Α. Καταστήματα

1. Σύμφωνα με το άρθρο 42 ν. 1892/1990, ως ισχύει, η λειτουργία των καταστημάτων είναι ελεύθερη όλες τις ώρες και τις ημέρες της εβδομάδος, πλην της Κυριακής και των ημερών αργίας. Κατάστημα θεωρείται κάθε ανοικτός, ή κλειστός, χώρος σε ακίνητο, όπου συνήθως ενεργούνται αγοροπωλησίες εμπορευμάτων. Προς καταστήματα εξομοιούνται τα κουρεία, κομμωτήρια, ινστιτούτα αισθητικής, βαφεία, καθαριστήρια, πλυντήρια, σιδηρωτήρια και στιλβωτήρια.

2. Κατ' εξαίρεση, επιτρέπεται τις Κυριακές και τις ημέρες αργίας η λειτουργία των πρατηρίων υγρών καυσίμων, εστιατορίων, ζαχαροπλαστείων, μπαρ, καφενείων, γαλακτοπωλείων, κυλικείων και συναφών καταστημάτων, ανθοπωλείων, περιπτέρων και εξομοιουμένων καταστημάτων, φωτογραφείων, στιλβωτηρίων και αμιγών καταστημάτων λιανικής πωλήσεως ξηρών καρπών.

3. Ειδικά για τους τουριστικούς τόπους και τους τόπους παραθεριστικής κατοικίας (όπως αυτοί προσδιορίζονται κάθε φορά σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία) επιτρέπεται η λειτουργία και των αρτοποιείων, κρεοπωλείων, ιχθυοπωλείων και οπωροπωλείων.

4. Ειδικά για τα ιχθυοπωλεία, επιτρέπεται η λειτουργία τους και κατά την συμπίπτουσα προς Κυριακή παραμονή της 25ης Μαρτίου κάθε έτους.

5. Σε καταστήματα πωλήσεως παντός είδους παλαιών αντικειμένων, εφ όσον τα καταστήματα αυτά ευρίσκονται σε τόπους όπου εθιμικά γίνονται αγοραπωλησίες τέτοιων ειδών, επιτρέπεται η λειτουργία κατά τις Κυριακές και τις ημέρες αργίας, πλην της Κυριακής του Πάσχα και κατά τις ώρες 08.00 έως 13.00..

6. Κατ' εξαίρεση, με απόφαση του οικείου νομάρχη, επιτρέπεται η λειτουργία την Κυριακή και τις ημέρες αργίας ορισμένων καταστημάτων που εξυπηρετούν την τουριστική κίνηση σε αυστηρά οριοθετούμενες περιοχές δήμων και κοινοτήτων.

Β. Επιχειρήσεις 

1. Σύμφωνα με τις παρ. 1 και 2  του άρθρου 40 ν. 1892 /1990 οι επιχειρήσεις, που δεν είναι από την φύση τους συνεχούς λειτουργίας, μπορούν να λειτουργούν συνεχώς στο σύνολό τους, ή κατά τμήματα, με σύστημα λειτουργίας τεσσάρων εναλλασσόμενων ομάδων εργασίας.  

2. Οι επιχειρήσεις αυτές μπορούν επίσης να λειτουργούν συνεχώς, στο σύνολο τους ή κατά τμήματα, εφ' όσον για την λειτουργία τους, κατά το Σάββατο και την Κυριακή, ή την Κυριακή και την Δευτέρα, προσλάβουν ιδιαίτερο επί πλέον προσωπικό για να απασχολείται κατ' εναλλαγή σε δύο ομάδες επί δώδεκα ώρες την ημέρα.

Γ. Βασικές προϋποθέσεις λειτουργίας καταστημάτων και επιχειρήσεων.

Κατά συνέπεια, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, επιτρέπεται η λειτουργία καταστημάτων και επιχειρήσεων, στο σύνολο τους, ή κατά τμήματα παραγωγής, επτά ημέρες την εβδομάδα έως εικοσιτέσσερις ώρες την ημέρα.

α)  Βασική προϋπόθεση προς τούτο είναι η συγκατάθεση των εργαζομένων. Τούτο επιτυγχάνεται, σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 41 του ν. 1892/1990, ως ισχύει,  α) με επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας, ή β) με συμφωνία του εργοδότη με την συνδικαλιστική οργάνωση στην επιχείρησή του, ή γ) με συμφωνία του εργοδότη με το συμβούλιο των εργαζομένων, ή δ) με συμφωνία του εργοδότη με ένωση προσώπων. Ένωση προσώπων, στην περίπτωση αυτή, νοείται η ένωση του 25% τουλάχιστον των εργαζομένων στην επιχείρηση που απασχολεί πάνω από 20 εργαζομένους και 15%, εφ όσον ο συνολικός αριθμός των εργαζομένων στην επιχείρηση είναι κατ' ανώτατο αριθμό 20 εργαζόμενοι.

β) Οι επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις και οι συμφωνίες κατατίθενται υποχρεωτικά στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας.

Δ. Παροχή εργασίας

1. Οι εργαζόμενοι σε επταήμερη λειτουργία καταστημάτων και επιχειρήσεων δεν εργάζονται επτά ημέρες την εβδομάδα. Η διευθέτηση του χρόνου εργασίας των ρυθμίζεται από το άρθρο 41 του ν. 1892/1990, ως ισχύει.

2. Η διευθέτηση επιτυγχάνεται με επιχειρησιακή, ή κλαδική συλλογική σύμβαση εργασίας, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες της επιχείρησης, ή του κλάδου της επιχείρησης.

3. Η επιχειρησιακή, ή κλαδική, συλλογική σύμβαση εργασίας δεν μπορεί να αφίσταται των ορισμών των παρ.1 και 2 του άρθρου 41 του ν. 1892/1990, που προβλέπουν ότι,

α) Ισχύει το νόμιμο ωράριο εργασίας των 40 ωρών την εβδομάδα, ή το συμφωνηθέν μικρότερο συμβατικό ωράριο.

β) Για μία χρονική περίοδο (περίοδος αυξημένης απασχόλησης) ο εργαζόμενος μπορεί να απασχολείται 2 ώρες την ημέρα επιπλέον των οκτώ 8 ωρών, υπό την προϋπόθεση ότι οι επιπλέον των 40, ή του μικρότερου συμβατικού ωραρίου, ώρες εργασίας την εβδομάδα αφαιρούνται από τις ώρες εργασίας μιας άλλης χρονικής περιόδου (περίοδος μειωμένης απασχόλησης). Το χρονικό διάστημα των περιόδων αυξημένης και μειωμένης απασχόλησης δεν υπερβαίνει συνολικά τους 6 μήνες σε διάστημα 12 μηνών (περίοδος αναφοράς).

γ) Μέχρι 256 ώρες εργασίας από το συνολικό χρόνο απασχόλησης εντός του ημερολογιακού έτους, οι ώρες εργασίας πρέπει να κατανέμονται με αυξημένο αριθμό ωρών σε ορισμένες χρονικές περιόδους, που δεν μπορούν να υπερβαίνουν τις 32 εβδομάδες ετησίως με αντιστοίχως μειωμένο αριθμό ωρών κατά το λοιπό διάστημα του ημερολογιακού έτους.

δ) Αντί της μειώσεως των ωρών εργασίας χορηγείται στον εργαζόμενο ανάλογη ημερήσια ανάπαυση (ρεπό) ή συνδυασμός μειωμένων ωρών εργασίας και ημερών αναπαύσεως, ή ημερών αδείας, ή ανάλογη προσαύξηση της ετήσιας άδειας με αποδοχές.

ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ότι, ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να αρνηθεί την παροχή της επιπλέον αυτής εργασίας, αν δεν είναι σε θέση να την εκτελέσει. Η άρνησή του δεν είναι αντίθετη προς την καλή πίστη. Η άρνησή του δεν συνιστά λόγο καταγγελίας της σύμβασης εργασίας.

ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ότι, όλες οι προστατευτικές διατάξεις για το χρόνο υποχρεωτικής ανάπαυσης των εργαζομένων έχουν πλήρη εφαρμογή και κατά την περίοδο της αυξημένης απασχόλησης.

ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ότι, κατά την διευθέτηση του χρόνου εργασίας των εργαζομένων, ο μέσος όρος των ωρών εβδομαδιαίας εργασίας κατά την περίοδο του εξαμήνου (περίοδος αναφοράς), στις οποίες δεν περιλαμβάνονται οι ώρες της υπερεργασίας και των νόμιμων υπερωριών της περιόδου μειωμένης απασχόλησης, παραμένει στις 40 ώρες ή, εάν εφαρμόζεται μικρότερο συμβατικό ωράριο, παραμένει στον αριθμό ωρών του μικρότερου ωραρίου. Οι ώρες εργασίας ανά εβδομάδα δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν τις 48 ώρες, κατά μέσο όρο, σε περίοδο 6 μηνών, συμπεριλαμβανομένων και των ωρών υπερεργασίας και νομίμων υπερωριών.\

ε) Κατά την περίοδο της αυξημένης απασχόλησης η ημερήσια απασχόληση του εργαζομένου δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τις 10 ώρες. Στις υπερβάσεις του νόμιμου ημερήσιου ωραρίου μέχρι το ανώτατο όριο των 10 ωρών, καθώς και στις υπερβάσεις των 40 ωρών εβδομαδιαίως δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 1 του ν. 3385/2005, όπως αυτό αντικαταστάθηκε και ισχύει με την παρ. 10 του άρθρου 74 του ν. 3863/2010.

Ε. Αμοιβή εργασίας

1. Η καταβαλλόμενη αμοιβή του εργαζόμενου είναι ίση με την αμοιβή για εργασία 40 ωρών εβδομαδιαίως, εφ όσον στην επιχείρηση ισχύει εβδομαδιαίο ωράριο 40 ωρών. Αν στην επιχείρηση ισχύει εβδομαδιαίο ωράριο μικρότερο των 40 ωρών, η καταβαλλόμενη αμοιβή είναι ίση με την αμοιβή που προβλέπεται για το εβδομαδιαίο ωράριο.

2. Κατά την περίοδο της μειωμένης απασχόλησης, η υπέρβαση του συμφωνηθέντος μειωμένου εβδομαδιαίου ωραρίου, η οποία επιτρέπεται κατ' εξαίρεση, αμείβεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου 1 του ν. 3385/2005, όπως αντικαταστάθηκε και ισχύει με την παρ. 10 του άρθρου 74 του ν. 3863/2010.

3. Ο εργαζόμενος, που θα απασχοληθεί κατά την Κυριακή, αμείβεται με το νόμιμο ημερομίσθιο, ή το 1/25 του μισθού προσαυξημένο με 75% στο καταβαλλόμενο ωρομίσθιο, με αναπληρωματική ημέρα ανάπαυσης μέσα στην επόμενη εβδομάδα. Προϋπόθεση για να χορηγηθεί ολόκληρη ημέρα αναπληρωματικής ανάπαυσης είναι να εργασθεί κατά την Κυριακή άνω των 5 ωρών. Σε περίπτωση που απασχοληθεί λιγότερο από 5 ώρες δικαιούται αντίστοιχες ώρες ανάπαυσης.

4. Όταν η Κυριακή συμπίπτει με υποχρεωτική αργία οι εργαζόμενοι δικαιούνται  
α) Όσοι αμείβονται με ημερομίσθιο, το καταβαλλόμενο ημερομίσθιο με  προσαύξηση 75% επί του νομίμου ημερομισθίου τους. Επιπλέον ρεπό σε άλλη εργάσιμη ημέρα της εβδομάδας.
β) όσοι αμείβονται με μηνιαίο μισθό, προσαύξηση 75% του νομίμου μισθού τους και αναπληρωματική ανάπαυση. Αν δεν χορηγηθεί αναπληρωματική μέρα ανάπαυσης δικαιούνται το 1/25 του μηνιαίου μισθού.