Πλήρης απασχόληση υπάρχει όταν συμφωνείται παροχή εργασίας που καλύπτει το ωράριο πλήρους απασχόλησης, που ισχύει στην επιχείρηση, το οποίο μπορεί να προκύπτει από ΣΣΕ, Κανονισμό Εργασίας, ατομικές συμβάσεις εργασίας, επιχειρησιακή συνήθεια κ.ο.κ.

Α. Σύμφωνα με το άρθρο 59 του αναπτυξιακού νόμου 4635/2019, που αντικατέστησε το άρθρο 38 ν. 1892/1990, ως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 2 ν. 3846/2010, «μερική απασχόληση» θεωρείται η συμφωνία εργοδότη και μισθωτού, κατά την κατάρτιση της σύμβασης εργασίας (ορισμένου ή αορίστου χρόνου) ή κατά την διάρκεια της, για παροχή εργασίας σε ημερήσια, εβδομαδιαία, δεκαπενθήμερη, ή μηνιαία βάση, μικρότερης διάρκειας από την πλήρη απασχόληση, αρκεί η εργασία να είναι συνεχόμενη και να παρέχεται μία φορά την ημέρα.

Κατά συνέπεια εργαζόμενος «μερικής απασχόλησης» θεωρείται ο εργαζόμενος που οι ώρες εργασίας του είναι λιγότερες από το κανονικό ωράριο εργασίας του «συγκρίσιμου εργαζόμενου με πλήρη απασχόληση».

«Συγκρίσιμος εργαζόμενος με πλήρη απασχόληση», θεωρείται ο εργαζόμενος πλήρους απασχόλησης, που απασχολείται στην ίδια επιχείρηση και  εκτελεί τα ίδια ή παρόμοια καθήκοντα υπό τις ίδιες συνθήκες με τον μερικώς εργαζόμενο.

Όταν στην επιχείρηση δεν υπάρχει συγκρίσιμος εργαζόμενος με πλήρη απασχόληση, η σύγκριση γίνεται με αναφορά στη συλλογική ρύθμιση στην οποία θα υπαγόταν ο εργαζόμενος, αν είχε προσληφθεί με πλήρη απασχόληση.

Β. Η συμφωνία καταρτίζεται εγγράφως και γνωστοποιείται εντός (8) ημερών από την κατάρτισή της στην Επιθεώρηση Εργασίας. Άλλως τεκμαίρεται η πλήρης απασχόληση του μισθωτού.

Η συμφωνία που δεν τηρεί τις παραπάνω προϋποθέσεις, συνιστά «μονομερή βλαπτική μεταβολή» των όρων εργασίας και επισύρει τις συνέπειες του άρθρου 7 ν. 2112/1920,  των σχετικών διατάξεων του Αστικού Κώδικα, και των άρθρων 23 επ. ν. 3996/2011.

«Μονομερής βλαπτική μεταβολή» των όρων εργασίας υπάρχει και όταν η μερική απασχόληση εφαρμόζεται με τρόπο, που συνιστά καταχρηστική άσκηση του διευθυντικού δικαιώματος του εργοδότη.

Γ. Η μερική απασχόληση έχει δύο ειδικότερες μορφές.

α) Την συμβατική μερική απασχόληση, δηλαδή την συμφωνία μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου 

β) Την μερική απασχόληση με αίτηση του εργαζομένου, δηλαδή την δυνατότητα του εργαζομένου να ζητήσει μονομερώς από τον εργοδότη την μετατροπή της σύμβασης εργασίας του από πλήρη σε μερική απασχόληση, με δικαίωμα επανόδου σε πλήρη απασχόληση.

Αυτό προϋποθέτει ο εργοδότης να απασχολεί περισσότερα από (20) εργαζόμενους, αυτός δε να έχει συμπληρώσει ένα ημερολογιακό έτος εργασίας.

Η αποδοχή της πρότασης δεν είναι υποχρεωτική για τον εργοδότη, ο οποίος μπορεί να αρνηθεί, όταν τούτο δικαιολογείται από τις επιχειρησιακές ανάγκες. Η άρνησή του, πάντως, ελέγχεται στα πλαίσια της καταχρηστικής άσκησης του διευθυντικού του δικαιώματος. Αν ο εργοδότης δεν απαντήσει εγγράφως μέσα σε ένα μήνα από την πρόταση του εργαζομένου, θεωρείται ότι το αίτημα του εργαζομένου έχει γίνει δεκτό.

Η καταγγελία της σύμβασης εργασίας, λόγω μη αποδοχής από τον μισθωτό εργοδοτικής πρότασης για μερική απασχόληση, είναι άκυρη.

Δ. Έκταση της μερικής απασχόλησης.

Η σύναψη της μερικής απασχόλησης (είτε συμβατικά, είτε με πρόταση του εργαζομένου) επιτρέπεται, τόσο στις σχέσεις ιδιωτικού δικαίου, όσο και στις δημόσιες επιχειρήσεις, τους οργανισμούς και τους λοιπούς φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, όπως αυτός προσδιορίζεται από το άρθρο 14 του ν. 2190/1994.

Εξαιρούνται, το Δημόσιο, οι Ο.Τ.Α. πρώτου και δεύτερου βαθμού, τα Ν.Π.Δ.Δ., καθώς και οι  φορείς για τους οποίους η μερική απασχόληση προβλέπεται από ειδικούς νόμους, ή από διατάξεις κανονισμών που έχουν κυρωθεί με νόμο ή έχουν ισχύ νόμου.

Για τη μερική απασχόληση σε επιχειρήσεις, οργανισμούς και φορείς του του ευρύτερου δημόσιου τομέα, εφαρμόζονται οι διατάξεις του ν. 2190/1994, με εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου για την αντιμετώπιση εκτάκτων ή επειγουσών αναγκών συμφωνείται με σύμβαση ορισμένου χρόνου διάρκειας μέχρι έξι (6) μηνών. Στην περίπτωση αυτή η μερική απασχόληση δεν υπερβαίνει τις (4) ώρες ημερησίως.

Στην τελευταία περίπτωση η σχετική προκήρυξη αποστέλλεται πριν από την δημοσίευση της στο Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού (ΑΣΕΠ) το οποίο οφείλει να ελέγξει αυτήν από άποψη νομιμότητας μέσα σε (10) ημέρες. Οι ανωτέρω συμβάσεις, που καταρτίζονται για την κάλυψη έκτακτων, ή επειγουσών, αναγκών, λήγουν αυτοδικαίως με την πάροδο της συμφωνηθείσας διάρκειας τους, χωρίς να απαιτείται προς τούτο καμία άλλη διατύπωση, η δε για οποιονδήποτε λόγο ανανέωσή τους, ή μετατροπή τους, σε σύμβαση, ή σχέση, εργασίας αορίστου χρόνου απαγορεύεται και είναι αυτοδικαίως άκυρη.

Ε. Στοιχεία της σύμβασης μερικής απασχόλησης.

Η σύμβαση μερικής απασχόλησης πρέπει να περιλαμβάνει,

α) τα στοιχεία ταυτότητας των συμβαλλομένων,

β) τον τόπο παροχής της εργασίας, την έδρα της επιχείρησης ή τη διεύθυνση του εργοδότη,

γ) τον χρόνο της απασχόλησης, τον τρόπο κατανομής και τις περιόδους εργασίας,

δ) τον τρόπο αμοιβής και

ε) τους τυχόν όρους τροποποίησης της σύμβασης.

ΣΤ. Εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας.

Οι διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας, που δεν έρχονται σε αντίθεση με τα παραπάνω, εφαρμόζονται και για τους μερικώς απασχολούμενους. Με επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας επιτρέπεται η συμπλήρωση, ή τροποποίηση, των παραπάνω ρυθμίσεων.

Ζ. Πρόσθετη εργασία.

Αν παραστεί ανάγκη για πρόσθετη εργασία πέραν από την συμφωνηθείσα, ο μερικώς απασχολούμενος έχει την υποχρέωση να την παράσχει, αν είναι σε θέση να την παράσχει. Η τυχόν άρνησή του είναι αντίθετη προς την καλή πίστη.

Αν, η πρόσθετη εργασία λαμβάνει χώρα κατά συνήθη τρόπο, ο εργαζόμενος μπορεί να αρνηθεί την παροχή της.

Σε κάθε περίπτωση η πρόσθετη εργασία δύναται να πραγματοποιηθεί (κατ' ανώτατο όριο) μέχρι τη συμπλήρωση του πλήρους ημερήσιου ωραρίου του συγκρίσιμου εργαζομένου.

Αν παρασχεθεί πρόσθετη εργασία ο μερικώς απασχολούμενος δικαιούται αντίστοιχης αμοιβής με προσαύξηση (12%) επί της συμφωνηθείσας αμοιβής για κάθε επιπλέον ώρα εργασίας που θα παράσχει.

Αν απασχοληθεί Κυριακή, ή άλλη ημέρα αργίας, ή νύκτα, συνεπάγεται ότι θα λάβει την νόμιμη προσαύξηση.

Η. Ειδική ρύθμιση οδηγών αυτοκινήτων και συνοδών μεταφοράς μαθητών

Για τους οδηγούς αυτοκινήτων μεταφοράς μαθητών, νηπίων και βρεφών και στους συνοδούς αυτών, που εργάζονται στα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια, στους παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς και στα νηπιαγωγεία, δεν είναι υποχρεωτικό οι ώρες παροχής της μερικής εργασίας, να είναι συνεχόμενες και να παρέχονται μία φορά την ημέρα (άρθρο 38 παρ. 7, εδ. δεύτερο ν. 1892/1990, όπως ισχύει).

Θ. Ειδική ρύθμιση καθηγητών ξένων γλωσσών

Για τους καθηγητές, που εργάζονται στα φροντιστήρια ξένων γλωσσών και μέσης εκπαίδευσης, τους οδηγούς αυτοκινήτων μεταφοράς μαθητών, νηπίων και βρεφών και τους συνοδούς αυτών που εργάζονται στα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια, στους παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς και στα νηπιαγωγεία, δεν είναι υποχρεωτικό οι ώρες παροχής της μερικής εργασίας, να είναι συνεχόμενες και να παρέχονται μία φορά την ημέρα.

Ι. Ειδική ρύθμιση εποχικών ξενοδοχειακών - επισιτιστικών επιχειρήσεων.

Σε εποχικές ξενοδοχειακές και επισιτιστικές επιχειρήσεις, οι ατομικές συμβάσεις μερικής απασχόλησης γίνονται, μόνο, για ημερήσια, ή εβδομαδιαία, περίοδο εργασίας.

ΙΑ. ΑΠΟΔΟΧΕΣ ΜΕΡΙΚΩΣ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ    

Σύμφωνα με το άρθρο 17 παρ.1 ν. 3899/2010 και άρθρο 2 παρ. 9 ν. 3846/2010, οι αποδοχές των μερικώς απασχολουμένων, υπολογίζονται όπως και οι αποδοχές του «συγκρίσιμου εργαζόμενου με πλήρη απασχόληση» και αντιστοιχούν στις ώρες εργασίας της μερικής απασχόλησης.

Αν προβλέπεται μηνιαίος μισθός για τον «συγκρίσιμο εργαζόμενο με πλήρη απασχόληση» με μηνιαίο μισθό θα αμείβεται και ο μερικώς απασχολούμενος, αν δε, προβλέπεται ημερομίσθιο, θα αμείβεται με ημερομίσθιο. Κατά συνέπεια.

ΑΠΟΔΟΧΕΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥ

Ο μηνιαίος μισθός του μερικώς απασχολούμενου υπαλλήλου ισούται με  τις «ώρες εβδομαδιαίας εργασίας μερικής απασχόλησης, επί το ωρομίσθιο συγκρίσιμου εργαζόμενου με πλήρη απασχόληση, επί 25/6», ή, σύμφωνα με το με αριθμό πρωτ. 41815/Δ.10.199/16.9.2016, με θέμα «Αναβάθμιση Πληροφοριακού Συστήματος ΕΡΓΑΝΗ», έγγραφο του Υπουργείου Εργασίας, με «εβδομαδιαίες ώρες, επί 4,166, επί ωρομίσθιο».

Το ωρομίσθιο προκύπτει από τον τύπο, «μηνιαίος μισθός δια 25, επί 6, δια 40» (ή μηνιαίος μισθός επί 0,006).  

ΑΠΟΔΟΧΕΣ ΕΡΓΑΤΟΤΕΡΧΝΙΤΗ

Ο μηνιαίος μισθός του μερικώς απασχολούμενου εργατοτεχνίτη, με δεδομένο ότι το Υπουργείο Εργασίας δέχεται ότι ο μήνας έχει 26 εργάσιμες ημέρες για τον πλήρως απασχολούμενο εργατοτεχνίτη και επομένως 4,33 εβδομάδες (προκύπτει από το κλάσμα 26/6), οι μηνιαίες αποδοχές του μερικώς απασχολούμενου εργατοτεχνίτη υπολογίζονται ως εξής «εβδομαδιαίες ώρες, επί 4,33, επί ωρομίσθιο».

Το ωρομίσθιο των εργατοτεχνιτών προκύπτει, πολλαπλασιάζοντας το ημερομίσθιο επί 6 και διαιρώντας δια 40 (ισχύον συμβατικό εβδομαδιαίο ωράριο).

ΙΒ. ΑΔΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΔΟΜΑ ΑΔΕΙΑΣ

Ο μερικώς απασχολούμενος έχει δικαίωμα ετήσιας άδειας με αποδοχές και επίδομα αδείας, με βάση τις αποδοχές που θα ελάμβανε, εάν εργαζόταν κατά τον χρόνο της αδείας του, για την διάρκεια της οποίας εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 2 του α.ν.539/1945, όπως ισχύει.

Ειδικότερα, κατά το άρθρο 2 παρ. 2 του α.ν. 539/1945 όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 ν. 1346/83, δικαιούται κάθε ημερολογιακό έτος από την έναρξη της εργασίας, άδεια με αποδοχές ίση με το 1/12 της άδειας που προβλέπεται στην παρ.1 του άρθρου 2 α.ν.  539/45 ( όπως αυτή τροποποιήθηκε με το άρθρο 1 ν. 3302/2004) για τους μισθωτούς με πλήρη απασχόληση. Για την εφαρμογή της διάταξης, ως μήνας λογίζονται (25) ημέρες απασχόλησης. Αν, κατά τον υπολογισμό, προκύπτει κλάσμα χρόνου άδειας, που υπερβαίνει την μισή ημέρα το κλάσμα στρογγυλοποιείται σε ολόκληρη ημέρα.

ΙΓ. ΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

Ο χρόνος της μερικής απασχόλησης λαμβάνεται υπόψη ως χρόνος προϋπηρεσίας όπως και για τον συγκρίσιμο εργαζόμενο.

Για τον υπολογισμό της προϋπηρεσίας αυτής, μερική απασχόληση που αντιστοιχεί στον κανονικό (νόμιμο ή συμβατικό) ημερήσιο χρόνο του συγκρίσιμου εργαζόμενου αντιστοιχεί σε μία ημέρα προϋπηρεσίας.

ΙΔ. ΑΣΦΑΛΙΣΗ  

Για τους εργαζόμενους, οι οποίοι αμείβονται με ημερήσιο μισθό ίσο ή μεγαλύτερο από την 1η ασφαλιστική κλάση (11,06 ευρώ) αναγνωρίζονται τόσες μέρες ασφάλισης όσες πραγματικά εργάζονται. 

Για τους εργαζόμενους οι οποίοι αμείβονται με ημερομίσθιο μισθό μικρότερο από την 1η ασφαλιστική κλάση, γίνεται διαίρεση του συνολικού ποσού των μηνιαίων αποδοχών με την 1η ασφαλιστική κλάση και  το πηλίκο που προκύπτει στρογγυλοποιείται στην επόμενη ακέραιη μονάδα.