1. Άδεια γάμου.

Οι εργαζόμενοι δικαιούνται άδεια γάμου 5 εργασίμων ημερών με αποδοχές για όσους εργάζονται με πενθήμερο και 6 εργάσιμων ημερών με αποδοχές για αυτούς που εργάζονται με εξαήμερο (Ε.Γ.Σ.Σ.Ε. 2000 – 2001 άρθρο 10).

Άδεια γέννησης παιδιού για τον πατέρα. Σε περίπτωση γέννησης παιδιού ο εργαζόμενος πατέρας δικαιούται (2) ημέρες άδεια με αποδοχές για κάθε παιδί. Οι άδειες αυτές είναι πρόσθετες και δεν συμψηφίζονται με τις ημέρες κανονικής άδειας.

2. Άδεια μητρότητας (Τοκετού - Λοχείας).

Οι εργαζόμενες μητέρες δικαιούνται άδεια μητρότητας συνολικής διάρκειας 17 εβδομάδων. Οι 8 εβδομάδες χορηγούνται υποχρεωτικά πριν την πιθανή ημερομηνία τοκετού, και οι υπόλοιπες 9 μετά τον τοκετό. Σε περίπτωση που ο τοκετός πραγματοποιηθεί σε προγενέστερη από την πιθανή ημερομηνία, το υπόλοιπο της άδειας χορηγείται μετά τον τοκετό, ώστε να συμπληρωθούν οι 17 εβδομάδες (Ε.Γ.Σ.Ε.Ε. 2000 - 2001, άρθρο 7). 

3. Άδεια προστασίας μητρότητας.

Με το άρθρο 142 του ν. 3655/2008 οι εργαζόμενες μητέρες, οι οποίες είναι ασφαλισμένες στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και απασχολούνται σε επιχειρήσεις με σχέση εξαρτημένης εργασίας, ορισμένου ή αορίστου χρόνου, με πλήρη ή μερική απασχόληση, δικαιούνται την ειδική άδεια προστασίας μητρότητας χρονικής διάρκειας (6) μηνών. 

Η άδεια χορηγείται στις εργαζόμενες μετά την λήξη της άδειας τοκετού-λοχείας, της ισόχρονης προς το μειωμένο ωράριο άδειας, καθώς επίσης και στις εργαζόμενες που αμέσως μετά τα ανωτέρω διαστήματα κάνουν χρήση της ετήσιας κανονικής άδειας, εφ’ όσον αυτό είναι απαραίτητο με βάση τις ετήσιες προθεσμίες για τη χορήγησή της. Το δικαίωμα αυτό ασκείται εντός 60 ημερών από τη λήξη των ανωτέρω αδειών. Σύμφωνα με την 124/2018 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ο χρόνος της εξάμηνης άδειας προστασίας της μητρότητας δεν συμψηφίζεται στο διάστημα των 30 μηνών που διαρκεί η άδεια φροντίδας παιδιού («μειωμένο ωράριο»), το οποίο παρατείνεται αντίστοιχα.

Η άδεια αυτή είναι με αποδοχές που είναι ίσες με τον κατώτατο μισθό όπως ορίζεται κάθε φορά με βάση την ΕΓΣΕΕ και φορέας καταβολής είναι ο ΟΑΕΔ. Ο ΟΑΕΔ υποχρεούται να αποδίδει στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ τις προβλεπόμενες εισφορές για τον κλάδο σύνταξης, παρακρατώντας την προβλεπόμενη εργατική εισφορά που βαρύνει τον εργαζόμενο μαζί με την εργοδοτική εισφορά που βαρύνει τον ΟΑΕΔ.

Αναλυτικά για τα επιδόματα μητρότητας.

Οι εργαζόμενες μπορούν να απουσιάσουν νόμιμα από την εργασίας τους κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης και λοχείας συνολικά 17 εβδομάδες. Οι 8 εβδομάδες χορηγούνται υποχρεωτικά πριν την πιθανή ημερομηνία τοκετού, και οι υπόλοιπες 9 μετά τον τοκετό. Σε περίπτωση που ο τοκετός πραγματοποιηθεί σε προγενέστερη από την πιθανή ημερομηνία, το υπόλοιπο της άδειας απουσίας χορηγείται μετά τον τοκετό, ώστε να συμπληρωθούν οι 17 εβδομάδες (Ε.Γ.Σ.Σ.Ε.2000-2001 άρθρο 7).Την άδεια δικαιούται και η γυναίκα της οποίας το τέκνο γεννήθηκε νεκρό, ή πέθανε μετά τον τοκετό. Επειδή η απουσία από την εργασία θωρείται άδεια από νόμιμο κώλυμα, οι γυναίκες δικαιούνται να λάβουν τις αποδοχές τους από τον εργοδότη, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις και τους όρους των άρθρων 657-658 ΑΚ. Συνεπώς, όσες δεν έχουν συμπληρώσει έτος εργασίας στον αυτό εργοδότη δικαιούνται τις αποδοχές τους για μισό μήνα, όσες δε έχουν συμπληρώσει έτος εργασίας τις αποδοχές τους για ένα μήνα. Από τις αποδοχές αυτές ο εργοδότης δικαιούται να αφαιρέσει ό,τι έλαβε η εργαζομένη εξαιτίας του τοκετού, δυνάμει υποχρεωτικής εκ του νόμου ασφαλίσεως. Στην περίπτωση αυτή, αφαιρείται ολόκληρο το καταβληθέν για το συγκεκριμένο διάστημα από τον ασφαλιστικό οργανισμό ποσό, δηλαδή και εκείνο που αντιστοιχεί στις μη εργάσιμες ημέρες του διαστήματος. Εάν, όμως, η εργαζομένη δεν δικαιούται να λάβει παροχές από τον φορέα υποχρεωτικής ασφαλίσεως, τότε ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να της καταβάλει ολόκληρες τις αποδοχές των 15 ημερών ή του (1) μηνός. Εφ όσον η εργαζόμενη γυναίκα έχει πραγματοποιήσει 200 τουλάχιστον ημέρες ασφάλισης κατά τα δύο τελευταία χρόνια πριν από την πιθανή ημέρα τοκετού και δεν εργάζεται κατά το διάστημα της επιδότησης, δηλαδή 56 μέρες πριν τον τοκετό και 63 μέρες μετά, δικαιούται να λάβει από τον ΕΦΚΑ επίδομα μητρότητας. Το ποσό υπολογίζεται βάσει του μέσου όρου των αποδοχών των (30) τελευταίων ημερών ασφάλισης του προηγούμενου χρόνου.  Στο τέλος της λοχείας, καταβάλλεται από τον ΟΑΕΔ ένα συμπληρωματικό ποσό, ούτως ώστε, για το διάστημα των 119 ημερών η εργαζόμενη μητέρα να συμπληρώσει το σύνολο των αποδοχών της. Σύμφωνα με το άρθρο 44 ν. 4488/2017 το επίδομα μητρότητας, για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 14 εβδομάδων, το δικαιούνται και οι αυτοαπασχολούμενες εργαζόμενες γυναίκες.

4. Άδεια φροντίδας παιδιού (θηλασμού).

Σύμφωνα με το άρθρο 9 ΕΓΣΣΕ 1993, σε συνδυασμό με το άρθρο 6 της ΕΓΣΣΕ 2002-2003, το οποίο κυρώθηκε με την περίπτωση Β' του άρθρου 7 του ν. 3144/2003,  του άρθρου 9 της ΕΓΣΣΕ 2004-2005, και του άρθρου 2 της ΕΓΣΣΕ 2014,  σε συνδυασμό με το άρθρο 38 ν. 4342/2015, οι εργαζόμενοι, φυσικοί, θετοί, ή ανάδοχοι, γονείς και των δύο φύλων, ανεξάρτητα από το είδος της δραστηριότητας που ασκεί ο άλλος γονέας ακόμη και αν ο άλλος γονέας δεν εργάζεται, δικαιούνται για χρονικό διάστημα (30) μηνών από τη λήξη της άδειας λοχείας, είτε να προσέρχονται αργότερα, είτε να αποχωρούν νωρίτερα, κατά μία ώρα κάθε ημέρα από την εργασία τους. Εναλλακτικά με συμφωνία του εργοδότη, το ημερήσιο ωράριο μπορεί να ορίζεται μειωμένο κατά (2) ώρες ημερησίως για τους πρώτους (12) μήνες και σε (1) ώρα ημερησίως για (6) επιπλέον μήνες. Σε περίπτωση διαζυγίου, διάστασης, ή γέννησης τέκνου χωρίς γάμο των γονέων του, την άδεια φροντίδας παιδιού λαμβάνει ο γονέας που έχει την επιμέλεια, εκτός και αν συμφωνήσουν διαφορετικά. Η άδεια χορηγείται έπειτα από κοινή δήλωση των γονέων προς τον εργοδότη, ή τους εργοδότες τους, για το ποιος θα κάνει χρήση της άδειας, ενώ μπορούν επίσης να συμφωνήσουν να μοιραστούν την άδεια αυτή για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα τα οποία γνωστοποιούν. Οι εργοδότες υποχρεούνται να παρέχουν στους εργαζόμενους σχετικές βεβαιώσεις. Το μειωμένο ωράριο δικαιούνται οι γονείς με αίτησή τους και συμφωνία του εργοδότη, να το ζητήσουν εναλλακτικά ως συνεχόμενη ισόχρονη άδεια με αποδοχές, αλλά η εναλλακτική χορήγηση της άδειας προϋποθέτει συμφωνία του εργοδότη. Σύμφωνα με την 124/2018 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ο χρόνος της εξάμηνης ειδικής άδειας προστασίας της μητρότητας δεν συμψηφίζεται στο διάστημα των 30 μηνών που διαρκεί η άδεια φροντίδας παιδιού, το οποίο παρατείνεται αντίστοιχα.

Συνοπτικά για τις 3 προηγούμενες άδειες.

Η άδεια Μητρότητας  παρέχεται 8 εβδομάδες πριν τον τοκετό και 9 εβδομάδες μετά τον τοκετό.  Ακολουθεί η άδεια Προστασίας Μητρότητας διάρκειας 6 μηνών με αμοιβή από τον ΟΑΕΔ και στην συνέχεια η άδεια Φροντίδας Παιδιού (θηλασμού) με μειωμένο ωράριο για 30 μήνες από την επιστροφή στην εργασία.

5. Γονική άδεια ανατροφής παιδιού.

Σύμφωνα με το άρθρο 50 του ν. 4075/2012 ο γονέας έχει δικαίωμα γονικής άδειας ανατροφής του παιδιού μέχρις ότου συμπληρώσει την ηλικία των έξι (6) ετών, με σκοπό την εκπλήρωση των ελάχιστων υποχρεώσεων ανατροφής προς αυτό. Αν και οι δύο γονείς απασχολούνται στον ίδιο εργοδότη, αποφασίζουν με κοινή δήλωσή τους, κάθε φορά, ποιος από τους δύο θα κάνει πρώτος χρήση αυτού του δικαιώματος και για πόσο χρονικό διάστημα. Η γονική άδεια ανατροφής είναι άνευ αποδοχών, χορηγείται εγγράφως για περίοδο τουλάχιστον (4) μηνών. Η γονική άδεια ανατροφής χορηγείται εφ άπαξ ή τμηματικά, με βάση σχετική αίτηση του εργαζόμενου, όπου διευκρινίζεται η έναρξη και η λήξη της. Η γονική άδεια ανατροφής χορηγείται από τον εργοδότη με βάση τη σειρά προτεραιότητας των απασχολούμενων στην επιχείρηση για κάθε ημερολογιακό έτος. Αν υπάρχουν περισσότερα παιδιά, το δικαίωμα των γονέων είναι αυτοτελές για το καθένα από αυτά, εφόσον από τη λήξη της άδειας που δόθηκε για το προηγούμενο παιδί μεσολάβησε (1) χρόνος πραγματικής απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη, εκτός αν ορίζεται ευνοϊκότερα από ειδική διάταξη νόμων, διαταγμάτων, κανονισμών, Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, Διαιτητικών Αποφάσεων ή συμφωνιών εργοδοτών και εργαζομένων. Για τη χορήγηση της γονικής άδειας ανατροφής απαιτείται να έχει συμπληρωθεί (1) χρόνος συνεχόμενης, ή διακεκομμένης, εργασίας στον ίδιο εργοδότη, εκτός αν ορίζεται ευνοϊκότερα από ειδική διάταξη νόμων, διαταγμάτων, κανονισμών, Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, Διαιτητικών Αποφάσεων ή συμφωνιών εργοδοτών και εργαζομένων. Σε περίπτωση θανάτου γονέα, ολικής αφαίρεσης της γονικής μέριμνας, ή μη αναγνώρισης τέκνου, η γονική άδεια ανατροφής χορηγείται στο διπλάσιο στον άλλο γονέα. Σε περίπτωση διάστασης ή διαζυγίου το δικαίωμα είναι αυτοτελές για κάθε γονέα. Τη γονική άδεια ανατροφής δικαιούται και ο εργαζόμενος ο οποίος υιοθετεί ή αναδέχεται τέκνο ηλικίας έως (6) ετών. Χορηγείται μέχρι τα (8) έτη του παιδιού και σε περίπτωση που η διαδικασία υιοθεσίας, ή αναδοχής, δεν έχει ολοκληρωθεί μέχρι την ηλικία των έξι (6) ετών αυτού. Αιτήσεις χορήγησης γονικής άδειας γονέων παιδιών με αναπηρία, με μακροχρόνια ή αιφνίδια ασθένεια και μόνων γονέων λόγω θανάτου γονέα, ολικής αφαίρεσης της γονικής μέριμνας ή μη αναγνώρισης τέκνων, χορηγούνται με απόλυτη προτεραιότητα.

6. Άδεια παρακολούθησης σχολικής επίδοσης.

Σύμφωνα με το άρθρο 4 της ΕΓΣΣΕ 2008-2009, το οποίο τροποποιεί το άρθρο 9 του ν.1483/1984 και το άρθρο 33 ν. 4521/2018, για κάθε παιδί ηλικίας μέχρι 16 ετών το οποίο παρακολουθεί μαθήματα στοιχειώδους ή μέσης εκπαίδευσης, ή φοιτά στο νηπιαγωγείο, οι εργαζόμενοι γονείς δικαιούνται να απουσιάζουν, χωρίς περικοπή των αποδοχών τους και μετά από άδεια του εργοδότη, ορισμένες ώρες, ή ολόκληρη την ημέρα, από την εργασία τους, μέχρι τη συμπλήρωση (4) εργάσιμων ημερών κάθε ημερολογιακό έτος, συνολικά και για τους δύο γονείς, προκειμένου να παρακολουθήσουν τη σχολική επίδοση του παιδιού. Χορηγείται τμηματικά και μέχρι  εργάσιμη ημέρα κάθε φορά. Αν και οι δύο γονείς απασχολούνται, αποφασίζουν με κοινή συμφωνία, κάθε φορά, ποιος από τους δύο θα κάνει χρήση αυτού του δικαιώματος και για πόσο χρονικό διάστημα. 

7. Άδεια για μονογονεϊκών οικογενειών.

Σύμφωνα με το άρθρο 7 της ΕΓΣΣΕ 2002-2003, στους εργαζόμενους που έχουν χηρέψει και στον άγαμο γονέα που έχει την επιμέλεια του παιδιού, εφ όσον είναι ηλικίας μέχρι 12 ετών συμπληρωμένων, χορηγείται άδεια με αποδοχές (6) εργάσιμων ημερών τον χρόνο, πέραν αυτής που δικαιούνται με άλλες διατάξεις. Γονέας με (3) παιδιά ή περισσότερα δικαιούται άδεια (8) εργάσιμων ημερών. Η άδεια αυτή χορηγείται εφ άπαξ, ή τμηματικά, μετά από συνεννόηση με τον εργοδότη και δεν πρέπει να συμπίπτει χρονικά με την αρχή ή το τέλος της ετήσιας κανονικής άδειας.

8. Άδεια φροντίδας υιοθετημένων παιδιών.

Το δικαίωμα διακοπής της εργασίας ή καθυστερημένης προσέλευσης ή πρόωρης αποχώρησης της μητέρας και εναλλακτικά του πατέρα για τη φροντίδα παιδιών, σύμφωνα με το άρθρο 9 της ΕΓΣΣΕ του 1993, έχουν και οι θετοί γονείς παιδιών ηλικίας έως 6 ετών (Ε.Γ.Σ.Σ.Ε. 2000 - 2001 άρθρο 8). Την άδεια φροντίδας παιδιού δικαιούνται και οι άγαμοι γονείς, με χρονική αφετηρία την ημερομηνία της υιοθεσίας.

9. Άδεια ασθένειας μελών οικογένειας.

Στην περίπτωση ασθένειας εξαρτώμενων παιδιών, ή άλλων μελών της οικογένειας, ο εργαζόμενος γονέας δικαιούται, χωρίς αποδοχές, άδεια για ασθένεια μελών οικογένειας, η διάρκεια της οποίας δεν μπορεί να ξεπεράσει τις 6 εργάσιμες ημέρες κάθε ημερολογιακό έτος εάν ο δικαιούχος προστατεύει ένα παιδί, ή τις 8 εργάσιμες ημέρες  εάν ο δικαιούχος προστατεύει δύο παιδιά, ή τις 14 εργάσιμες ημέρες αν προστατεύει 3 παιδιά και πάνω (Ε.Γ.Σ.Σ.Ε 2008-2009 άρθρο 5). Εξαρτώμενα πρόσωπα, σύμφωνα με το άρθρο 2 ν. 1483/1984, είναι, τα παιδιά μέχρι 16 ετών (φυσικά ή υιοθετημένα), τα παιδιά άνω των 16 εφ όσον πάσχουν από βαριά ασθένεια ή αναπηρία, ο σύζυγος που δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί, οι γονείς, ή τα ανύπαντρα αδέλφια, που δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν. 

10. Μειωμένο ωράριο για παιδιά με αναπηρία.

Σύμφωνα με τον ν. 1483/84, οι γονείς που έχουν παιδιά ανεξαρτήτως ηλικίας με πνευματική, σωματική ή ψυχική αναπηρία, δικαιούνται μειωμένου ωραρίου κατά 1 ώρα την ημέρα (με ανάλογη περικοπή των αποδοχών) υπό την προϋπόθεση η επιχείρηση να απασχολεί τουλάχιστον 50 άτομα.

11. Γονική άδεια παιδιού που πάσχει από νόσημα που απαιτεί μεταγγίσεις αίματος, από νεοπλασματική ασθένεια, ή χρήζει μεταμόσχευσης, βαριά νοητική στέρηση και σύνδρομο Down.

Σύμφωνα με τα άρθρα 51 ν. 4075/2012 και 45 ν. 4488/2017, στο φυσικό, θετό ή ανάδοχο, γονέα παιδιού ηλικίας έως 18 ετών συμπληρωμένων, το οποίο πάσχει από νόσημα που απαιτεί μεταγγίσεις αίματος και παραγώγων του, ή αιμοκάθαρση, από νεοπλασματική ασθένεια, ή χρήζει μεταμόσχευσης, ή πάσχει από βαριά νοητική στέρηση, ή σύνδρομο Down ή αυτισμό, χορηγείται ειδική γονική άδεια, διάρκειας δέκα εργάσιμων ημερών κατ’ έτος, με αποδοχές, έπειτα από αίτησή του, κατά απόλυτη προτεραιότητα.

12. Γονική άδεια παιδιού σε περίπτωση νοσηλείας λόγω ασθένειας ή ατυχήματος. Σύμφωνα με το άρθρο 51 ν. 4075/2012, στο φυσικό, θετό και ανάδοχο, γονέα, σε περίπτωση νοσηλείας του παιδιού λόγω ασθένειας, ή ατυχήματος, που καθιστά αναγκαία την άμεση παρουσία του εργαζόμενου, χορηγείται γονική άδεια νοσηλείας, και μέχρι την ηλικία των 18 ετών αυτού συμπληρωμένων, χωρίς αποδοχές, εφόσον έχει εξαντλήσει την γονική άδεια ανατροφής, για όσο διάστημα διαρκεί η νοσηλεία και σε κάθε περίπτωση όχι πέραν των τριάντα εργάσιμων ημερών κατ’ έτος.

13. Άδεια φροντίδας παιδιού με παρένθετη μητρότητα.

Σύμφωνα με το άρθρο 7 της Ε.Γ.Σ.Σ.Ε 2006-2007, σε περίπτωση απόκτησης παιδιού με τη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας οι αποκτώντες γονείς δικαιούνται τις άδειες που αφορούν τη φροντίδα και την ανατροφή του παιδιού, ως εάν ήσαν φυσικοί γονείς. Κατά την διάρκεια του θηλασμού, το μειωμένο ωράριο του άρθρου 9 ΕΓΣΣΕ 1993 όπως ισχύει δικαιούνται η γυναίκα που γέννησε και η αποκτώσα μητέρα.