόθεσή του αυτήν στην αρμόδια υπηρεσία του δήμου του τόπου της μόνιμης κατοικίας του προκειμένου, με μέριμνα του δήμου, να αναρτηθεί προς υιοθεσία στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας Αδέσποτων Ζώων Συντροφιάς για χρονικό διάστημα (2) μηνών, εφ όσον πρόκειται για σκύλο ή γάτα. Ακολούθως, και εφ όσον δεν βρεθεί νέος ιδιοκτήτης, το παραδίδει αποκλειστικά στην αρμόδια υπηρεσία του δήμου αυτού με την υπογραφή σχετικής υπεύθυνης δήλωσης και καταβολή ποσού  (300) ευρώ για την παράδοση, εφ όσον είναι σκύλος, ή (100) ευρώ, εφ όσον είναι γάτα, ή άλλο ζώο συντροφιάς. Ιδιοκτήτης που αποχωρίζεται το ζώο συντροφιάς του και το παραδίδει στον δήμο, στερείται της δυνατότητας απόκτησης άλλου ζώου συντροφιάς για χρονικό διάστημα (3) ετών.

Σημείωση 2. Αν το εγκαταλείψει απειλείται φυλάκιση τουλάχιστον (1) έτους και χρηματική ποινή μέχρι (360) ημερήσιες μονάδες, το ύψος εκάστης των οποίων ορίζεται από (10) έως (50) ευρώ, αν δε το ζώο είναι νεογέννητο απειλείται κάθειρξη μέχρι (10) έτη και με χρηματική ποινή μέχρι (500) ημερήσιες μονάδες, το ύψος εκάστης των οποίων ορίζεται από (50) έως (100) Ευρώ. Επιπλέον, απειλείται διοικητικό πρόστιμο από 5.000 έως 15.000 ευρώ για κάθε ζώο, ανάλογα με την σοβαρότητα του αδικήματος, αν δε από την εγκατάλειψη το ζώο βασανισθεί με πρόκληση έντονου σωματικού πόνου, ή σωματική εξάντληση, επικίνδυνης για την υγεία του, ή αποβιώσει, απειλείται διοικητικό πρόστιμο από 30.000 έως 50.000 ευρώ για κάθε ζώο.

10) Να μεριμνά για τον ετήσιο εμβολιασμό του ζώου, εφ όσον αυτός προβλέπεται, και την κτηνιατρική εξέτασή του, η οποία αποδεικνύεται από το ηλεκτρονικό βιβλιάριο υγείας ή το διαβατήριο του ζώου, εφ όσον διαθέτει.

11) Να μεριμνά για τον άμεσο καθαρισμό του περιβάλλοντος από τα περιττώματα του ζώου του.

Σημείωση 3. Σε περίπτωση παράλειψης άμεσου καθαρισμού του περιβάλλοντος από τα περιττώματα του ζώου, σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ. 1 περ. η, επιβάλλεται στον ιδιοκτήτη διοικητικό πρόστιμο 100 ευρώ από την Αστυνομία, ή την Δημοτική Αστυνομία, ή το Λιμενικό Σώμα,  ή από τις αρμόδιες υπηρεσίες του δήμου στα όρια του οποίου τελέστηκε η παράβαση,  το οποίο, σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης, διπλασιάζεται κάθε φορά.

12) Να μην κόβει τα αυτιά, ή την ουρά, του ζώου, εκτός αν συντρέχει ιατρικός λόγος.

Σημείωση 4. Αν προβεί σε ακρωτηριασμό του ζώου χωρίς να συντρέχει ιατρικός λόγος απειλείται διοικητικό πρόστιμο 1.000 ευρώ.

13) Ο περίπατος του σκύλου να γίνεται πάντα με συνοδό.

14) Να μην εξέρχεται ελεύθερα ο σκύλος από τον χώρο της ιδιοκτησίας του και εισέρχεται σε χώρους άλλων ιδιοκτησιών, ή σε κοινόχρηστους χώρους.

15) Κατά την διάρκεια του περιπάτου να κρατάει τον σκύλο δεμένο με λουρί και να βρίσκεται σε μικρή απόσταση από αυτόν. Η υποχρέωση αυτή δεν ισχύει για την κίνηση του σκύλου εντός πάρκων ζώων.

Σημείωση 5. Σε κάθε περίπτωση παράλειψης τήρησης των κανόνων για τον ασφαλή περίπατο του σκύλου, πρόκληση ζημίας από σκύλο, παράλειψη λήψης μέτρων πρόληψης της εξόδου του σκύλου από την ιδιοκτησία του ιδιοκτήτη απειλείται διοικητικό πρόστιμο 300 ευρώ.

Σημείωση 6. Σε κάθε περίπτωση, ο ιδιοκτήτης του ζώου ευθύνεται για οποιαδήποτε βλάβη, ή ζημία, προκαλείται από το ζώο, σύμφωνα με το άρθρο 924 του Αστικού Κώδικα.

Σημείωση 7. Οι παραβάτες ιδιοκτήτες των παραπάνω υποχρεώσεών των, πέραν των ποινών (άρθρο 34), (βλ. σχετική ανάρτηση) που κυμαίνονται από ποινή φυλάκισης τουλάχιστον (1) έτους και χρηματική ποινή μέχρι ποινή κάθειρξης μέχρι (10) έτη και με χρηματική ποινή μέχρι (500) ημερήσιες μονάδες, τιμωρούνται και με επιβολή διοικητικών προστίμων (άρθρο 35) (βλ. σχετική ανάρτηση) που κυμαίνονται από 1.000 ευρώ μέχρι 5.000 έως 15.000 ευρώ για κάθε ζώο, ανάλογα με την σοβαρότητα του αδικήματος, στην περίπτωση κακοποίησης, κακής και βάναυσης μεταχείρισης του ζώου, όπως στις περιπτώσεις δραστικού και μη ιατρογενή περιορισμού της φυσιολογικής κίνησης, σε μη επιτρεπτές μεθόδους  εκπαίδευσης, σε εργασία μη προβλεπόμενη για το είδος του ζώου, σε μη σύννομη αναπαραγωγή, σε εκούσιο τραυματισμό με απλή σωματική βλάβη, σε εγκατάλειψη, ή με επιβολή προστίμου από 30.000 έως 50.000 ευρώ για κάθε ζώο και για κάθε περιστατικό, σε περίπτωση φόνου του ζώου, βασανισμό του ζώου με εσκεμμένη πρόκληση έντονου σωματικού πόνου ή σωματικής εξάντλησης, επικίνδυνης για την υγεία του, δηλητηρίαση, στραγγαλισμό, απαγχονισμό, πνιγμό / πνιγμονή, πρόκληση εγκαύματος, θερμοπληξία, ηλεκτροπληξία, κρυοπαγήματα, σύνθλιψη, ακρωτηριασμό (μη θεραπευτικό), πυροβολισμό (πρόκληση τραύματος ή θάνατος ζώου), εκούσιο τραυματισμό (βαριά, επικίνδυνη σωματική βλάβη), κτηνοβασία, σεξουαλική κακοποίηση του ζώου με χρήση αντικειμένων για τη σαδιστική ευχαρίστηση του δράστη, εγκατάλειψη νεογέννητων ζώων.