Σύμφωνα με το (νέο) άρθρο 1520 ΑΚ, ως τούτο αντικαταστάθηκε από το άρθρο 13 του ν. 4800/2021, ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, έχει το δικαίωμα και την υποχρέωση της ευρύτερης επικοινωνίας με αυτό, στην οποία περιλαμβάνονται, τόσο η φυσική παρουσία και επαφή του με το τέκνο, όσο και η διαμονή του τέκνου στην οικία του.

Α. Συναινετική ρύθμιση επικοινωνίας

Οι γονείς, με έγγραφη συμφωνία, μπορούν να ρυθμίσουν συναινετικά τα σχετικά με την επικοινωνία του τέκνου με τον γονέα με τον οποίο δεν διαμέ­νει, λαμβάνοντας υπ όψιν το «βέλτιστο συμφέρον του τέκνου».

α) Μετά την τροποποίηση του άρθρου 1441 ΑΚ με το άρθρο 4 του ν. 4800/2021, οι σύζυγοι που αποφασίζουν να χωρίσουν συναινετικά με έκδοση συναινετικού διαζυγίου, υποχρεούνται να ρυθμίσουν, λαμβάνοντας υπ όψιν το «συμφέρον του τέκνου», πέραν της κατανομής της γονικής μέριμνας των τέκνων, τα της επιμέλειας του προσώπου των,  τον τόπο κατοικίας/διαμονής των, τον γονέ­α με τον οποίο θα διαμένουν τα τέκνα και την επικοινωνία των τέκνων με τον άλλο γονέα, με συμφωνία ισχύος για τουλά­χιστον (2) έτη (με αυτοδίκαια παράταση σε μη εναντίωση).

β). Σύμφωνα με το νέο άρθρο 1514 ΑΚ ως τούτο αντικαταστάθηκε από το άρθρο 8 του ν. 4800/2021, έχει δοθεί η δυνατότητα στους γονείς, μεταγενέστερα της έκδοσης του συναινετικού διαζυγίου και πάροδο (2) ετών, ή της με άλλο τρόπο λύσης του γάμου, ή της συμβίωσης, να ρυθμίσουν διαφορετικά, ή για πρώτη φορά, αντίστοιχα, τα της επιμέλειας των προσώπου των, τον τόπο κατοικίας των, τον γονέα με τον οποίο θα διαμένουν, καθώς και τον τρό­πο επικοινωνίας των με τον άλλο γονέα, με έγγραφο βεβαίας χρονολογίας, ισχύος τουλάχιστον (2) ετών (με αυτοδίκαια παράταση σε μη εναντίωση).

Β. Προσφυγή στο δικαστήριο

Εφ όσον οι γονείς διαφωνούν, η επικοινωνία του τέκνου με τον γονέα με τον οποίο δεν διαμέ­νει, ρυθμίζεται από το δικαστήριο. Ο δικαστής προκειμένου να ρυθμίσει το θέμα υποχρεώνεται από τον νόμο να κινηθεί στα παρακάτω νομικά πλαίσια.

Γ. Χρόνος επικοινωνίας με το τέκνο

Ο χρόνος επικοινωνίας του τέκνου με φυσική παρουσία με τον γονέα, με τον οποίο δεν διαμέ­νει, τεκμαίρεται (μαχητά) στο 1/3 του συνολικού χρόνου, εκτός αν ο γονέας αυτός ζητά μικρότερο χρόνο επικοι­νωνίας, ή επιβάλλεται να καθορισθεί μικρότερος ή μεγα­λύτερος χρόνος επικοινωνίας για λόγους που αφορούν στις συνθήκες διαβίωσης, ή στο συμφέρον του τέκνου, εφ όσον, σε κάθε περίπτωση, δεν διαταράσσεται η καθη­μερινότητα του τέκνου.

α) Η ρύθμιση δεν αποσαφηνίζει την βάση υπολογισμού του 1/3, αν δηλαδή αναφέρεται σε έτος, μήνα, ή 24ωρο. Δεν αποσαφηνίζει πώς θα προσδιορισθεί ο συνολικός ετήσιος, μηνιαίος, ή 24ωρος χρόνος επικοινωνίας, δεδομένου ότι στο δικαίωμα επικοινωνίας «περιλαμβάνεται, τόσο η φυσική παρουσία και επαφή του γονέα µε το τέκνο, όσο και η διαμονή του τέκνου στην οικία του».

β) Η ρύθμιση δεν αποσαφηνίζει, αν το τεκμήριο του 1/3 θα εφαρμόζεται και επί του χρόνου των υποχρεωτικών δραστηριοτήτων του τέκνου, όσον αφορά την σχολική του εκπαίδευση, ή επί του χρόνου ανάπαυσής του, και θα καταλαμβάνει και αυτές, γεγονός που θα μεταβάλλει ουσιωδώς το αποτέλεσμα του υπολογισμού του χρόνου ο οποίος αντιστοιχεί στο δικαίωμα επικοινωνίας.

γ) Επειδή το τεκμήριο του 1/3 είναι μαχητό, σε συνδυασμό με το νέο άρθρο 1513 ΑΚ, ως τούτο αντικαταστάθηκε από το άρθρο 7 του ν. 4800/2021, που καθιερώνει την άσκηση της γονικής μέριμνας «από κοινού και εξίσου» και εισάγει την υποχρεωτική ίση χρονική κατανομή της γονικής μέριμνας και της συνακόλουθης εναλλασσόμενης κατοικίας του ανήλικου τέκνου, ο χρόνος επικοινωνίας του τέκνου με τον άλλο γονέα μπορεί να φθάσει στο 1/2 του χρόνου σε ετήσια, μηνιαία, ή και  24ωρη επικοινωνία.

Δ. Αποκλεισμός, ή περιορισμός, της επικοινωνίας

Αποκλεισμός, ή περιορισμός, της επικοινωνίας είναι δυνατός μόνο για εξαιρετικά σοβαρούς λόγους, ιδίως όταν ο γονέας με τον οποίον δεν διαμένει το τέκνο, κριθεί ακατάλληλος να ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας. Για την διαπίστωση της ακαταλληλότητας του γονέα το δικαστήριο μπορεί να διατάξει κάθε πρόσφορο μέσο, ιδίως την εκπόνηση εμπεριστατωμένης έκθεσης κοινωνικών λειτουργών, ή ψυχιάτρων ή ψυχολόγων.

α) Με την ρύθμιση, το δικαίωμα επικοινωνίας υπόκειται σε περιορισμούς, εφ όσον αυτοί είναι αναγκαίοι για την προστασία του συμφέροντος του τέκνου. Οι περιορισμοί μπορεί να αναφέρονται στον τόπο, ή τον χρόνο της επικοινωνίας, την παρουσία τρίτων προσώπων κατά την διάρκειά της, ή ακόμη να συνίστανται στη λήψη μέτρων που διαμορφώνουν την επικοινωνία µε ιδιαίτερο τρόπο λόγω ειδικών περιστάσεων. 

β) Η δυνατότητα προσωπικής επικοινωνίας δεν μπορεί να αφαιρεθεί από το γονέα που δεν έχει μαζί του το τέκνο, ούτε και να περιορισθεί, παρά µόνο στο μέτρο, που σε εξαιρετικές περιπτώσεις, τούτο επιβάλλεται από σπουδαίο λόγο και ιδίως όταν υφίστανται εξαιρετικά ακραίες καταστάσεις, ή η άσκηση του δικαιώματος επικοινωνίας γίνεται µε τρόπο καταχρηστικό.

γ) Θεωρείται αυτονόητο ότι, ο αποκλεισμός του δικαιώματος επικοινωνίας προϋποθέτει την εξάντληση κάθε προσπάθειας υποβολής του δικαιώματος σε συγκεκριμένους περιοριστικούς όρους, ενώ ο διαρκής αποκλεισμός δύναται να επιβληθεί, µόνο όταν άλλα, χρονικώς περιορισμένα μέτρα, δεν επαρκούν.

δ) Τόσο για τον πλήρη αποκλεισμό, όσο και για τον περιορισμό της επικοινωνίας του τέκνου µε τον γονέα, ή τους απώτερους ανιόντες του, το Δικαστήριο θα εξετάσει εάν αυτό είναι αναγκαίο για το συμφέρον του τέκνου και όχι για το συμφέρον του γονέα, ή τρίτου, που έχει την επιμέλειά του και μόνο σε εξαιρετικά οριακές περιπτώσεις, όταν η ίδια η επικοινωνία είναι τραυματική για το παιδί.

Ε. Περίπτωση ενδοοικογενειακής βίας

Στην περίπτωση καταδίκης του γονέα, με οριστι­κή δικαστική απόφαση, για εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας και για εγκλή­ματα οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής, δηλαδή για τα αδικήματα που προβλέπονται στον ν. 3500/2006 για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, ως και για τα εγκλήματα των άρθρων 312 ΠΚ (σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας σε ανήλικο), 330 ΠΚ (εξαναγκασμός με σωματική βία, ή απειλή σωματικής βίας, ή άλλης παράνομης πράξης, ή παράλειψης, σε πράξη, παράλειψη, ή ανοχή) και 333 ΠΚ (πρόκληση σε άλλον τρόμο, ή ανησυχία, με απειλεί βίας, ή άλλης παράνομης πράξης, ή παράλειψης), σύμφωνα με το άρθρο 4 του ν. 3500/2006, σε συνδυασμό με την διάταξη του (νέου) άρθρου 1532 ΑΚ (άρθρο 14 ν. 4800/2021), ο δικαστής δύναται να αφαιρέσει από τον υπαίτιο ενδοοικογενειακής βίας γονέα το δικαίωμα επικοινωνίας του με το τέκνο (ολικά ή μερικά) καθώς επίσης να διατάξει κάθε πρόσφορο μέτρο προς διασφάλιση του συμφέροντος του τέκνου.

Επειδή η ρύθμιση προβλέπει έκδοση οριστι­κής δικαστικής απόφασης, δεν απαγορεύεται προσωρινά (με ασφαλιστικά μέτρα) να διαταχθεί η απαγόρευση επικοινωνίας, ή οποιοδήποτε άλλο πρόσφορο μέτρο προς διασφάλιση του συμφέροντος του τέκνου, μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης.

ΣΤ. Μεταρρύθμιση της επι­κοινωνίας

Όταν συντρέχει περίπτω­ση κακής, ή καταχρηστικής, άσκησης του δικαιώματος επικοινωνίας, ο άλλος γονέας, ή κάθε ένας από τους γονείς, αν πρόκειται για επικοινωνία με τρίτο, μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο την μεταρρύθμιση της επι­κοινωνίας.

Ζ. Τελική διάταξη  

Οι νέες ρυθμίσεις θα εφαρμοστούν από 16/9/2021