Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1711, 1846, 1847, 1848, 1849, 1850, 1851 και 1856 ΑΚ συνάγεται ότι ο κληρονόμος, είτε καλείται από διαθήκη, είτε εξ αδιαθέτου, αποκτά αυτοδίκαια την κληρονομία με μόνο το θάνατο του κληρονομουμένου, χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε ενέργεια από μέρους του, ακόμα και χωρίς την γνώση ή θέλησή του. Το δικαίωμα της αυτοδίκαιης κτήσης της κληρονομίας είναι προσωρινό και μετακλητό, γιατί τελεί υπό την τιθέμενη από το νόμο διαλυτική αίρεση της εμπρόθεσμης αποποίησης της κληρονομίας (άρθρο 1847 ΑΚ), δηλαδή δικαιούται ο κληρονόμος να αποποιηθεί, κατά βούληση, την κληρονομία που έχει επαχθεί σ’ αυτόν από διαθήκη, ή εξ αδιαθέτου, οπότε η κτήση αναιρείται εξαρχής και θεωρείται σαν να μην έγινε.

Α. Η αποποίηση της κληρονομίας είναι δήλωση του προσωρινού κληρονόμου ότι αποκρούει, δεν δέχεται δηλαδή, την κληρονομία που έχει επαχθεί σ’ αυτόν από διαθήκη, ή εξ αδιαθέτου. Η αποποίηση υπόκειται σε συστατικό τύπο και είναι ανεπίδεκτη οποιασδήποτε αίρεσης ή προθεσμίας (άρθρο 1851 εδ.β ΑΚ).

Β. Η σχετική δήλωση αποποίησης γίνεται ενώπιον του γραμματέα του δικαστηρίου της κληρονομίας, μέσα σε προθεσμία (4) μηνών, που αρχίζει από τότε που έμαθε την επαγωγή και το λόγο της. Στην επαγωγή από διαθήκη η προθεσμία δεν αρχίζει πριν από την δημοσίευση της διαθήκης. Αν ο κληρονομούμενος είχε την τελευταία κατοικία του στο εξωτερικό, ή αν ο κληρονόμος έμαθε την επαγωγή όταν διέμενε στο εξωτερικό, η προθεσμία είναι (1) έτους.

Σημείωση 1

Η αποδοχή, ή η αποποίηση, της κληρονομίας είναι αμετάκλητη

Σημείωση 2

Από την άπρακτη πάροδο της προθεσμίας αποποίησης τεκμαίρεται αμαχήτως από το νόμο η αποδοχή της κληρονομίας (άρθρο 1850 εδ. β ΑΚ).

Σημείωση 3

Με την αποποίηση της κληρονομίας, η κληρονομία επάγεται σε εκείνον που θα είχε κληθεί, αν εκείνος που αποποιήθηκε δεν ζούσε κατά το χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου (άρθρο 1856 ΑΚ).

Σημείωση 4

Αποποίηση που γίνεται, ενώ έχει επέλθει πλασματική αποδοχή, δεν επιφέρει τις έννομες συνέπειές της, μη ανατρέπουσα από μόνη της τις συνέπειες της πλασματικής αποδοχής (άρθρο 1857 παρ. 1 ΑΚ.

Σημείωση 5

Παρ ότι η διάταξη του άρθρου 1857 παρ. 1 ΑΚ καθιερώνει το αμετάκλητο της αποδοχής, ή της αποποίησης, αν η αποδοχή, ή η αποποίηση, είναι συνέπεια πλάνης που δεν αναφέρεται στο λόγο της επαγωγής, ή είναι αποτέλεσμα απάτης ή απειλής, ο κληρονόμος μπορεί να προσβάλει την επαγωγή, ή μη, της κληρονομίας, λόγω της πλάνης, απειλής,  ή απάτης.  πλάνη πρέπει να είναι ουσιώδης, δηλαδή να οφείλεται σε άγνοια, ή εσφαλμένη γνώση, των νομικών διατάξεων για την αποδοχή της κληρονομίας, όπως ότι η επαγωγή στην κληρονομία επέρχεται αμέσως με τον θάνατο του κληρονομουμένου, ή ότι υπάρχει προθεσμία αποποίησης, οπότε στην περίπτωση αυτή η προθεσμία της τετράμηνης αποποίησης δεν αρχίζει, όσο κρατεί η άγνοια. Η πλάνη σχετικά με το ενεργητικό ή το παθητικό της κληρονομίας δεν θεωρείται ουσιώδης.

Σημείωση 6

Εάν έχει χωρήσει πλασματική αποδοχή της κληρονομίας, λόγω της πλάνης, απάτης, ή απειλής, η έναρξη της προθεσμίας αποποιήσεως προϋποθέτει την ακύρωση με αγωγή, ή αντίστοιχη ένσταση της ΑΚ 1857 παρ. 2, της πλασματικής αποδοχής τελεσιδίκως, ώστε η εν συνεχεία αποποίηση να επιφέρει τα έννομα αποτελέσματά της. Η αγωγή για την ακύρωση παραγράφεται μετά ένα εξάμηνο (ΑΠ 572/2016 ).