Με τον νόμο 4800/2021 επήλθαν σημαντικές αλλαγές στην επιμέλεια του προσώπου του ανηλίκου τέκνου.

Η επιμέλεια του προσώπου του ανηλίκου δεν πρέπει να συγχέεται με την γονική μέριμνα του ανηλίκου. Σύμφωνα με το άρθρο  1518 ΑΚ, η επιμέλεια του προσώπου του ανηλίκου περιλαμβάνει α) την ανατροφή, β) την επίβλεψη, γ) την μόρφωση και την εκπαίδευσή του και δ) τον προσδιορισμό του τόπου διαμονής του, ενώ σύμφωνα με το άρθρο 1510 ΑΚ η γονική μέριμνα περιλαμβάνει α) την επιμέλεια του προσώπου του ανηλίκου, β) την διοίκηση της περιουσίας του ανηλίκου και γ) την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση, ή δικαιοπραξία, ή δίκη, που αφορούν το πρόσωπό του, ή την περιουσία του.

Α. Συναινετική ρύθμιση της επιμέλειας

α) Από την διάταξη του άρθρου  1513 ΑΚ, ως τούτο αντικαταστάθηκε από το άρθρο 7 του ν. 4800/2021, σε συνδυασμό με την διάταξη του άρθρου 1519 ΑΚ, το οποίο παραπέμπει στο άρθρο 1512 ΑΚ, στην περίπτωση διαζυγίου (ως και ακύρωσης του γάμου, λύσης ή ακύρωσης του συμφώνου συμβίωσης, δι­ακοπής της συμβίωσης των συζύγων ή των μερών του συμφώνου συμβίωσης) οι γονείς εξακολουθούν να ασκούν «από κοινού και εξίσου» την γονική μέριμνα. Κατά την άσκηση της επιμέλειας οφείλουν να  καταβάλλουν προσπάθεια για την εξεύρεση κοινά αποδεκτών λύσεων.

β) Μετά την τροποποίηση του άρθρου 1441 ΑΚ με το άρθρο 4 του ν. 4800/2021, οι σύζυγοι που αποφασίζουν να χωρίσουν συναινετικά με έκδοση συναινετικού διαζυγίου, υποχρεούνται να ρυθμίσουν, λαμβάνοντας υπ όψιν το «συμφέρον του τέκνου», πέραν της κατανομής της γονικής μέριμνας των τέκνων, τα της επιμέλειας του προσώπου των,  τον τόπο κατοικίας/διαμονής των, τον γονέ­α με τον οποίο θα διαμένουν τα τέκνα και την επικοινωνία των τέκνων με τον άλλο γονέα, με συμφωνία ισχύος για τουλά­χιστον (2) έτη (με αυτοδίκαια παράταση σε μη εναντίωση).

γ)  Σύμφωνα με το νέο άρθρο 1514 ΑΚ ως τούτο αντικαταστάθηκε από το άρθρο 8 του ν. 4800/2021, έχει δοθεί η δυνατότητα στους γονείς, μεταγενέστερα της έκδοσης του συναινετικού διαζυγίου και πάροδο (2) ετών, ή της με άλλο τρόπο λύσης του γάμου, ή της συμβίωσης, να ρυθμίσουν διαφορετικά, ή για πρώτη φορά, αντίστοιχα, τα της επιμέλειας των προσώπου των, τον τόπο κατοικίας των, τον γονέα με τον οποίο θα διαμένουν, καθώς και τον τρό­πο επικοινωνίας των με τον άλλο γονέα, με έγγραφο βεβαίας χρονολογίας, ισχύος τουλάχιστον (2) ετών (με αυτοδίκαια παράταση σε μη εναντίωση).

Β. Δικαστική ρύθμιση της επιμέλειας

Αν δεν υπάρχει ισχύουσα συμφωνία, η επικοινωνία ρυθμίζεται από το Δικαστήριο. Δεν προηγείται διαμεσολάβηση.

Γ. Ενημέρωση άλλου γονέα – Δικαίωμα πληροφόρησης

α) Από τις διατάξεις του ν. 4800/2021 (άρθρο 1519 ΑΚ) προκύπτει ότι, ο γονέας, που ασκεί την επιμέλεια του προσώπου του τέκνου και ανεξάρτητα του πως έχει κατανεμηθεί αυτή, ή αυτός με τον οποίον διαμένει το τέκνο, οφείλει, πριν πάρει οποιαδήποτε απόφαση, να ενημερώνει προηγούμενα τον άλλο γονέα, ώστε η απόφαση να ληφθεί από κοινού.  

β) Παράλληλα ο γονέας, ο οποίος δεν ασκεί την επιμέλεια του προσώπου του ανηλίκου έχει πάντα το δικαίωμα να ζητά από τον άλλο πληρο­φορίες για το πρόσωπο του τέκνου και την περιουσία του.

Δ. Λήψη απόφασης σε σημαντικά ζητήματα, από κοινού

Η λήψη από κοινού απόφασης είναι υποχρεωτική για λήψη αποφάσεων σε σημαντικά  ζητήματα, που αφορούν το τέκνο (άρθρο 1519 ΑΚ).

Ως σημαντικά ζητήματα θεωρούνται  

α) η ονοματοδοσία του τέκνου,

β) το θρήσκευμα του τέκνου,

γ) τα ζη­τήματα της υγείας του, που δεν είναι επείγοντα και εντε­λώς τρέχοντα, 

δ) τα ζητήματα εκπαίδευσης, που επιδρούν αποφασιστικά στο μέλλον του.

Ε. Λήψη απόφασης σε μη σημαντικά ζητήματα  

Σε κάθε άλλη περίπτωση ο έχων την επιμέλεια του τέκνου, ή αυτός με τον οποίον διαμένει το τέκνο, μπορεί να επιχειρεί και μόνος του πράξεις που δεν αφορούν τα παραπάνω «σημαντικά ζητήματα, με προηγούμενη, όμως, ενημέρωση του άλλου γονέα», όπως

α) συνήθεις πράξεις επιμέλειας 

β) πράξεις τρέχουσας διαχείρισης της περιουσίας του τέκνου,

γ) πράξεις που έχουν επείγοντα χαρακτήρα,

δ) πράξεις επί της υγείας του τέκνου που είναι επείγουσες και τα εντελώς τρέχουσες.

ε) πρόκειται για την λήψη δήλωσης βούλησης που είναι απευθυντέα προς το τέκνο.

ΣΤ. Σημειώνεται ότι επειδή η υποχρέωση προηγούμενης ενημέρωσης του άλλου γονέα, μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να µη συνάδει µε το άρθρο 4 του Συντάγματος και με το, από τα άρθρα 57 ΑΚ και 5 παρ. 2 Συντάγματος, δικαίωμα επί της προσωπικότητας που έχει ο γονέας µε τον οποίο διαμένει το τέκνο, δεν απαγορεύεται και είναι δυνατή η ενημέρωση του άλλου γονέα σε εύλογο χρόνο.

Ζ. Τυχόν καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος του γονέα να μην ενημερώνει προηγούμενα τον άλλον γονέα, μπορεί να αντιμετωπισθεί µε την εφαρμογή του άρθρου 1532 ΑΚ, περί κακής άσκησης και αφαίρεσης της επιμέλειας.

Οι παραπάνω ρυθμίσεις θα εφαρμοστούν από 16/9/2021.