Από τις διατάξεις των άρθρων 1771 εδ. α', 1774, 1777  ΑΚ και 808 παρ. 1 και 3 εδ. α  ΚΠολΔ, προκύπτει ότι η ιδιόγραφη διαθήκη δημοσιεύεται υποχρεωτικά και προαιρετικά, όποιος έχει έννομο συμφέρον, μπορεί να την κηρύξει κυρία.   

Α. Δημοσίευση της διαθήκης

Η διαδικασία δημοσίευσης της διαθήκης, αποτελεί υποχρέωση του δικαστηρίου, εφ όσον φέρει τα τυπικά στοιχεία διάταξης τελευταίας βούλησης, πρόκειται, δηλαδή, για υποστατή έστω και άκυρη διαθήκη, ή διαθήκη που έχει ανακληθεί, έστω και αν τα δικαιώματα απ' αυτή έχουν παραγραφεί λόγω της παρέλευσης μακρού χρόνου από το θάνατο του διαθέτη, παράλληλα δε, βεβαιώνεται ο θάνατος του διαθέτη, ή η κήρυξή του σε αφάνεια.

α) Η δημοσίευση διαθήκης δεν μπορεί να αποκλειστεί, αναβληθεί, ή ρυθμιστεί από την ιδιωτική βούληση κατά τρόπο διαφορετικό, γίνεται μετά την ανάγνωσή της στο ακροατήριο, με καταχώρισή της ολόκληρης στα πρακτικά του δικαστηρίου, στα οποία βεβαιώνονται και όλα τα εξωτερικά της ελαττώματα, δηλαδή προσθήκες σε περιθώριο, ή σε υστερόγραφο, διαγραφές, παρεγγραφές, ξέσματα ή άλλα εξωτερικά ελαττώματα (επί μυστικής διαθήκης βεβαιώνεται και το αλύμαντο των σφραγίδων).

β) Το πρακτικό δημοσίευσης της διαθήκης δεν αποτελεί δικαστική απόφαση και έτσι δεν υπάρχει δυνατότητα άσκησης ένδικων μέσων από τους διαδίκους, ή τριτανακοπής από τους τρίτους, ούτε, επίσης, δημιουργείται δεδικασμένο.

γ) Οι τρίτοι που δεν ακούστηκαν, αλλά έχουν έννομο συμφέρον μπορούν να εναντιωθούν στην πράξη δημοσίευσης του δικαστηρίου με την ανακοπή του άρθρου 583 ΚΠολΔ για την ακύρωσή της, εξ αιτίας της έλλειψης μιας από τις απαιτούμενες νόμιμες για την δημοσίευση της διαθήκης προϋποθέσεις, όπως π.χ. της ανυπαρξίας της διαθήκης.

Β. Κήρυξη κυρίας

Μετά από αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον μπορεί η ιδιόγραφη διαθήκη να κηρυχθεί ως κύρια, με απόφαση του αρμόδιου για την δημοσίευσή της δικαστηρίου, είτε συγχρόνως με την δημοσίευσή της, είτε μεταγενέστερα μετά από υποβολή σχετικής αίτησης, είτε με αυτοτελή πρόσθετη παρέμβαση στην εκκρεμή διαδικασία δημοσίευσης της εν λόγω διαθήκης, υπό την προϋπόθεση της πιθανολόγησης της γνησιότητας της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη.

α) Με την κήρυξη της ιδιόγραφης διαθήκης ως κύριας δεν παράγεται τεκμήριο γνησιότητας αυτής υπέρ του επικαλουμένου αυτή, που οφείλει να αποδείξει τη γνησιότητά της. Μαχητό τεκμήριο ως προς τη γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη, δημιουργείται μόνο αν επί (5) χρόνια από την δημοσίευσή της δεν αμφισβητηθεί η γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη σε δίκη ανάμεσα σε κάποιον που αντλεί δικαιώματα απ' αυτήν και κάποιον που βλάπτεται από την ύπαρξή της.

β) Η απόφαση που κηρύσσει την ιδιόγραφη διαθήκη ως κύρια υπόκειται στα ένδικα μέσα της έφεσης και της αναίρεσης κατά τις ειδικές διατάξεις που ισχύουν για τις αποφάσεις της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρα 760, 761, 762 και 769 ΚΠολΔ), καθώς και σε τριτανακοπή (άρθρο 773 ΚΠολΔ) από μέρους του βλαπτόμενου τρίτου από το παραγόμενο από την κήρυξή της ως κύριας, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 1777 ΑΚ, τεκμήριο γνησιότητάς της, εφ όσον δεν είχε με διαταγή του δικαστηρίου προσκληθεί, ή προσεπικληθεί στη δίκη κατά την οποία εκδόθηκε η απόφαση (ΑΠ 1339/2009).